Auteur: Zeeuwse Zwerver

Kol 3 vers 3 en 4  Christus en onze identiteit

Er leven in onze samenleving vandaag heel wat vragen over identiteit. Wie ben ik nu eigenlijk? En je hoort of je leest het nu geregeld: dat een baby als jongetje of als meisje geboren wordt, maar dat het nog maar moet blijken of het kind zich ook werkelijk een man of werkelijk een vrouw gaat voelen. Misschien wel geen van beiden. Er is veel onzekerheid en veel discussie over vrouw zijn en man zijn. 

In de tienerleeftijd kom je in aanraking met stiekeme eisen. Niemand zegt het hardop, maar het is er wel, als een verborgen macht. Je bent pas iemand als je iets presteert, als je een winnaar bent in de competitie van het leven. Of dat je er goed uitziet in de social media. Schoonheidsklinieken schieten als paddenstoelen uit de grond in een Instagram samenleving. Het heeft alles met identiteit te maken.

Als jong volwassene vervul je misschien al veel rollen. Je bent vader of moeder, maar je bent ook nog zoon of dochter, werknemer of kleine zelfstandige en vriend. Je bent collega of kerkenraadslid. Zoveel rollen, maar soms vraag je je af: bij alles wat ik heb bereikt in het leven, wie ben ik nu zelf?

In het licht van deze vragen lezen we onze tekst Kol 3: 3, 4. Nu, zegt de apostel, als Christus in je leven gekomen is, komen die vragen in een heel ander licht te staan. Als je vraagt wie je nu eigenlijk bent, dan gelden voor een christen drie dingen. Je bent gestorven, jouw identiteit is verborgen, maar die zal nog worden onthuld als Christus verschijnt’.

1. Gestorven

‘Je bent gestorven, je bent dood’, dat is nogal wat als iemand dat tegen je zegt. Het gebeurt wel eens dat iemand een ander niet meer wil zien en dat die dan te horen krijgt: ‘Je bent als dood voor mij.’ Als een moslim tot geloof in Christus komt en zijn oude leven opgeeft, is dat soms heel moeilijk voor de ouders. Ze vinden dat een schande voor de familie. En soms zeggen ze tegen hun kind: ‘Voor ons besta je niet meer, voor ons ben je dood’.  

Wat bedoelt de apostel dan als hij dit zegt? Eerder werd je leven bepaald door de macht van het kwaad, al had je dat zelf niet door. Je deed gewoon waar je zelf zin in had. Je leidde een egoïstisch leven. De grootste afgod was je eigen ik. Zo was het gewoon. Maar toen je geconfronteerd werd met het Evangelie en je ontdekte hoezeer je een slaaf was van jezelf en van de wereld om je heen. Toen je je gewonnen gaf aan Christus en je gedoopt werd, toen werd je leven verbonden met Hem en met Hem stierf je oude ik en in Chr. ontving je een nieuw leven.

Maar is dat ook zo? In het dagelijks leven lijkt die oude ik nog helemaal niet dood. Als ik het goede wil doen, wacht het kwade om de hoek. En dan zie je ook nog eens dat het kwaad zich breed maakt in de wereld. Je ziet dat schepping kreunt onder de heerszucht van mensen.

Veel mensen, ook veel christenen, hebben moeite met dat radicale woord ‘gestorven’. ‘Natuurlijk, ik maak wel fouten, maar ik doe ook mijn best. Ik probeer tegenover de minnen maar wat plussen te zetten.’ Ik snap het wel. Maar toch als je dat zegt, lijk je op het jonge stel dat een huis kocht van een oude man. Tegen een heel schappelijke prijs. Maar die man zei: ‘één voorwaarde, dat jullie een kamertje voor mij houden.’ En toen ze hun leven in het nieuwe huis wilden beginnen en het wilden opknappen, kwam die oude baas uit zijn kamertje en zei: ‘nee, nee, dat moet je anders doen’. Dat werd discussiëren en zoeken naar een compromis. Maar de apostel zegt: ‘Nee, de oude baas heeft geen stem meer. Hij is gestorven.’ 

Geloof je dat? Dat je met je oude ik niet meer kunt onderhandelen? Het evangelie zegt: jij mens, hoe goed je ook je best doet, wie je ook bent, je hebt gezondigd en je mist de heerlijkheid Gods. Jouw oude ik moest sterven; het had geen leven en geen toekomst. Maar daarvoor is Christus gekomen. Hij nam het mee aan het kruis. Hij heeft volbracht wat jij niet kon. De rekening is betaald met Zijn bloed. En daarom: gestorven.

En hoe wordt dat realiteit? Door het geloof! omdat Jezus je lief geworden is! Ben je nog aan het onderhandelen met die oude baas? Zeg het nu eens van harte: Christus, U bent mijn leven!
 

2. Verborgen.

Voor veel jonge mensen ligt de identiteit in hoe je overkomt bij anderen, of hoe je eruit ziet. Dat maakt hen trouwens ook erg onzeker. Volwassenen ontlenen hun identiteit vaak aan wat ze hebben. Hun spulletjes, huis, vakantie, nationaliteit. Bij ouderen vaak bij wat ze tot stand hebben gebracht, wat ze hebben gepresteerd als zakenman, als leraar of als dominee…(verhaal Martin Luther King)

Maar de apostel zegt: ‘je leven is verborgen’. Dat is ook geborgen, en tegelijkertijd dat je het nog niet weet. Je mag het vertrouwen, het overlaten aan Hem die over je leven waakt. Die witte steen met jouw nieuwe naam, die wacht nog op de onthulling. Een nieuw leven, een nieuwe identiteit, dat kan nooit iets zijn wat je zelf tot stand hebt gebracht, met alle onzekerheid van dien, maar die kun je alleen ontvangen in Christus. Uw identiteit hoeft u niet meer te ontlenen aan uzelf, want u bent niet meer van uzelf, maar van iemand anders. Christus is uw leven geworden.

En als je daarvan overtuigd bent geraakt, dan telt afkomst niet meer, of uiterlijk of intelligentie, of stand, of etniciteit, maar vormen we één lichaam (met veel leden). Ik vond dat altijd zo’n bijzondere ervaring in de internationale gemeente, vooral bij de viering van het HA. Dan telde niet meer of je Chinees was, of Afrikaan of Amerikaan, of dat je professor was of schoonmaker, maar dat je christen was – van Christus. In de gemeente wordt iets van die nieuwe mens en die nieuwe mensheid zichtbaar!

à Kijk er eens naar wat nu vooral voor jou telt, waar je het meeste aan hecht? Is dat je reputatie, of je bezit, of je werk? Of is dat ondergeschikt aan Christus en het geloof.

3. Onthuld

Zo verborgen als het nu nog is, zo zal het niet blijven. Als Christus verschijnt – Christus die uw leven is, zegt de apostel – in al Zijn heerlijkheid, dan zullen wij Hem zien zoals Hij is, van aangezicht tot aangezicht. Maar dan zal ook mijn ware ik helemaal aan het licht komen. Dan zal ik Hem kennen, maar ook mezelf zoals ik door Hem gekend ben! (1 Kor. 13). Dan zal ook de vernieuwde schepping Gods heerlijkheid weerspiegelen.

