Categorie: 2014

(preek, gehouden in IREF-Delft, 9 febr 2014, vertaald in Nl)

Introductie: samenvatting 1 Johannes 1 vers 1-4

• Een van de meest noodzakelijke, fundamentele kenmerken van een christen is: blijdschap. Het is een blijvende, fundamentele vreugde.Dit is geen optie, maar essentieel.
• De reden van deze blijdschap is niet psychologisch of emotioneel. Het is niet een kwestie van karakter, of houding. Het gaat niet over goede ideeën, of wat aanbevelingen, over wetenschappelijke oplossingen, of een zekere therapie. Het is de verkondiging van het Leven.
• Het gezag en de macht van zo’n boodschap is niet gebaseerd op een ervaring van een individueel persoon, iemand die ‘inwendig licht’ heeft gezien, wat ik denk dat Mohammed heeft beweerd, de ‘vader’ van de Mormonen, of Rudolf Steiner (oprichter van antroposofie). Het gezag is gebaseerd op de gezamenlijke getuigenis van de apostelen, die oog- en oorgetuigen waren. Veelvoudig getuigenis is altijd belangrijk in de geschiedenis (om de historische feiten te waarmerken?) en in de rechtspraak. De rechter trekt een conclusie op basis van zoveel mogelijk aanwijzingen (getuigen). Bij de getuigenis van de kerk – die begon met de apostolische getuigen – zijn we betrokken bij deze wonderbaarlijke en fundamentele boodschap: dat God, die het leven en het licht is, naar deze wereld kwam. (15 min)
• Door de apostolische getuigenis is de waarheid van God onthuld voor ons. Als we deze fundamentele waarheid accepteren en geloven, zal ons leven worden veranderd. ‘Doch allen, die Hem aangenomen hebben, hun heeft Hij macht gegeven om kinderen Gods te worden, hun, die in zijn naam geloven’ (Johannes 1:13).

We hebben niet alleen gemeenschap met de apostelen, we mogen ook gemeenschap hebben met de levende God. Dit brengt een blijvende, fundamentele vreugde die alle aspecten van ons leven beïnvloedt: ons werk, familie relaties, hoe we naar de natuur kijken en hoe we de toekomst van de wereld zien.

Obstakels

In hoofdstuk 1 vers 5 tot 10 heeft Johannes te maken met verschillende obstakels, redenen waardoor de blijvende vreugde bedreigd of weggenomen kan worden. Daarom moeten we dit goed begrijpen:

1. Het karakter van God – Hij is eenhelder licht, vers 5.
2. De praktische gevolgen: als we bij God horen, hoe we dan in het licht moeten wandelen, vers 6 en 7.
3. Het karakter en consequenties van de zonden, vers 8 tot 10.

Nu concentreren we ons op de eerste twee punten (vers 5-10). Het laatste punt zal worden behandeld in de volgende preek. (15min) 

God is Licht

De apostel vat in vers 5 de boodschap van Jezus over God samen. Opvallend: niet ‘liefde’ of ‘vrede’, nee: ‘Licht’. Waarom?

Denk aan verwijzingen uit het Oude Testament. In Genesis 1 is licht de eerste expressie van de natuur en de wil van de Maker. Hij begint met licht. Licht onthult alles wat in het donker is. Licht en duisternis sluiten elkaar uit. De enige manier om van duisternis af te komen is door licht te brengen. Licht is zo essentieel, zonder licht is er geen leven.

In het boek Psalmen zien we een tweevoudig gebruik van het woord ‘licht’ als het over God gaat:

1. Het reddende licht wat alle angst en verwarring weg neemt en de weg wijst (Psalm 27:1, 119:105). We herkennen het. Duisternis is vol van bedreiging. Duisternis werkt tegen om ons doel te bereiken. De betekenis van licht ervaren we simpelweg als we in de auto zitten op een stille landweg in de nacht en al het licht valt ineens uit.
2. Het licht van Gods heiligheid en reinheid. (Psalm 90:8, 104:2) Vergelijk ook met 1 Tim. 6:16: God die in een ontoegankelijk licht woont. Of Hebr. 12:29 ‘Onze God is een verterend vuur’.

