1 Johannes 1 vers 5 – 7 God is het licht. Als we bij Hem horen, leven we in het licht.

(preek, gehouden in IREF-Delft, 9 febr 2014, vertaald in Nl)

Introductie: samenvatting 1 Johannes 1 vers 1-4

• Een van de meest noodzakelijke, fundamentele kenmerken van een christen is: blijdschap. Het is een blijvende, fundamentele vreugde.Dit is geen optie, maar essentieel.
• De reden van deze blijdschap is niet psychologisch of emotioneel. Het is niet een kwestie van karakter, of houding. Het gaat niet over goede ideeën, of wat aanbevelingen, over wetenschappelijke oplossingen, of een zekere therapie. Het is de verkondiging van het Leven.
• Het gezag en de macht van zo’n boodschap is niet gebaseerd op een ervaring van een individueel persoon, iemand die ‘inwendig licht’ heeft gezien, wat ik denk dat Mohammed heeft beweerd, de ‘vader’ van de Mormonen, of Rudolf Steiner (oprichter van antroposofie). Het gezag is gebaseerd op de gezamenlijke getuigenis van de apostelen, die oog- en oorgetuigen waren. Veelvoudig getuigenis is altijd belangrijk in de geschiedenis (om de historische feiten te waarmerken?) en in de rechtspraak. De rechter trekt een conclusie op basis van zoveel mogelijk aanwijzingen (getuigen). Bij de getuigenis van de kerk – die begon met de apostolische getuigen – zijn we betrokken bij deze wonderbaarlijke en fundamentele boodschap: dat God, die het leven en het licht is, naar deze wereld kwam. (15 min)
• Door de apostolische getuigenis is de waarheid van God onthuld voor ons. Als we deze fundamentele waarheid accepteren en geloven, zal ons leven worden veranderd. ‘Doch allen, die Hem aangenomen hebben, hun heeft Hij macht gegeven om kinderen Gods te worden, hun, die in zijn naam geloven’ (Johannes 1:13).

We hebben niet alleen gemeenschap met de apostelen, we mogen ook gemeenschap hebben met de levende God. Dit brengt een blijvende, fundamentele vreugde die alle aspecten van ons leven beïnvloedt: ons werk, familie relaties, hoe we naar de natuur kijken en hoe we de toekomst van de wereld zien.

Obstakels

In hoofdstuk 1 vers 5 tot 10 heeft Johannes te maken met verschillende obstakels, redenen waardoor de blijvende vreugde bedreigd of weggenomen kan worden. Daarom moeten we dit goed begrijpen:

1. Het karakter van God – Hij is eenhelder licht, vers 5.
2. De praktische gevolgen: als we bij God horen, hoe we dan in het licht moeten wandelen, vers 6 en 7.
3. Het karakter en consequenties van de zonden, vers 8 tot 10.

Nu concentreren we ons op de eerste twee punten (vers 5-10). Het laatste punt zal worden behandeld in de volgende preek. (15min) 

God is Licht

De apostel vat in vers 5 de boodschap van Jezus over God samen. Opvallend: niet ‘liefde’ of ‘vrede’, nee: ‘Licht’. Waarom?

Denk aan verwijzingen uit het Oude Testament. In Genesis 1 is licht de eerste expressie van de natuur en de wil van de Maker. Hij begint met licht. Licht onthult alles wat in het donker is. Licht en duisternis sluiten elkaar uit. De enige manier om van duisternis af te komen is door licht te brengen. Licht is zo essentieel, zonder licht is er geen leven.

In het boek Psalmen zien we een tweevoudig gebruik van het woord ‘licht’ als het over God gaat:

1. Het reddende licht wat alle angst en verwarring weg neemt en de weg wijst (Psalm 27:1, 119:105). We herkennen het. Duisternis is vol van bedreiging. Duisternis werkt tegen om ons doel te bereiken. De betekenis van licht ervaren we simpelweg als we in de auto zitten op een stille landweg in de nacht en al het licht valt ineens uit.
2. Het licht van Gods heiligheid en reinheid. (Psalm 90:8, 104:2) Vergelijk ook met 1 Tim. 6:16: God die in een ontoegankelijk licht woont. Of Hebr. 12:29 ‘Onze God is een verterend vuur’.

In de context van deze brief moeten we 1 John. 1:5 uitleggen in de tweede betekenis: de eeuwige en onmetelijke heiligheid en reinheid van God. Vers 6 noemt ook waarheid. Gods licht omvat zeker zijn waarheid. God is de bron en maat van alles wat waar is. Maar de tekst luidt niet ‘God is waarheid’, er staat: ‘God is licht’. Niks is echt begrepen, tot het is begrepen in het licht van God. ‘Het begin van alle kennis is ontzag voor de Heer’ (Spreuken 1:7). Er kan geen enkele duisternis zijn in God. God is geen donkere waarheid, of een verborgen waarheid, zoals de ‘kleine lettertjes’ als je iets koopt. Als je een vlucht boekt en je denkt dat het goedkoop is…nieuwe waarheden duiken op…je betaalt voor je bagage, voor je zitplaats, administratiekosten. En aan het eind betaal je veel meer dan je dacht.

Als je Griekse mythologie leest, weet je zeker dat goden net zo zijn. Je kan niet zeker van ze zijn. Ze hebben hun goede en slechte kanten. Goden zijn hier een extrapolatie van menselijke karakters tegen het scherm van eeuwigheid. Maar de apostel Johannes zegt: God is Licht. Er zijn geen ‘kleine lettertjes’, geen ‘verborgen waarheden’ in Hem.