   Dan wordt het paradijs hersteld waarin de mens helemaal zichzelf kon zijn in Gods gemeenschap. Je moet er maar eens op letten hoe Adam Eva ontvangt. God brengt haar naar hem toe en hij is verrukt over haar. Zij is zijn tegenover, zijn spiegel. Door haar leert hij ook wie hij zelf is! Dat is ook de betekenis van het huwelijk, dat je een spiegel mag zijn voor elkaar. CS Lewis: Till we have faces (Totdat we een gelaat krijgen). ‘Als we het gezicht van Hem, de Geliefde zien, en ten volle zullen begrijpen wat Hij voor ons heeft gedaan, zullen we ook zelf een gezicht ontvangen!’ Dan mag je helemaal en eeuwig zijn waar God je voor bestemd heeft, volkomen transparant voor Hem.

Hoe kun je dat nu geloven, midden in een wereld die bol staat van de identiteitsvragen? Mag ik mezelf zijn? Kan ik uitkomen voor mijn gender? De tendens van deze tijd – ook in de kerk – is niet op de verschijning van de hemel gericht, maar op de aarde, op de kwestie of ik zorgeloos mezelf kan zijn. Het is waar, ‘wij staan in die grote spanning tussen een wereld die gedreven wordt door macht en onrecht en discriminatie en machteloosheid en Gods nieuwe schepping die ook nog verborgen is in Christus’ (vd Beek). Maar de hedendaagse houding voedt een illusie, alsof dit het laatste is. Maar het is nu eenmaal zo dat de aarde eindig is en dat levens een beperkte houdbaarheid hebben. De hemel en aarde zullen vergaan, zegt de Schrift. (hoe moeilijk ik dat ook vind te begrijpen op een prachtige zomerdag..)

Het perspectief van het eeuwige leven en van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde dat in Christus geopend is, dat wordt ons aangereikt in de christelijke gemeente, nergens anders. In het lezen en horen van de Schriften, in de verkondiging van het Evangelie. Daarom zijn we hier! En vooral in de doop. In de doop wordt bevestigd dat wij niet meer leven uit onszelf en dat onze identiteit niet meer afhangt van levenservaringen, tegenslagen of successen, nog minder van onze prestaties. Maar dat we (doopsformulier!) aangenomen zijn tot kinderen en erfgenamen van Gods Rijk. En ook het HA natuurlijk dat zo belangrijk is – als geneesmiddel voor het eeuwige leven (Ignatius).

   En dat zijn nu juist allemaal zakendie voor de wereld volkomen onbegrijpelijk en onbelangrijk zijn. à Laat u de verborgen, eeuwige dingen niet afnemen. Ruil ze niet in voor de zichtbare dingen, de kleine en de grote ambities van de wereld! 

4. Een geestelijk gevecht

Leidt onze tekst niet tot een passieve levenshouding? (Gestorven – verborgen – wachten op wat nog komt. ‘Hier beneden is het niet!’)

   Juist niet! De woorden van de tekst staan in een duidelijk verband (2:20 – 3:17). De lijn wordt doorgetrokken naar het dagelijkse leven. Zo begint 3:1 ‘Nu het zo is dat u met Christus bent opgewekt…’  Dan volgen woorden van aansporing, van verzet tegen de status quo, tegen de geest van de tijd. Vanuit het verband wordt de gemeente opgeroepen om de strijd aan te gaan tegen het oude ik, en tegen de oude wereld – naar twee kanten toe.

(1) Dat je niet meer alles uit het leven hoeft te halen. Het verlangen naar geluk, naar genieten kan je zomaar beheersen. Gezondheid, veiligheid en vrijheid, het is allemaal en groot goed, maar als het álles voor je wordt, zijn het afgoden. En die maken je oud. Maar als je oude ik eraan is gegaan, als je met Christus uit de dood bent  opgestaan, dan brengt dat een nieuwe richting, een nieuwe oriëntatie mee. Zoals een bloem zich richt op de zon, richt je leven zich op Christus. Dat wordt heel concreet in vs 5 – 9. De ‘oude jas’ past je niet meer, je verlangt naar de nieuwe (die van de liefde en de waarheid..)

   In dan hoef je ook niet meer zo in te zitten over wat je dreigt te verliezen op de aarde. Want je bént het al kwijt – in Christus. Als we geloven mogen het eigendom van Hem te zijn, die ons uit alle nood en dood heeft verlost, zouden we dan niet veel onbezorgder leven?

(2) Als u er niet op los leeft, maar ingetogen bent, dan zou u zomaar kritiek kunnen hebben op mensen die dat wel doen. Zo kunnen we ook onze identiteit staande houden – door kritiek op hen die het niet zo nauw nemen. Dat is trots, heimelijk onszelf rechtvaardigen. Dan halen we door de achterdeur de wet weer binnen, de regels en voorschriften. Dat risico was er wel in de gemeente van Kolosse. Dat ze elkaar de maat namen met allerlei ethische regels (lees hfst 2 er maar op na wat de apostel daar over zegt).

   Maar dan ben je bezig de oude baas weer ruimte te geven. Dan denk je dat je met eigen inspanningen dichter bij de hemel komt. Dat zit diep in ons en ook diep in de tijd: ‘Presteer, laat zien dat je wat waard bent!’ De apostel wijst een andere weg, die van de liefde, concreet en praktisch (Kol. 3). Kijk eens naar wat hij noemt…

Een Syrische moslima, Nora, die tot geloof in Christus is gekomen een aantal jaren geleden, vertelde me hoe ze altijd volgens de voorschriften van de islam had geleefd in Syrië. Nooit was ze zeker of het goed genoeg was. Totdat ze als vluchteling in Griekenland meegenomen werd naar een kerkdienst. Daar moest ze erg huilen. Voor het eerst proefde ze iets van Gods aanwezigheid. Toen besefte ze: ‘Ik kan nooit goed genoeg zijn voor God, maar het hoeft ook niet,’ Dat was het begin van en nieuw leven, waarbij ze leerde dat ze voor God schuldiger was dan ze ooit had beseft. Maar dat Zijn genade in Christus veel groter was dan ze zich ooit had kunnen indenken. Haar oude, onvolmaakte, schuldige ik was gestorven. In Chr. had ze een nieuw leven vol verwachting gekregen, verborgen in God. Het maakte haar vurig. Ze was en is nog steeds een stralend getuige. Er brak iets door van het nieuwe leven in haar – een voorproef van het licht en de heerlijkheid van Christus. Amen

12 april 2026

Hoe Christus, de Levende, het wankele geloof van Zijn discipelen tegemoetkomt (Joh. 20: 26 – 29)

• Het wankele Paasgeloof

Er hangt veel aarzeling rondom het prille Paasgeloof. Alle evangeliën melden ons dat de discipelen lang onzeker bleven. De evangelist Johannes vertelt dat zij angstig met gesloten deuren bij elkaar zaten. De overwinning van Christus over de dood en de hel, waarover de Schriften getuigden en waarover Jezus zelf had gesproken, drong maar langzaam door in het hart van de leerlingen. Daar is de heilige Schrift heel eerlijk over.