In de context van deze brief moeten we 1 John. 1:5 uitleggen in de tweede betekenis: de eeuwige en onmetelijke heiligheid en reinheid van God. Vers 6 noemt ook waarheid. Gods licht omvat zeker zijn waarheid. God is de bron en maat van alles wat waar is. Maar de tekst luidt niet ‘God is waarheid’, er staat: ‘God is licht’. Niks is echt begrepen, tot het is begrepen in het licht van God. ‘Het begin van alle kennis is ontzag voor de Heer’ (Spreuken 1:7). Er kan geen enkele duisternis zijn in God. God is geen donkere waarheid, of een verborgen waarheid, zoals de ‘kleine lettertjes’ als je iets koopt. Als je een vlucht boekt en je denkt dat het goedkoop is…nieuwe waarheden duiken op…je betaalt voor je bagage, voor je zitplaats, administratiekosten. En aan het eind betaal je veel meer dan je dacht.

Als je Griekse mythologie leest, weet je zeker dat goden net zo zijn. Je kan niet zeker van ze zijn. Ze hebben hun goede en slechte kanten. Goden zijn hier een extrapolatie van menselijke karakters tegen het scherm van eeuwigheid. Maar de apostel Johannes zegt: God is Licht. Er zijn geen ‘kleine lettertjes’, geen ‘verborgen waarheden’ in Hem.

Als je verbonden bent met God kun je niet in duisternis leven

In vers 6 & 7 noemt de apostel twee praktische gevolgen hierbij (vers 6): ‘Als we zeggen dat we met Hem verbonden zijn terwijl we onze weg in het duister gaan, liegen we en leven we niet volgens de waarheid.’

Om de zin ‘onze weg in het duister gaan’ te begrijpen, vergelijk het met 1 John 2: 8-11. Je gaat je weg in het duister als je wordt beheerst door je eigen verlangens en die van de wereld in plaats van de verlangens naar God. En een van de zichtbare aspecten is dat je je naaste minacht. De tekst zegt: haat. Dit is een krachtig woord. Het geeft tenminste aan dat je jezelf op de eerste plek zet en de ander op de tweede plek. De bekende baptisten dominee John Piper vergelijkt het met iemand die in het donker is en met een hand iets zachts en fijns aanraakt. En met zijn andere hand raakt hij iets aan wat heel hard en scherp is. Hij kiest voor het zachte en wil zich daaraan binden. Maar als hij in het licht komt ziet hij: het is de buik van een mensen-etend monster en het andere voorwerp is het zwaard van Christus. Veel mensen in het duister klampen zich vast aan de zachte buik van hun aanzien en carrière of hun kleine verlangens en ze realiseren zich niet dat ze erdoor kunnen worden opgeslokt. (60 min)

Als het licht van God in de wereld schijnt, belicht het de duisternis. Het onthult wat een leugen is, wat niet echt is, wat oneerlijk en liefdeloos is. Dit alles wordt heel duidelijk in het licht van God.

Toen ik een student was voordat ik echt tot in de Here geloofde, hield ik van bepaalde pop muziek, niet op de laatste plaats de Beatles, maar toen ik voor de Here koos begon ik de natuur ervan te begrijpen. Liedjes als ‘Yellow Submarine’, ‘Lucy in the Sky with Diamonds’ waren eigenlijk verborgen aanbevelingen voor soft en harddrugs. Ik gooide de cd’s weg…maar het licht van God onthulde meer. Het was alsof het licht van God langzaamaan meer kamers van het huis van mijn leven binnenkwam: dat ik zo egocentrisch was in mijn carrière, mijn dagelijkse verlangens. Het was het duister van egoïsme, jezelf zien als de grootste god. C.S. Lewis zei: ‘Hoe weet je dat de zon is opgekomen? Niet omdat je naar de zon kijkt, maar omdat je alles ziet door het licht!’ Verbondenheid met God betekent dat je dingen gaat zien zoals God ze ziet. Leven in het licht betekent dat God de heldere weg naar voldoening van onze diepste verlangens is. Dat Hij het grote Verlangen is. Het is bij de vernieuwing van ons leven, bij de hergeboorte dat we ogen ontvangen om het licht van God en de schoonheid van God te zien.