Als je verbonden bent met God kun je niet in duisternis leven

In vers 6 & 7 noemt de apostel twee praktische gevolgen hierbij (vers 6): ‘Als we zeggen dat we met Hem verbonden zijn terwijl we onze weg in het duister gaan, liegen we en leven we niet volgens de waarheid.’

Om de zin ‘onze weg in het duister gaan’ te begrijpen, vergelijk het met 1 John 2: 8-11. Je gaat je weg in het duister als je wordt beheerst door je eigen verlangens en die van de wereld in plaats van de verlangens naar God. En een van de zichtbare aspecten is dat je je naaste minacht. De tekst zegt: haat. Dit is een krachtig woord. Het geeft tenminste aan dat je jezelf op de eerste plek zet en de ander op de tweede plek. De bekende baptisten dominee John Piper vergelijkt het met iemand die in het donker is en met een hand iets zachts en fijns aanraakt. En met zijn andere hand raakt hij iets aan wat heel hard en scherp is. Hij kiest voor het zachte en wil zich daaraan binden. Maar als hij in het licht komt ziet hij: het is de buik van een mensen-etend monster en het andere voorwerp is het zwaard van Christus. Veel mensen in het duister klampen zich vast aan de zachte buik van hun aanzien en carrière of hun kleine verlangens en ze realiseren zich niet dat ze erdoor kunnen worden opgeslokt. (60 min)

Als het licht van God in de wereld schijnt, belicht het de duisternis. Het onthult wat een leugen is, wat niet echt is, wat oneerlijk en liefdeloos is. Dit alles wordt heel duidelijk in het licht van God.

Toen ik een student was voordat ik echt tot in de Here geloofde, hield ik van bepaalde pop muziek, niet op de laatste plaats de Beatles, maar toen ik voor de Here koos begon ik de natuur ervan te begrijpen. Liedjes als ‘Yellow Submarine’, ‘Lucy in the Sky with Diamonds’ waren eigenlijk verborgen aanbevelingen voor soft en harddrugs. Ik gooide de cd’s weg…maar het licht van God onthulde meer. Het was alsof het licht van God langzaamaan meer kamers van het huis van mijn leven binnenkwam: dat ik zo egocentrisch was in mijn carrière, mijn dagelijkse verlangens. Het was het duister van egoïsme, jezelf zien als de grootste god. C.S. Lewis zei: ‘Hoe weet je dat de zon is opgekomen? Niet omdat je naar de zon kijkt, maar omdat je alles ziet door het licht!’ Verbondenheid met God betekent dat je dingen gaat zien zoals God ze ziet. Leven in het licht betekent dat God de heldere weg naar voldoening van onze diepste verlangens is. Dat Hij het grote Verlangen is. Het is bij de vernieuwing van ons leven, bij de hergeboorte dat we ogen ontvangen om het licht van God en de schoonheid van God te zien.

Christelijke verbondenheid: belangrijk teken van wandelen in het licht

Er is nog een ander belangrijk gevolg van wandelen in het licht (vers 7): ‘Maar gaan we onze weg in het licht, zoals hijzelf in het licht is, dan zijn we met elkaar verbonden en reinigt het bloed van Jezus, zijn Zoon, ons van alle zonde.’

De verbondenheid met elkaar als broers en zussen is belangrijk. We wandelen niet alleen. We wandelen samen. We moeten onze broeders en zusters helpen om in het licht te blijven. Als iemand afdwaalt, als gebed minder wordt, duisternis binnenkomt. Maakt dat iedereen bezorgd. We zijn leden van één lichaam. We bidden voor elkaar, we zorgen voor elkaar en helpen elkaar om op het juiste pad te blijven. We spelen samen als een team, werken voor hetzelfde doel. Als je alleen voor jezelf speelt, zal je in duisternis eindigen.

De apostel voegt hieraan toe: ‘Het bloed van Jezus, Zijn Zoon reinigt ons van alle zonden.’ Het is alsof Hij zegt: ‘Denk niet dat je zonder zonden bent’ (zie ook vers 8 en 10). Er is veel in ons christelijke leven en in de christelijke gemeenschap dat een obstakel is voor de verbondenheid met God en de verbondenheid met elkaar. Onze vreugde kan gemakkelijk worden weggenomen en het licht van God gedoofd door allerlei soorten zondenen problemen. Maar geef niet op en wees niet bang. Kom terug bij Jezus opnieuw en opnieuw, stel je vertrouwen op Hem, want Hij gaf Zijn bloed om de weg naar de Vader vrij te maken, voor eens en altijd. In de volgende preek gaan we hier dieper op in. Wat is eigenlijk zonde? Wat doet God met het en wat moeten wij ermee doen? (40 min)

Conclusie:

1. Laat deze passage ons tot nieuwe inzichten van God brengen, met de hulp van de Heilige Geest. Dat Hij Licht is en dat er geen duisternis in Hem gevonden kan worden. Laten we ons beperkte besef van Zijn heiligheid, reinheid en waarheid belijden. Laten we Hem opnieuw prijzen voor wie Hij is en dat Hij de duisternis heeft onthuld in deze wereld en in ons leven.
2. Laten we God danken dat Hij ons heeft geroepen uit een leven vol egocentrische duisternis tot een leven van verbondenheid: met Hem, de levende God en met broeders en zuster, die zijn gegeven als medereizigers en als hulp wanneer we het moeilijk hebben of vallen en als we beproefd worden door allerlei soorten machten die onze vreugde willen wegnemen. (10 min)

Ds. Niek Tramper, 9 Febr. 2014