Ook de evangelist Johannes verzwijgt de angst van Jezus’ vrienden niet en hun traagheid om te geloven. Vanmorgen komt de discipel Thomas voor het voetlicht, die de bijnaam Didymus droeg; hij was er een van een tweeling. Zijn broer kennen we niet. Maar misschien had u het kunnen zijn, of jij. Want Didymus betekent ook wel zoiets als: op twee gedachten hinken, twijfelen. Thomas was niet zomaar overtuigd (vs 25). ‘Als ik niet…niet…dan zal ik beslist niet geloven. Als ik niet zelf de tekens van Zijn lijden zie, aanraak, zal ik het niet geloven.

• Zien en geloven in het evangelie van Johannes

Eerst zien! In het Evangelie van Johannes is ‘zien’ een kernwoord. Zien is aanschouwen met je ogen, maar dan ook: ‘inzien’, ‘zeker weten’. Daarom is er een nauwe relatie met dat andere kernwoord ‘pisteuein’ (geloven). Johannes 1: ‘Het Woord is vlees geworden en wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van de Eniggeborene van de Vader, vol van genade en waarheid. Joh. de Doper, als hij zegt: ‘Zie het Lam van God!’ Of Joh 14:9 ‘Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien.’ Let ook op hoe Johannes zijn pastorale brieven begint: ‘Wat er was vanaf het begin, wat wij gehoord hebben, wat wij gezien hebben met onze ogen, wat wij aanschouwd hebben en onze handen getast hebben van het Woord des levens..’

Geloven betekent dat je het gaat zien. Toch kent u dat wel hè, dat je iets vaak hebt gehoord, maar toch hoorde je het niet. Dat je iets vaak zag en toch bleef je blind. Dat iets vaak in je gedachten kwam, en toch raakte het je hart niet. En dán, dan dringt het door! Zo gaat het ook met het Evangelie. Ineens ga je het zien, ga je Hem zien in Zijn heerlijkheid! 

En toch hangt er om het vuur van het geloof weer snel de rook van de twijfel. De evangelist verhaalt uitvoerig hoe dat is gegaan met Thomas, die een trouwe leerling was, die van Jezus hield, die getuige was geweest van Jezus’ macht over de dood bij het graf van Lazarus. Maar toch kon hij er niet bij: het Paasgeloof leek niet bestemd voor deze denker, deze zoeker.

   Johannes vertelt het uitvoerig. Het is alsof hij zegt: ‘Kijk er maar niet van op. Ik weet dat twijfel en aanvechting hun tanden laten zien. En daarinkomt hij naast ons zitten, ja, naast jou en mijmet ons wankelbare en rafelig leven.

• Herken je de aanvechting van de twijfel?

Gemeente, wees eens eerlijk, herken je de aanvechting als het gaat om de opstanding van Jezus? Misschien was er een tijd dat je het zag, dat je hart opsprong van vreugde omdat je zoveel van Jezus hield. Maar later kwam de twijfel; je zag het niet meer, je voelde het niet meer. Hij leek zo ver weg, ja en je was ook zo druk met je leven. En dan kan zomaar de gedachte binnensluipen ‘Is het allemaal wel waar’. Houden we onszelf niet voor de gek? Daar zit je dan met je twijfel, ja, en toch zit je hier, of kijk je mee!

Iemand anders zegt: ‘Hier krijg ik nu precies de vragen over van mijn collega’s of medestudenten.’ Als Jezus leeft, wat jullie christenen beweren, waarom is dan de dood nogzo machtig? Waarom ouders vol zorgen in het ziekenhuis bij een ernstig ziek kind? Waarom een jong gezin, waarvan een van de ouders kanker krijgt en hun leven wordt op z’n kop gezet? Waarom die momenten waarop je slag op slag moet incasseren? Waarom die depressie, als een gestage motregen in je binnenste? Die momenten dat je bidt: ‘Nee, Heere, niet nóg meer, als U mij ook dat ontneemt, is er niets meer om aan vast te houden.’

Ik ervaar zelf ook dagelijks de afbraak van mijn lichaam. En dan praten we nog niet eens over het wereldnieuws dat ons kan vloeren, de chaos, de oorlogen. Alsof er nooit een opstanding uit de doden heeft plaatsgevonden.  

• Thomas door zijn medeleerlingen erbij gehaald

Waar we nu vooral op moeten letten: hoe Jezus zelf het aarzelende en wankele geloof van Zijn discipelen tegemoetkomt (vs. 19-22). De tweede keer, de zondag erna, is Thomas erbij. Mooi accent trouwens, dat hij zich laat overhalen door de broeders en zusters. Als lauwheid en dorheid ons aanvechten, als ons geloof meer rook dan vuur meebrengt, als je hart verwond is door een ander, als.. allemaal redenen om weg te blijven, of om af te haken. Nee, dan toch komen naar de plek waar de vrienden van Jezus bij elkaar zijn.  (Verhaal van onze jongste zoon die door JV-ers werd opgehaald).

• 1. Het geloof put nieuwe moed uit de aanspraak van Christus, de Levende

Maar Thomas heeft wel een moeilijke week gehad omdat Hij de vredegroet van Christus heeft gemist. En misschien had jij ook wel een moeilijke week met al je beslommeringen. Je zat in over je kinderen of je kleinkinderen. Je vriend had je plotseling aan de kant gezet. Je was bezorgd over je zaak. Je zat in over je verlangen naar een relatie…Maar je had de stem van Christus niet gehoord. Zijn vredegroet was aan je voorbijgegaan, net als aan Thomas.

Opnieuw groet Christus het bange groepje discipelen achter een potdichte deur. Opnieuw laat Hij zich niet tegenhouden door gesloten deuren, ook niet door gesloten harten. En Hij komt niet met verwijten ‘waar was je nou?’ Ja, het is een gewone groet: ‘Goedendag’, zoals je die vandaag nog steeds hoort ‘Sjalom lechaiem’ en in het Arabisch ‘Salem aleikum’.

Maar als Jezus je groet, is dat geen groet in het voorbijgaan. Nee, het is alsof Hij zegt: Schaam je niet voor de chaos in je leven. Mijn vrede geef ik U, wat er ook gebeurt. Nee, Ik ben niet meer bij jullie zoals voorheen. Maar met Mijn genade en Heilige Geest zal Ik altijd bij u blijven. Thomas, nu moet jij het horen, en u en jij hier en u die op afstand meekijkt! Je had de vredegroet van Christus al gehoord aan het van de dienst: ‘Genade zij en vrede…’

Als de vrede van Christus bezitneemt van ons hart, gaan de besognes aan de kant, de angst, de schaamte, de schuld. Die vrede is het grootste geschenk voor een sterfelijk mens.

• 2. Het geloof vindt troost in de wonden van de Levende.

Jezus richt zich persoonlijk tot Thomas (vs 27): ‘Thomas, kom hier met uw vinger… Hier, voel maar, kijk maar, tast maar met je hand.’ Hoe steekt Jezus Zijn uitnodigende hand uit naar Zijn twijfelende leerling! ‘De littekens van de spijkers, de wond in Zijn zijde, die moest hij zien.’ (vs 25). Dat hier werkelijk zijn geliefde Meester was die hij aan het kruis had zien sterven.’ 