Christelijke verbondenheid: belangrijk teken van wandelen in het licht

Er is nog een ander belangrijk gevolg van wandelen in het licht (vers 7): ‘Maar gaan we onze weg in het licht, zoals hijzelf in het licht is, dan zijn we met elkaar verbonden en reinigt het bloed van Jezus, zijn Zoon, ons van alle zonde.’

De verbondenheid met elkaar als broers en zussen is belangrijk. We wandelen niet alleen. We wandelen samen. We moeten onze broeders en zusters helpen om in het licht te blijven. Als iemand afdwaalt, als gebed minder wordt, duisternis binnenkomt. Maakt dat iedereen bezorgd. We zijn leden van één lichaam. We bidden voor elkaar, we zorgen voor elkaar en helpen elkaar om op het juiste pad te blijven. We spelen samen als een team, werken voor hetzelfde doel. Als je alleen voor jezelf speelt, zal je in duisternis eindigen.

De apostel voegt hieraan toe: ‘Het bloed van Jezus, Zijn Zoon reinigt ons van alle zonden.’ Het is alsof Hij zegt: ‘Denk niet dat je zonder zonden bent’ (zie ook vers 8 en 10). Er is veel in ons christelijke leven en in de christelijke gemeenschap dat een obstakel is voor de verbondenheid met God en de verbondenheid met elkaar. Onze vreugde kan gemakkelijk worden weggenomen en het licht van God gedoofd door allerlei soorten zondenen problemen. Maar geef niet op en wees niet bang. Kom terug bij Jezus opnieuw en opnieuw, stel je vertrouwen op Hem, want Hij gaf Zijn bloed om de weg naar de Vader vrij te maken, voor eens en altijd. In de volgende preek gaan we hier dieper op in. Wat is eigenlijk zonde? Wat doet God met het en wat moeten wij ermee doen? (40 min)

Conclusie:

1. Laat deze passage ons tot nieuwe inzichten van God brengen, met de hulp van de Heilige Geest. Dat Hij Licht is en dat er geen duisternis in Hem gevonden kan worden. Laten we ons beperkte besef van Zijn heiligheid, reinheid en waarheid belijden. Laten we Hem opnieuw prijzen voor wie Hij is en dat Hij de duisternis heeft onthuld in deze wereld en in ons leven.
2. Laten we God danken dat Hij ons heeft geroepen uit een leven vol egocentrische duisternis tot een leven van verbondenheid: met Hem, de levende God en met broeders en zuster, die zijn gegeven als medereizigers en als hulp wanneer we het moeilijk hebben of vallen en als we beproefd worden door allerlei soorten machten die onze vreugde willen wegnemen. (10 min)

Ds. Niek Tramper, 9 Febr. 2014

Introduction International Alpha course Delft 17 Oct. ‘14

Niek Tramper, IREF

1. Introduction:

Two stories: (1) Story of Johannes Verkuyl (former professor of Free University Amsterdam, who worked as a missionary in Indonesia). (2) Story of a lady with a severe form of lung cancer in my previous church who was healed in a miraculous way.

Does God heal today? Yes! However, He does it in his way, in his time and on his own conditions. He never does it because of magic or manipulation.

2. Looking at the life of Jesus. E.g. see Matthew 9 : 35. Three main aspects of his ministry:

• Preaching (the Good News of the Kingdom of God)
• Teaching (instruction on how to follow Him, e.g. how to pray and to love your enemies, to tell the good news to others. See in particular: the Sermon on the Mount in Matthew 5 – 7)
• Healing (of the sick, the blind, etc. including the liberation of people who were in prison, e.g. possessed by evil spirits, demons). Many stories of healing in the Gospels.

à Notice also how Jesus did this: He saw the crowds and had compassion with them.

à Notice also in Luke 4: 18, 19 why He did this?

• Designated for it by God the Father.
• He fulfilled the prophecies of the Old Testament.
• He knew that He was anointed by the Holy Spirit for this work.)