Of het zien voor Thomas genoeg was, of hij Jezus lichaam nog heeft aangeraakt, vermeldt de Schrift niet. Maar wat nu zo belangrijk is: Christus verheerlijkte lichaam, het lichaam dat niet meer zal sterven, dat niet meer afhankelijk is van tijd en dimensie, draagt toch de tekens van de wonden. Het is een reden voor diepe blijdschap (vs. 20). Maar waarom eigenlijk?

‘Als Hij niet de tekens van de wonden in zijn lichaam zou dragen, zou Hij ons verwonde hart niet kunnen troosten’, zei Augustinus.

• Kunnen de littekens van Jezus u en jou troosten?

Wat zie je in die littekens van Zijn lijden? Kun je er schoonheid in zien? Littekens zijn toch nooit mooi? Het is de schoonheid van de liefde, liefde die zich heeft laten verwonden! 

In een boerengezin groeide een jongen op die zijn ouders veel verdriet deed. Met zijn brutaliteit en egoïstische gedrag trapte hij zijn ouders op het hart. Zijn uitgaansleven, de leugens. En elke keer als er weer iets gebeurde, sloeg zijn vader een spijker in een balk hoog in de boerderij. Toen de jongen wat ouder was, zag hij op een goede dag op de zolder een rij spijkers in de balk. Vader, waarom al die spijkers? Weet je ’t nog jongen, toen je me bedrogen had, nou dat is die spijker… O, vader, het was vreselijk, wilt u mij alstublieft vergeven? Als teken van vergeving trok z’n vader de spijker uit de balk. En zo gingen alle spijkers eruit door het berouw van de zoon en de vergeving van de vader. Telkens als de jongen langs de balk liep, zag hij de littekens van de spijkers. Ze herinnerden hem aan zijn schuld, maar ook aan de vergeving van zijn vader.

• De littekens vertellen ons twee dingen

Ze zeggen iets over het verleden en ze zeggeniets over het heden.

(1) Het verleden: Christus is geslagen in het huis van Zijn geliefden. Hij gaf Zijn goed en bloed, Hij liet zich verwonden, om u te helen. Hij werd verlaten door God en mensen, om jou te brengen in de gemeenschap van Zijn lichaam. Door Zijn overgave haalde hij de doodssteek weg die onze zonde teweegbracht. Het moet ons nederig maken en beschaamd als we beseffen wat Hij heeft gedaan. En ook wat wij hebben gedaan – hoe ons zelfgerichte, schuldige leven Christus’ lijden heeft verzwaard! Wie ben ik dat Hij, terwijl ik een vijand was, een onwaardige, toch Zijn hand naar mij uitstak!

Zie je Zijn littekens? Je kunt ze niet zien zonder verootmoediging, zonder berouw, telkens weer. Laten we daarom voor Hem knielen, Hem aanbidden, het Lam dat staat als geslacht. ‘U hebt ons voor onze God gekocht met Uw bloed, uit elke stam, taal, volk en natie.’ Het is de deemoed die de bruid van Christus leert om los te laten wat zij toch niet vast kan houden. Dan zal winnen wat zij nooit meer kan verliezen (John Elliott).

(2) Het heden. De Opgestane Heere blijft altijd de littekens dragen. Hij draagt ze, gezeten aan de rechterhand van de Vader waar Hij pleit voor Zijn bruid. God heeft Hem een Naam gegeven boven alle naam, om van Zijn overwinning uit te delen. Zijn littekens dragen de belofte van het herstel van alle dingen. De belofte van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde vol van Zijn vrede, Zijn goedheid, schoonheid en waarheid. Dat is wat Hij doet.

Daar gaan Thomas’ ogen voor open. Wat hij met zijn aardse ogen ziet is Christus’ getekende lichaam, maar wat hij met de ogen van zijn hart ziet is de Levende Heere met Zijn verheerlijkte lichaam, die ook zijn Heere wil zijn. ‘Mijn Heer en mijn God’.

• Met genadige ogen kijken

Zo maakt Christus het wankele geloof van Zijn discipel vast, en ook ons wankelbare hart. Dat geloof brengt een diep inzicht mee – het weet dat God niet alle slechte dingen zal voorkomen, maar ze weet ook dat er verlossing, schoonheid en goedheid zullen zijn, wat er ook gebeurt, nu en in de toekomst. Ze gaat geloven -met de dichter van Ps. 27 dat ze het goede zal zien in de landen der levenden.

Dat geloof leert ons met genadige ogen kijken naar ons werk, onze familie, ons land en de hele schepping. Ondanks al het lelijke en bedreigende om ons heen. Dat er nog gezonde baby’s geboren worden. Dat gebroken huwelijken worden geheeld. Dat we ons werk kunnen doen, de lentelucht inademen… Dat er na vervuiling en verwoesting toch weer herstel komt. Dankzij Hem die alles draagt door het Woord van Zijn kracht!

• Zalig die niet gezien zullen hebben en toch zullen geloven

Ik kom even terug op die relatie tussen ‘zien’ en ‘geloven’, waarmee ik begon. Jezus zelf komt erop terug (vs. 29). Zalig wie niet hebben gezien en toch geloven! Wie zijn dat? Allen die Jezus niet met eigen ogen hebben aanschouwd en tóch hebben geloofd. Allen die de getuigen hebben gehoord en geloofd. Ja, ook wij, die Jezus niet lichamelijk hebben gezien, die Hem toch hebben gezien met de ogen van het hart, net als Thomas. 

Of heb je Hem nog niet gezien? Zijn je ogen nog bevangen door al het geluk van de wereld, je ambitie, je toekomst? Of worden ze nog in beslag genomen door je eigen wonden, het verlies dat het leven mee heeft gebracht? Blijf niet op afstand, kom, raak Jezus’ littekens aan met de hand van het geloof!

• De wereld een oude man – maar Christus jong

Waarom zit je in over deze wereld, over wat ons misschien nog te wachten staat? Deze wereld is oud (Augustinus), ze als een zieke oude man, ze hoest, ze klaagt, het wordt nooit beter. Deze wereld loopt op haar einde. Maar Christus is jong. Hij draagt de belofte van het nieuwe leven en van het Koninkrijk dat komt. Zie op Hem, die je troost met Zijn wonden!

Hoe kun je de levende Christus zien als je niet gelooft? Hoe zul je geloven in Hem als je niet van Hem gehoord hebt? En hoe zul je horen als er niet iemand is die het je verkondigt? En hoe zal er iemand zijn die het je verkondigt? (Rom 10:13-15).

   Maar nu wordt het je verkondigd! Op gezag van de getuigen. Als je zoon belt en tegen je zegt: ‘Pa, ik heb goed nieuws, je bent grootvader geworden’, dan zeg je niet: ‘O, dat geloof ik pas als ik jullie baby zie’. Nee, dan ontvang je de boodschap met blijdschap. En dan vertel je het ook aan iedereen die het wil horen? Toch?

• Getuigen worden gezonden

Daarom heeft Christus eerder tegen Zijn discipelen gezegd: ‘Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zend Ik u ook.’ In Zijn liefde zond de Vader Zijn Eniggeboren Zoon midden in de wereld vol van het machtsspel van het kwaad, vol geweld, vol ziekte en zonde.

Naar Zijn voorbeeld zendt Christus ook jou en u en mijmidden in de wereld, je school, kantoor, in het bedrijf, op het gemeentehuis, het ziekenhuis, als je reist of thuiszit. In de kring van je familie, bij collega’s op je werk, als je merkt dat je klasgenoot het niet meer trekt. Getuige zijn, en helper, dáár waar een mens in nood is, waar het kwaad een mensenkind gevangen heeft genomen. Waar de wereld bloedt en lijdt en de schepping zucht.

Het is de liefde van Christus die dringt. Liefde die de ander blijft zien, niet in de schaduw van zijn zonden en gebreken, maar in het licht van Gods genade.

• Huiswerk voor deze zondag

Gem. ik geeft een stukje huiswerk mee, ja zeker huiswerk op zondag. Wil je het nagaan bij jezelf na te gaan en het bij elkaar navragen?

1. Put jenieuwe moed uit de aanspraak van Christus, de Levende? – ‘Vrede zij u’?

2. Durf jeZijnlittekens aan te raken?–die je beschaamd maken en die je troosten.

3. Verlang je ernaar goed van Hem te spreken midden in deze ontvlambare wereld?

Gelukkig ben je, eeuwig gelukkig, als je Gods woorden hebt gehoord en ze gelooft en eruit leeft. Lof aan u Christus, Opgestane Heer, Lof aan U, Vader, Zoon en Heilige Geest! Amen

Waar brengt ons dit? Wat vraagt dit van ons?

Wist u het niet? Ben je het vergeten? Dat, als wij met Christus zijn verbonden (intens verbonden, ‘samengegroeid’ zegt de apostel Paulus in Rom 6) door de doop en het geloof, dat we dan met Hem midden in de dood verkeren? Zoals Christus was in de oude wereld met zijn ellende, ziekte en dood, zo verkeren we met Hem in de diepte van dit tijdelijke leven. Christus lijdt nog tot aan het einde van de wereld en wij zijn daarin met Hem verbonden. Wij moeten er niet voor terugschrikken, maar het eerlijk onder ogen zien. Het is een begrijpelijke tendens vooral in de Westerse samenleving om lijden en verlies te ontvluchten. Vluchten in consumeren, genieten, verre reizen maken, films of Netflix. Of gewoon het dagelijkse nieuws niet meer toelaten. Of keihard werken. Het is zo begrijpelijk. Zonder Christus kunnen het ook niet aan. Het lijden van de schepping, de brandende bossen, verwoestende overstromingen, het verlies van levenskracht. Maar laten we in dit alles het geschonden gelaat van Christus zien. Zie de wonden van Christus in het kind dat lijdt onder oorlogsgeweld, in een zieke moeder, een eenzame oudere. Laten we naar Hem kijken die de last van onze ziekte en zonde heeft gedragen. Hij is om onzentwil verwond. Onze ongerechtigheden heeft Hij gedragen.

(2) De opstanding van Christus de grond van het geloof. En daarom is het ook de kracht van de hoop. Op Goede Vrijdag belijdt de gemeente dat Hij omwille van haar is gemarteld en geslagen en dat haar schuld verzoend is. Maar op Pasen belijdt de gemeente dat de Vader er Zijn stempel op heeft gezet, dat Hij de Zoon gemachtigd om van Zijn overwinning uit te delen. De bevoegdheid om alles nieuw te maken. Denk maar aan de gelijkenis van de verloren Zoon (j&m). De ontaarde zoon keert terug uit zijn verloren bestaan, en hij ontvangt vergeving, maar ook herstel. Nieuwe kleding, nieuwe schoenen, een nieuwe plek aan de tafel van zijn vader. En dat, juist dat, kan de oudste zoon niet hebben.

God teaches us to wait in times of trial

In the service, we will read a passage from the story of Joseph, the son of Jacob (Genesis 37:1-10), and two verses from the Psalms.

Psalm 105:19 (ESV): ‘Until what he had said came to pass, the word of the LORD tested him (Joseph).’

Psalm 27:13 (New King James): ‘I would have lost heart, unless I had believed that I would see the goodness of the LORD In the land of the living.’

1. The challenge of waiting

Maybe you know this experience like me: sitting in the waiting room of a hospital for a long time. And finally, you ask the assistant if they might have forgotten you. You try to awaken, or to alarm the people in charge if the wait takes too long in our eyes. I must confess I am not good at waiting; it challenges my desire to stay in control. I am rather sure that you do better than I!

Waiting is even more difficult if it concerns a loss of strength that cannot be easily recovered. For example when you become so tired that you are on the verge of

burnout and our your and mind refuse do their work. Suddenly you have to let go of what you were so busy with. Your inner battery has run out. It takes a long time to be recharged.

Today, the lives of many, many people around the world are brought to a standstill by a war. Or by an ecological crisis causing a refugee crisis. Innumerable people are severely tested while they desperately wait for a better life. I remember very well the hopelessness of Syrian refugees in the basement of a flat in Lebanon when I visited them in the course of Syrian war. I still see their faces before me – the lack of hope of future touched me greatly. What could I do more than just being with them and listening to them?

2. Waiting: God’s gymnasium

Can God use periods of waiting in our life to test us? Or to teach us? If He teaches us to welcome any waiting as an opportunity to realise our helplessness, and to learn humility (Dutch: ootmoed)? Humility, like meekness (Dutch: deemoed) are unpopular words in our language. God may use periods of waiting to let us realise that we aren’tas strong and independent as we tend to think! If we are forced to wait we are more likely to reflect on our limitations. Suddenly we are given time to think, to think about what is truly value in our life, about people who cared for us, about Him in whose hand our times are.

I am rather convinced (and much more after I became sick) that waiting is an important part of God’s gymnasium, the college on which He trains us in humility, in faith and in hope. I want to demonstrate this from the life of Joseph, the son of Jacob.

3. Joseph on the school of humility

Few figures in the Bible had to wait so long as Joseph. If anyone could have felt his powerlessness in life’s waiting room, it was he! The book of Genesis devotes several chapters to the unimaginable school of humility he found himself in, after his brothers had sold him into slavery. As a 17 years old boy he came in a totally strange country and culture. He absolutely didn’t know what to expect, except that his life was cut off completely from everything what was dear and familiar to him. How did he endure?

A tip of the veil is lifted in Psalm 105, a poem that sings of the history of the patriarchs and of Israel in Egypt. Together with Psalms 106 and 107 Psalm 105 talks about God’s deads among the generations (toledoth). They also mention the unfaithfulness of these generations. Psalm 105 gives a special attention to the life of Joseph. That he was sold as a slave into Egypt, yes it was the act of his jealous brothers. But we have to see deeper. God’s hand was in it. In all what happened there somehow a heavenly stage director!

4. Joseph in the oven of trial

And then the Psalm indicates something remarkable about one of the most difficult periods of Joseph’s life, the long period he was in an Egyptian prison. (Let’s not have any illusions about the inhumane prison regime then – and now – in the Arab world): ‘Until the time His word came to pass, the promise of the Lordpurified him.’

(I prefer the ESV more than the NIV ‘Till what he foretold came to pass, till the word of the Lord proved him true’.)