3. The work of Jesus is rooted in the Old Testament (First part of the Bible).

Several examples of people who were healed by God’s intervention:

Naäman the Syrian (2 Kings 5), King Hizkia (Isaiah 38). God says: ‘I am the Lord, your healer’ in Exodus 15: 26.

God shows his supernatural power in miracles in nature and in human body throughout the whole Bible.

4. How do we look at miracles? Do you believe that miracles happen? As scientists, thinkers we are sceptic and we should be. Nevertheless did you ever experience something that you consider a miracle? Some say: Creation as such is a miracle (the design, how life develops, the existence of the earth in the midst of a silent universe etc. ). Let us define a miracle as something that we cannot explain by usual, scientific research. Popular answers:

1. Bible stories of healing are a sort of myths (illustrations) that the Bible authors have written to demonstrate the supernatural power of Jesus. Scientifically it cannot be real.
2. It is all psychological. People want to have Being greater than themselves to adore.
3. More research will bring explanations for everything what is considered a miracle now. (So called ‘God of the gaps’. In the ME people considered thunder as God’s voice…)

C.S. Lewis on miracles: the example of coins in the drawer. You only can accept something as a wonder:

(1) If you know and trust the natural order. (like Joseph accepting that Mary was pregnant in Matth. 1: 19). The disciples seeing Jesus walking on the water

(2) If you accept that there is Somebody behind who is bigger than all natural laws because He is the Maker and Owner.

(3) If you believe that miracles refer to an ultimate reality, to Gods reality that is far beyond our senses. The ‘small’ wonders that Christ did, He did to convince people of His Lordship, that they He holds the whole world in his hands and will guide this world to its final destination. A miracle is an invitation for hope.

The biggest wonder of God is the resurrection of the Lord Jesus. There are many witnesses that He appeared alive to them.

5. Jesus calls his followers to the same ministry of preaching, teaching and healing.

They only can do it in His name, by the power of his Spirit. Matt. 10: 7, 8. It will not be easy, it will evoke resistance (Matth. 10: 7,8).

The followers of Jesus gathered together after He has returned to the Father. This was the beginning of the Christian church. The church continues Jesus’ ministry on earth. (Acts 3: 1-10 and 5: 12-16). In the history of the church many stories of healings (St Augustine iin the 4^th century).

Many Christians ask: does the church still have the task of healing (because it doesn’t occur so much in the Western world and wisdom in medicine has grown considerably)?

Yes, we should respect the doctor and use all the means that God has given in medicines and operations. At the same time be obedient to the word of Christ in Matth. 10: 7, 8.

6. The ministry of healing according to the apostle James

The apostle James gives a clear indication how to do the ministry of healing in James 5: 14-16

• Prayer of the elders
• Anointing with oil (sign of the Holy Spirit, the Power of God)
• Prayer of faith will make him well and the lord will raise him up.
• Forgiveness of sins
• Mutual confession and forgiving
  • Lack of forgiveness, revenge, hidden pain can make somebody sick.
  • Strong relation between the spiritual and the physical.
  • Stress, bad eating and living patters, quarrels, sins of the past can exercise big influence on health

(Artikel ‘De Waarheidsvriend’ nov ’14)

Ruim drie jaar woedt een verwoestende oorlog in Syrië die de grenzen van het land ver overschrijdt. De Islamitische Staat toont haar wrede gezicht aan de wereld. Via de media worden we geconfronteerd met onophoudelijk leed, vooral van christelijke medebroeders en -zusters. Brute fundamentalisten die zich beroepen op de islam, plunderen hun huizen, verwoesten hun kerken, roven hun vrouwen en dochters, vermoorden hen en hun vrienden.

Hoe moeten we op die ingrijpende gebeurtenissen reageren? Ik zoek en tast in deze bijdrage naar antwoorden. Kunnen we dit allemaal begrijpen in het licht van Gods Woord? Zijn jihadstrijders handlangers van satan? Zal de kerk standhouden in Syrië en Irak? Hoe veilig zijn we hier nog, vragen vooral ouderen zich af. Ruim 14% van de Nederlandse christenen vindt zelfs dat de Bijbelse opdracht om je naaste lief te hebben niet geldt voor de moslim naaste. Veel kerkgangers juichen hardhandig ingrijpen tegen fundamentalisten toe en zien bommenwerpers het liefst vandaag nog de hele IS van de kaart vegen. De broeders en zusters die zelf getroffen zijn door het geweld roepen dat echter niet zo hard. Zij kennen uit ervaring de waarheid van Christus’ woorden: ‘Wie het zwaard opnemen, zullen door het zwaard omkomen’. Ze vragen ons vooral voor hen te bidden, en óók voor hun vijanden.