What do they mean? A promise was made to Joseph during his teenage years that God would use him as the saviour of his family (Genesis 37). Joseph had bold dreams about it, that raise the anger of his brothers and his father. But his father Jacob felt there is something behind (Gen 37: 11 – ‘he kept the matter in mind’). And we may be rather sure that he told his dearest son more about what he himself had heard from the God of Israel: promises of blessing to the ancestors and of salvation from slavery in the future.

God’s wordswent with Joseph to Egypt (although he had no written Bible or even fragments). Even into the darkest dungeon. God’s real presence must have lifted him up, comforted him, and given him courage during this long time of waiting. Did he pray – while facing the loss of any hope? ‘Lord, if You want to reveal something of what You promised in the past, Lord do it! If You still want to use me, in a way I don’t understand, Lord, do it! For Your glory!’

Prison was a profound test for him, and what was being tested, the faith in the words he seemed to have heard from God. The truth of what he dreamt as a young, proud boy. The fire of trial could have burnt it all. If you search for it, you may find many reasons to give up faith. A teenager who faced a difficult time, once said to me: ‘I prayed to God to prove to me that He is there to help me. I gave Him three weeks, but nothing happened. SoI decided that God is not real and Christian faith is a projection of our mind only.’ I am sure that there are better reasons for leaving God than the test of that young boy. Joseph however must have felt: if I give up everything from God what I heard in my father’s house, then it is all lost. So the fire of test worked the other way round, it purified the little faith and made it stronger. He added hope to faith. That is to say: in all what he experienced he kept expecting to see the grace of God in the land of the living.

(Stories from Russia in the time of communism: of Baptist pastors and orthodox priest in a prison, packed together with many prisoners who were real criminals who mocked them. Sometimes they saw ‘light from behind the curtain’ – Christ speaking to Him from heaven.

5. Wood or gold in the oven of trial?

It brings us to the question that church father Augustine put to his church: ‘What do you want to be? Do you want to be wood, or straw? Then everything will be burnt in the hour of testing. But if you want to be gold, then the fire will purify and make the gold more precious.’ And the church knew already from him: we are wood and straw if we live for ourselves, independent from God. And we are gold when we submit ourselves to God in love and obedience.

After their father’s death, the pieces of the jig saw puzzle found its place finally. Joseph explained it to his malicious brothers this way: ‘You, indeed, intended evil against me, but God meant it for good, to bring about what is now happening, to keep alive a great nation.’

Sometimes we see pieces of a puzzle in our life, in our study, in family-relationships, and we don’t understand them. We struggle with them. We don’t know where they fit. We should be glad to throw them away, but it is not possible.

But God knows how to use these black pieces that make us wait. He is like a painter that has every colour on his palette. Also black! He is able to use the black (the ugly, the evil, even sin) to make a painting for His glory. He is the only one who is able to do this!

6. If I hadn’t believed…(Ps. 27)

The poet of Psalm 27 struggled with these questions. His conclusion was ‘I would have lost heart, unless I had believed that I would see the goodness of the LORD in the land of the living.’ (Ps. 27: 13 New King James). And then he adds: ‘Wait for the Lord; be strong and take heart and wait for the Lord.’ Then ‘waiting’ as a boring and painful experience has been transformed into ‘watching’. ‘Poet, what do you see?’ ‘I see the Lord, my light, my salvation, my stronghold. That’s the refrain. As if he wants to say: in all that I face, in all painful waiting, in all loss I may know something completely different. That I am not my own, but of Him who is my light and my salvation. 

7. Wounded knowledge – the school of the cross

As many of you know in recent years I had to face a serious illness.

Through illness and loss, through physical and psychological suffering, we gain wounded

knowledge. I myself faced not only my powerlessness, my wounded self, my shame that I was not productive, but God helped me to pay more attention to my soul, to be attentive to the little wonders around me, to be thankful for every little gift. Somebody said: ‘You are called not to add days to your life, but life to our days.’ I will never forget this.

   God’s school is not easy, when we experience our helplessness. But His goal is to bring us back to what we easily loose: the joy in Him and the love for people whoever they are.

John Calvin, the sixteenth-century reformer who worked in Geneva, calls suffering the school of the cross. God guides us through adversity to the path of meditatio vitae eternae, the contemplation of eternal life. In his most important book, the Institutes (Education in the Christian Faith), Calvin says that all the good things we enjoy, such as food and drink, friendship, and a safe home, are a gift from God. But times of waiting due to adversity, sorrow, and pain are not beyond His control. Through them, He helps us realize

how much we need Him and our fellow human beings. By ‘wounded knowledge’ God teaches us to loose what we cannot keep on earth. In order to gain what we cannot loose!

8. The comfort of Isaiyah

Dear brothers and sisters, God gave me the grace and the strength to complete a book recently and last week it was published.It is about loving, suffering and living (in Dutch it sounds better). Why I mention this, is because during the process of writing I was deeply touched by the book of Isaiyah and the prophetic visions that he received. Isaiyah lived in a traumatic time in the seventh century B.C. But the eternal God showed him that Someone, a Servant of God, an anointed King, would cometo be with us. He would come in the shape of a young child and his name would be Immanuel (God-with-us). A later insight that God gave the prophet and the students of his prophetic school was that this Servant-King would be deeply connected to this suffering world. So much so that His body bore the marks of wounds. His face was scarred. Because of that He was unsightly. He was the One that bore our loneliness and took our suffering upon Himself. He was led like a lamb to the slaughter, because the Lord laid on him the iniquity of us all. ‘By the knowledge of Him My righteous servant will justify many, and He will bear their iniquities’, was the word of God through the mouth of the prophet (Is. 53:11).

9. Waiting – watching with attention, yearning and hope

God teaches us to wait, but waiting isn’t the boredom of standing in line at the supermarket or the long wait in the waiting room that I told you at the beginning of this sermon. It’s watching, it requires attention, yearning, and hope (Tish Warren). It’s the loved one, with a bouquet of flowers in her hand, searching for that one face on the naval vessel returning from a mission. It is the pregnant mother, alert for the first signs of her labour. It is the friend pacing back and forth before the room, where his friend undergoes a risky operation.

A.Waiting – keeping the little flame of faith alive

My wife and I once visited the birth village of a good Latin American friend. We slept in a small hut in the pitch darkness of the forest in Suriname, surrounded by strange nighttime sounds. An oil lamp had to be kept burning to keep the vermin at distance. Watching is like that lamp, the small circle of light around our hut in the middle of the jungle.

Focused on our lives: how easily can fear creep into that small circle of light and make the flame of faith flicker? Because of the losses you experienced before. Fear of the unknown, of the darkness of the future: ‘Not one more thing, Lord, do not take that from me!’ 

B. Waiting – for what Christ has promised

The Lord Jesus teaches us to wait with bated breath for the things He has promised. And what He promises is deeply grounded in what He has done. That is the core of the Gospel. That He has come into the deepest darkness of sin and evil. He teaches us that our deepest hope is focused on what He has done and what He will do. He is able to make this old, gloomy world new!

C. Waiting – we are not alone

Brothers and sisters in waiting we are not alone! We receive help— from brothers and sisters who let us know: we don’t forget you. That is the beauty of the church, the wounded community around the Wounded Healer, Jesus Christ. We receive help from the prayers, the Scripture reading and the sacraments. All this exercises our eyes to perceive the light in the midst of chaos and despair. We get much more help compared to Joseph in Egypt!

D. Waiting – full of hope both for the future and for today

Waiting is closely connected to hope. Hope doesn’t assume that God will prevent all bad things, but it assumes that there will be redemption, beauty, and goodness, no matter what happens in the future. Don’t you think that Joseph believed that?

This hope, this ‘waiting in watchfulness’ helps us not think about the future glory only. It helps us to look at our work, families, nations, and all creation with eyes of grace. Despite all what is ugly and threatening around, it allows us to see uninterrupted beauty, grace, gift after gift every day of our lives. Healthy babies are born every day. Marriages are restored after the greatest challenges. Most of us wake up every day with bodies that function well. We can do good work, make tea, walk, breathe the spring air… People recover from illness. Nature regenerates after anti-pollution measures. These things happen, and they happen because of grace… Learning to receive good things from God is difficult, especially when you’ve experienced pain, when you’re worried about new loss. Through the practice of hope, we learn the risk to keep joy.

And people around notice the radiation of hope and they begin to ask us what the secret is. And we are more than glad to tell them about Him who is the source of all hope. Glory to Him, Jesus, who together with the Father and the Holy Spirit is One, eternal God, should be adored now and forever. Amen

Podcasts over het onvoorspelbare en rafelige in het leven, nav ‘Liefde, Lijden, Leven’ – febr 2026

De Theologische Podcast – in gesprek met Elsbeth Grutteke

In gesprek met Joop van der Elst (uitgezonden voor ‘Reformatorische Omroep’ en ‘Radio Maria’)

https://reformatorischeomroep.nl/radio/ingesprekmet/in-gesprek-met-09022026

Dorpskerk, Nunspeet

Met aarzeling begin ik aan de uitleg van deze psalm. Dit is een psalm van Israël, gemaakt door Levitische musici, verbonden aan de tempelliturgie. Kunnen wij die zo maar toe-eigenen? ‘Uw land’ bent U genadig geweest. Dat gaat over Israël, niet over Nederland. Daar komt bij dat het gaat om een psalm, een lied gemaakt of herschreven door de muzikale nakomelingen van Korach. Profetische tekstschrijvers, dichters en musici. Een soort band als Sela, een muziekteam of cantorij. Is niet een risico dat je zo’n lied doodslaat met je preek.

Maar het moeilijkste is misschien dat het in Psalm 85 gaat om terugkeer uit de ballingschap en dat zo’n terugkeer ook innerlijke terugkeervraagt. Inkeer, zitten we daar wel op te wachten? Hoezeer hunkeren we niet naar de oude patronen waarin we ons genesteld hebben? Psalm 85 is een bevrijdingspsalm, past dus goed bij Bevrijdingsdag. Maar hoe gaan we met die bevrijding om? Dat vind ik een spannende vraag, vooral als ik merk dat oude patronen sterk zijn, ook bij mezelf.

Volgens mij gaat het om drie dingen: 1. Dankbaarheid voor de bevrijding– en je kunt dat nooit losmaken van besef van kwetsbaarheid en schuld. 2. Gebed om herleving – en dat is altijd verbonden met wachten, stil zijn, luisteren, horen wat God ons zegt. 3. Uitzien naar een woonplaats voor Gods eer. De inzet mee voor wat eervol is. Dat zijn de drie delen van de psalm, die gaan over verleden, heden en toekomst: danken – bidden – hopen.

1. Dankbaarheid voor bevrijding

Een tijd geleden vierde een familiebedrijf een jubileum. Het was goed gegaan met de zaak en op het jubileumfeest hield de directeur een toespraak voor de gasten. Ze waren er allemaal bij: van directieleden tot schoonmakers, van personeelsleden tot leveranciers en natuurlijk de familie. De directeur had een power point voorbereid en liet de aanwezigen beelden zien van het begin, de momenten van groei, een nieuwe locatie…totdat er een plaatje van een gevangenis verscheen. ‘Hier wil ik even tijd voor nemen’ zei hij, ‘ en het uitleggen. Want sommigen van jullie weten wel dat het een tijd stukken minder is gegaan. In die periode ben ik aan de drank geraakt. Ik ben ook een relatie aangegaan met een andere vrouw. Ons gezin raakte in de crisis en het bedrijf erbij. Ik raakte gevangen in een warnet van wanhopige acties, vandaar die gevangenis. Maar dankzij de volhardende liefde van jou, mijn vrouw is er een keer gekomen, en zonder jou hadden we dit niet kunnen vieren. We zijn door een dal gegaan, er was veel pijn maar er kwam vergeving. Er zijn littekens, maar de oude wonden genezen. In grote dankbaarheid staan we nu hier, dat wilde ik wel gezegd hebben.’

Hij zei eigenlijk dit: ‘Dat we bloei ervaren, dat heeft alles te maken met vergeving, met jou die me zoveel vergeven hebt’.

In de psalm wordt niet een mens aangesproken, maar God de Heere, die overvloedig heeft vergeven…’U!’ Misschien is dit lied na de terugkeer uit de Babylonische ballingschap gemaakt, of opnieuw op muziek is gezet. Hoe het met het land gegaan is, bepaald geen optelsom van wapenfeiten. ‘We konden geen kant op’, zegt de dichter, ‘we waren het bezit van anderen geworden.’ En het verlies van vrijheid had alles te maken met ‘schuld’ (vs. 3), met grensoverschrijdend gedrag, met ‘zonde’, datgene waarvoor je je schaamt, moedwillig onrecht, passief wegkijken, je verschuilen achter onwetendheid. En dan vallen ook woorden als ‘woede’ en ‘brandende toorn’. Gods heilige woede die voortkomt uit gekwetste liefde.

Weet je het nog? Vergeet je niet hoe schaamte je neerdrukte omdat je geen beter mens kon zijn? Weet je nog die tijd dat je gebukt ging onder een crisis en dat je die voelde alsof Gods woedende hand je sloeg? Zo was het met ons. Maar Hij is ons genadig geweest. We hebben Zijn bevrijdende en helende hand mogen zien!Wat een genade dat je dat óók mag zeggen!

Op Bevrijdingsdag maakte ik een stukje van een discussie mee van jonge mensen over het vieren van die dag. ‘Laat het gewoon een feestdag zijn, waarbij je ook echt uit je dak kan gaan. We hoeven toch niet steeds terug te denken aan de oorlog. Het was ook niet onze oorlog!’, zei een meisje. ‘Nee’, betoogde een student, ‘je mag niet vergeten dat voor de vrijheid waarin wij kunnen feesten, een enorme prijs betaald is. Wij zijn verbonden met de generaties voor ons.’ Opvallend zo’n discussie, en dat jonge mensen die voeren.