Duivels in toom

Op dankdagavond werd in de Sint Jan artikel 13 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis gelezen. Het trof me opnieuw: ‘Wij geloven dat de goede God…alle dingen naar Zijn heilige wil zo stuurt en regeert dat in deze wereld niets geschiedt zonder zijn bevel’. Hoe Hij dat doet, zegt de Geloofsbelijdenis, kunnen we niet nieuwsgierig onderzoeken, maar als we dit vast geloven, geeft ons dat onuitsprekelijke troost omdat de Heere over ons waakt met vaderlijke zorg. Hij houdt de duivels in toom en al onze vijanden kunnen ons zonder Zijn toelating en wil niet schaden. Gelóóf je dat als je de brandhaarden in de wereld ziet? Als verwoeste kerken en uiteengejaagde gemeenten je pessimistisch maken?

Voor mijn werk bij de GZB reisde ik geregeld door Syrië, in een overvolle bus van Damascus naar Homs en Aleppo, of naar Hassake in het Oosten. Overal zag ik de minaretten langs de stoffige weg. En de mensen die zo onbereikbaar leken voor het Evangelie. Het gaf me verdriet en een stil gebed voor het land. Zal het Rijk van Christus hier ooit weer komen, dacht ik. Maar de christenen die ik ontmoette waren niet met die vraag bezig. Ook nu niet. Een predikant uit Aleppo schreef me een tijdje terug: ‘We zitten in de vuurlinie, het dak van de kerk zit vol gaten, maar we zijn er nog! Ik ben dankbaar voor de gemeente. Ze waren afgelopen zondag overal vandaan gekomen met ware doodsverachting. Er is ongekende honger naar het Woord! Vandaag heb ik melkpoeder weten te bemachtigen voor de kinderen in onze wijk, christen en moslim, die al een jaar geen melk hebben gekregen…Ik weet dat het elke dag afgelopen kan zijn hier. De Heere is zo dichtbij, Hij troost ons.’ Artikel 13 in de praktijk…

Gebed dat de hemel in beweging brengt

De profeet Daniël zag na een periode van bidden en vasten in een visioen de engel Gabriël. Hij vertelde hem dat hij en andere engelen werden gemobiliseerd door Daniëls gebed. Drie weken oponthoud had hij gehad vanwege de strijd tegen de ‘vorst van Perzië’ (Dan. 9, 10). Deze vorst van Perzië was kennelijk één van satans adjudanten die het land bezette. Zulke heersers zijn er nog steeds, ontegenzeggelijk in Syrië en Irak. Ze bezitten een geest van leugen en haat en brengen vooral jonge mensen in hun ban. Je vindt de trekken van IS ook terug in het monster dat uit de volkerenzee oprijst (Openb. 13). Velen aanbidden het beeld van dit beest en worden door zijn leugengeest ingepalmd. Zal het aanhoudende gebed van de kerk de hemelse legermachten mobiliseren om die gemene geesten te verslaan? Het gaat niet over mensen van vlees en bloed, maar om machten in de onzichtbare wereld. Geloven we dat deze gebeden meer uitwerking zullen hebben dan alle wapens bij elkaar? Als we dat echt zouden geloven, zouden we vuriger bidden!

Waar zijn we veilig?

De vraag waar we veilig zijn is dit jaar alleen maar dringender geworden. De Arabische lente is voor bijna alle christenen in het Midden-Oosten een bitterkoude winter geworden. Een Egyptische vriend, directeur van een drukkerij en uitgeverij in Cairo, deelde vaak zijn bezorgdheid over ‘het omstoten van de fundamenten van de samenleving door fundamentalisten’ (Ps. 11:3). Toch noemt hij ook een andere kant: de grote openheid van moslims voor het Evangelie, juist nu! Het lijden van de kerk is bitter, maar het brengt ze dichter bij Jezus. De manier waarop christenen met dit lijden omgaan, verwondert niet-christenen. Zeker, veiligheid is een kostbaar goed. Soms wordt hij moe van de spanning en zou hij het liefste emigreren. Maar hij vindt het geen oplossing. Veiligheid is nergens gegarandeerd. Heeft Jezus immers niet gezegd dat allerlei gebeurtenissen onze zekerheden zullen omstoten? Oorlogen, rampen, besmettelijke ziekten (nu Ebola!)… Een discipel van Jezus moet er niet van opkijken. Onlangs zei hij nog: ‘Ik wil goed en rechtvaardig zijn voor mijn (moslim) werknemers, maar ik weet dat haat ineens iemands hoofd op hol kan brengen en dat ik vermoord kan worden omdat we hier Bijbels drukken.’ En hij voegde eraan toe: ‘Niet wáár we zijn, niet wát ons overkomt, is het belangrijkste, maar van Wie we zijn.’ Zondag 1 van de Heidelbergse Catechismus in de praktijk…

Wat moeten we doen?

Komt het dan neer op een soort berusting? Allerminst! Misschien moeten we eerst nog eens luisteren naar Daniëls gebed. Daarin belijdt hij: wíj hebben gezondigd. Daniël moest in het reine komen met het oordeel van God, met wat hij ervoer als Gods slaande hand. Dat heeft ons veel te zeggen. Het is niet zomaar hún probleem daar in het Midden-Oosten, het is ook het onze. Honderd jaar geleden woedde er een verwoestende oorlog in Europa tussen ‘christelijke’ naties die 20 jaar later tot een nog gruwelijker oorlog zou leiden. In 1920 trokken Europese grootmachten vrij willekeurig de landsgrenzen van Syrië en Irak. Een lange keten van onderdrukking en geweld was het gevolg. De geweldsspiraal -tot en met het optreden van IS- is verweven met de Europese geschiedenis. Het oordeel gaat ook over ons. Wij zijn medeverantwoordelijk en medeschuldig. Als die erkenning nu eens door zou klinken in de kerk, in onze samenleving en in de ontmoeting met broeders en zusters die zo geslagen zijn!

Als we vervolgens bidden dat God de verdrukten en vluchtelingen recht zal verschaffen, doen wij ook al het mogelijke om voor hun vrijheid en recht op te komen, of ze nu christen, Yezidi of Turkmeen heten. Allen zijn door God geschapen en bestemd om menswaardig te leven. Het moeten daarbij onze overheid blijven aanspreken op de zorg voor asielzoekers. Beschamend dat er zo met vluchtelingen gesold wordt, dat er zo lauw is gereageerd op de oproep om te geven voor de meer dan 8 miljoen ontheemden in het Midden-Oosten. Christus werd arm om ons rijk te maken. Hoe kunnen we ons hun lot dan niet aantrekken? Hij zegt het zelf: ‘Voor zover u dit voor een van deze geringste broeders van Mij hebt gedaan, hebt u dat voor Mij gedaan.’

Misschien volg je het wereldgebeuren met pessimisme of met angst. Misschien zie je lichtpuntjes in politieke beslissingen en doortastend optreden van wereldleiders. Houd je vooral vast aan de woorden van Psalm 93: ‘Heer, Gij zijt veel sterker dan het geweld!’ Die geven moed om net als Daniël het gebed vol te houden, de geest van leugen en geweld te weerstaan, het goede te zoeken voor de naaste – ook de moslim naaste- en uit te zien naar Gods Rijk. 

Gouda/Delft, N.M. Tramper

Gespreksvragen:

1. Bij alles wat er gebeurt in de wereld: wat raakt je vooral? Vind je dat een reden voor bezorgdheid en zelfs angst? Waarom wel/niet?
2. Op welke manier kunnen we christenen en ook andere minderheden in het Midden-Oosten steunen? Hoe zullen we die steun handen en voeten geven?
3. Waarom moeten we vooral bidden als we de situatie in het Midden-Oosten tot ons door laten dringen? Wat verwacht je van het (gezamenlijk) gebed?

Artikel ‘De Oogst’, mei 2014

Stilte is een schaars goed. Er zijn maar weinig plekken waar het geraas van verkeer ver weg is. Waar geen radio, televisie of computer aanstaat. Waar reclame niet om je aandacht schreeuwt. Het lijkt wel of mijn leven steeds voller wordt: van woorden, indrukken, activiteiten. Moet het niet anders: eenvoudiger, rustiger, meer geconcentreerd, minder gestrest? Toch lukt het telkens weer niet. ‘Martha’, de bezige, verantwoordelijke en zorgzame persoon wint het telkens van ‘Maria’, de stille, luisterende en ontvankelijke persoon.

Vreemd eigenlijk, mijn vader maakte zo’n vijftig jaar geleden langere dagen dan ik op mijn veertigste. Hij nam zelden vakantie. Inmiddels zouden uitgekiende huishoudelijke apparaten, snellere verbindingen, computers en mobiele telefoons enorm veel tijd en energie moeten opleveren. Het tegendeel is het geval. Mijn vader leidde vermoedelijk een rustiger leven dan ik. Mijn kinderen hebben nóg meer moeite te onthaasten dan ik. De versnelling van de dagelijkse informatiestroom alleen al is genadeloos.

De dragende as

Wie passief blijft, tolt mee met een steeds sneller draaiend vliegwiel en loopt gevaar er vanaf gegooid te worden. Het vraagt een omkeer, bekering en nieuwe gehoorzaamheid aan Gods gebod om bij de dragende as van je leven te komen. Een rustpunt, een sabbat, waarin je op adem komt en waarin God tot je spreekt. Gelukkig zijn die momenten er wel. Ik beleef die zelf vooral tijdens vakantie, of op retraitedagen in een klooster. Toch is het voor de meesten van ons echt een opgave om in het dagelijkse leefpatroon met al z’n afspraken, besognes en verantwoordelijkheden, de rust vast te houden. Opvallend in het leven van Jezus: hoe meer Hij zich met de pijn en de schuld van deze wereld bezig hield, hoe meer Hij zijn Vader in de hemel nodig had en zich terugtrok om te bidden (zie bijv. Markus 6: 31, 46). Voor mij is het een voortdurend gevecht en vaak moet ik toegeven: ik ben weer te ver gegaan. Ik kan me niet verontschuldigen voor het feit dat ik dominee ben en dat ik, enthousiast als ik ben over mijn werk, bezig ben mezelf uit te putten. Ja, maar hoe doe je dat als moeder van een druk gezin, als op zondag en doordeweeks alles van je gevraagd wordt?

Bronnen voor luisterend leven.

Je kunt stil worden en de grootheid van God bewonderen in de stille zomermorgen, bij een pasgeboren baby, een kleurige alpenweide, midden in een heftige onweersbui, in de muziek van je favoriete componist. Christus’ aanwezigheid is te merken in het meeleven en de nabijheid van een medemens, de zorg van een geliefde, maar ook in de broosheid van een vluchteling, de kwetsbaarheid van een collega. Het meditatieve leven is het luisterendeleven, dat ontvankelijk is voor de schepping, voor medemensen, voor de geschiedenis. Mediteren kun je daarom overal: in de stilte van je kamer, middenin de natuur, al reizende en met een boek op je knieën.

Al deze bronnen kunnen echter verwarrend werken als je geen richtingwijzer hebt. Als je gedachten niet gevoed worden door de unieke Bron voor het christelijk leven, de Bijbel. Dat is de Bron waardoor God gesproken heeft en nog steeds spreekt. Meditatief leven is vooral: luisteren naar wat God heeft gezegd, de woorden Gods meenemen in je gebeden en ze een plek geven in je leven. 

Een stille plek en een stil moment

Elk stil moment met het Woord, met Jezus, is een beetje sabbat vieren in de drukte van de week.  Dat moment laat even geen indringers toe, geen telefoon, berichten, of beeldschermen die afleiden. Zo’n stil moment en zo’n stille plek vinden vraagt inventiviteit.  Soms vind je die ‘binnenkamer’ eerder buitenshuis dan in huis.

Zie dan ook maar eens los te komen van de stroom gedachten die je overspoelt! Gedachten die in de stilte pas goed loskomen en je concentratie wegstelen. Het kan helpen om op de plek van stilte een paar eenvoudige symbolen op te hangen, zoals een kruis, doorntakken die herinneren aan het lijden van Christus, of een icoon dat onze aandacht richt op een heilsfeit: Kerstfeest, Goede Vrijdag of Pasen. Of een aangestoken kaars die herinnert aan het Licht van de wereld en aan onze roeping om licht van de wereld te zijn.

Om concentratie te bevorderen moet je erg hebben in je lichaamshouding, bijvoorbeeld rechtop zitten of staan of knielend op de vloer. Met gevouwen handen als teken van onderwerping. Of met samengeknepen handen om pijn en schuld voor God te brengen. Of met de handpalmen naar boven als teken van overgave aan de levende God. Ons lichaam spreekt de gebedstaal mee. Schrijven kan ook helpen bij het vasthouden van concentratie. Aantekeningen maken bij wat je leest en hoort. Soms is schrijven beter dan alles in gedachten voor God te brengen. Augustinus verwoordde schrijvend zijn omgang met God, terwijl hij terugkeek op zijn leven. Zo ontstonden zijn Belijdenissen, die tot op de dag van vandaag gelezen worden.

Als het niet stil in je is…

Het verlangen naar het ‘luisterende leven’ is gaandeweg gegroeid in mijn leven. Naarmate ik het drukker kreeg, had ik meer behoefte aan stilte. Daar kwam wel iets moeilijks bij. Al meer dan tien jaar kamp ik, zoals veel mensen trouwens, met een intense vorm van oorsuizen. Een genadeloze pieptoon begeleidt me dag en nacht. Ooit voortgekomen uit een gehoorbeschadiging, maar misschien erger geworden door te intensief werken. Natuurlijk is er van alles onderzocht en heb ik therapieën gevolgd om deze energie verslindende ruis aan te kunnen. Juist bij het zoeken van de stilte raakte ik ontmoedigd, omdat het lawaai van binnen zich genadeloos aandiende. Ik moest deze bron van onrust die de concentratie aantast toch een plek geven. Ik ben hem broeder Tinnitus gaan noemen. Hij bezorgt veel last, omdat hij zo opdringerig is. Toch is hij ook een broeder. Hij herinnert me aan mijn zwakheid, aan de noodzaak grenzen te respecteren. Hij maakt me nederig en afhankelijk. Als ik hem echter te vuur en te zwaard bestrijd, slaat hij hard terug.  Juist in mijn ‘stille tijd’ moet ik hem dulden. Langzamerhand heb ik daardoor geleerd dat stilte niet betekent dat er geen lawaai om je is, of zelfs in je, maar dat je met alles wat onrust brengt bij God komt. En dus ook dicht bij jezelf blijft. Mét de pijn, mét de onrust, mét het gebrek aan stilte in je hoofd, toch opmerkelijk stil worden bij God. Zoals een kind dat van de moederborst af is, zich nestelt op de schoot van zijn moeder (Ps. 131). Het luisterend leven is dus niet langer een escape uit de lawaaierige en brutale wereld. Het is erkennen dat die wereld in mijzelf is en dat ik hem niet kan ontvluchten. Met je pijn en je zonde toch maar dicht bij Hem zijn! Bij Hem die heeft gezegd: ‘Kom tot mij die vermoeid en belast bent en Ik zal u rust geven.’

Ds. Niek Tramper

Ds. Niek M. Tramper is predikant in de Protestantse Kerk en verbonden aan de internationale gemeente IREF in Delft. Hij is redacteur van de serie ‘Luisterend Leven’ (Boekencentrum) en schreef onder meer ‘Psalmen, dicht bij God wonen’ en ‘Daniël, durf te vertrouwen’. In zijn boek ‘Het Woord in ons Midden’ kun je veel meer vinden over het ‘luisterend leven’ en rust vinden in een chaotische wereld.