Soms zijn er van die momenten in ons leven waarop we meer dan anders terugkijken: een jubileum of een verjaardag, maar ook na een tijd van ziekte. We zouden ernaar kunnen kijken als een optelsom van plussen en minnen. Er liepen dingen niet goed, zeker, maar je hebt ook veel tot stand kunnen brengen. De apostel Paulus zegt in de brief aan de Filippenzen: zo heb ik ook vaak gerekend. Maar door de ontmoeting met Christus is alles anders geworden. Door Hem heb ik gezien wie ik was: een gevangene van mijn eigen ik, een rechtvaardige in eigen ogen. Maar Hij heeft alles anders gemaakt. Hij liet mij zien dat al mijn ‘gerechtigheden’ (prestaties, geestelijk of niet) voor Hem als oud vuil, smerigheid waren. Er is niets om ons op te beroemen. Wij waren het niet waard. Maar Hij, Christus, heeft alles anders gemaakt. Hij heeft ons gered door Zijn bloed. De dankbaarheid daarover blijft altijd verbonden met inkeer en berouw.

Kom, vergeet je eerste liefde niet, denk aan je Bevrijder, die onze ziekte droeg en wiens lichaam om onze overtredingen werd gebroken. Bij Hem is vergeving en genezing! En daarom: laat de zonde het niet winnen – daar heeft hij te veel voor geleden!

2. Gebed om herleving.

Het is opvallend, en misschien vond je dat ook wel vreemd, dat er dan ineens staat (vs. 5). ‘God, onze helper, keer tot ons terug’ (of ‘doe ons wederkeren’). Want eerst horen we: ‘U bent uw land genadig geweest, U hebt het lot van Israël ten goede gekeerd’, en nu: ‘God, keer terug, laat Uw toorn over ons varen…’ Dan lijkt het dat de donkere toon van de klacht de hoge toon van bevrijding overstemt. ‘Wilt U voor eeuwig uw toorn laten duren?’ Daarom bidt de dichter ‘Breng ons weer tot leven, dan zullen we ons in U verheugen’. Want al zijn we verlost, we zijn nog niet terug bij U en U bent nog niet terug bij ons! Wij zijn wel uitgeleid uit het land van de slavernij, maar de slaafsheid zit nog in ons. Misschien wil de dichter vooral dit zeggen: ‘We zijn verlost, maar we léven nog niet!’

Ik moet denken aan de man die me ooit belde. Hij had drie jaar eerder een tijd in het ziekenhuis gelegen na een hartaanval. Op een gegeven moment had hij geroepen in zijn pijn: als er een god is, laat die me redden! Een verpleegkundige had hem een Bijbel gegeven en gezegd: Er is een God die u kan helpen, en ik wil voor u bidden. Toen hij genas, had hij God die hij niet kende beloofd om een kerk te gaan zoeken, maar hij was het vergeten. Na drie jaar herinnerde hij zich zijn belofte en al zoekend op internet, kwam hij bij onze gemeente terecht. Toen begon hij in te zien: ik ben wel hersteld, maar niet om mijn oude leven maar weer gewoon te leven. Hij kwam tot geloof, niet alleen zijn hart was hersteld, maar ook zijn leven werd vernieuwd omdat hij leerde Christus te volgen.

Dat kan ook zo maar, wanneer je met het christelijk geloof bent opgevoed. Dat het je verteld is van je doop, dat Christus zich voor jou heeft gegeven en misschien heb je ook belijdenis gedaan, heb je gezegd: ja, Heer, dat geloof ik. U hebt ook in mijn leven gesproken. Dat je wéét van vergeving. En toch ervaar je het nieuwe leven niet. Is je geloof eerder met twijfel dan met zekerheid omgeven. Het heeft me vaak bezig gehouden. Als Jezus zegt: ‘wie in Mij gelooft, stromen van levend water zullen uit zijn binnenste vloeien’. Is dat dan zo? Leef je niet meer bij een soort minimum? 

En daarom houdt deze psalm het gebed vol. Een oprecht gebed, midden in je nood, midden in je twijfel, midden in de zorg over je toekomst, misschien ook midden in je drukte, midden in je verlangen naar betekenis, een oprecht gebed blijft niet zonder vrucht. Het is niet een gebed om vrijheid, succes, voorspoed, genezing, vul het maar in, maar om herleving, om nieuwe vreugde. Zou dat toch de zegen van de crisis kunnen zijn waarin een samenleving zich bevindt? Dat we meer nadenken, en weer tijd nemen om te bidden.  Je hoort veel mensen zeggen: ‘Dat oude, drukke leven wil ik niet meer, ik verlang naar rust, naar eenvoud, naar echt leven.’ De dichter zegt dat herleving samenhangt met een nieuwe vreugde, vreugde in Hem die ons gemaakt heeft, die in de psalm genoemd wordt de God van trouw/goedertierenheid en de God van ‘hulp’. Bij dat woordje hulp (vs. 8) hoor je de naam van Jezus klinken. Jouw geluk ligt in de Hem die zowel Gever als Gave is. Een groter geschenk ken ik niet. De vreugde in Hem zal de bron van heel je leven zijn.

Toen ik zo’n jaar of tien was, kreeg ik wel eens straf van mijn ouders omdat ik ruzie maakte met mijn broer, of ongehoorzaam was. Boze woorden, en naar je kamer..! Dat was niet het ergste, ergens voelde ik wel dat dit terecht was. Maar wat pas erg was dat een van mijn ouders zei: ‘Ga je gang, zoek het zelf maar uit’ en zich dan niet meer met je bemoeiden. Ze waren er op dat moment niet meer voor je. Dat was onverdraaglijk. Kan het ook zo zijn in het leven met God? Als we gewoon onze gang blijven gaan, en Hij trekt zich terug, en we merken Zijn boosheid en verdriet. Dan doet Hij dat opdat we Hem zullen zoeken. ‘God, onze helper, keer tot ons terug!’

De dichter bidt voor zijn land en voor zijn volk; ‘Breng óns weer tot leven’. Hij lijdt aan de pijn van Gods afwezigheid, van de dingen die gaan zoals ze gaan in het land en hij oordeelt niet, hij zucht ook niet wanhopig, hij wordt niet cynisch, maar hij bidt. De dichter en de zanger zijn plaatsvervangende bidders. En hun gebed draagt ver. Geloof je dat als gemeente, dat je gebed ertoe doet? Dat God de wereld in zijn hand houdt, inclusief alle baasjes en bazen die van alles roepen, door de gebeden van Zijn kinderen? Als we daar meer van overtuigd waren, zouden we het gebed moediger volhouden.

Bidden is hier nauw verbonden is met wachten. Bidden is uitzien – ‘Toon ons Uw trouw, Heer, en geef ons Uw heil.’ Teerwijl er nog niets van te zien is. En dan komt (vs. 9) dat heel persoonlijke: ‘Ik wil horen wat God ons zegt…’ Ik wil uitzien naar Zijn antwoord. Zou dat niet vooral de plek zijn van een christen midden in de wereld? Om bij Jezus te zijn, zoals Maria tijd nam om aan de voeten van de Heere te zitten en naar Zijn woorden te luisteren. We hebben niet zoveel pretenties; we stellen niet zoveel voor; de kerk heeft geen plek in de machtspolitiek van wereldleiders, in economische groeicijfers en in mondiale bedrijven. Als de kerk daarnaar zou streven in al haar activisme, zou ze tot dwaasheid vervallen (vs.9).

Is het daarom juist niet de taak van de kerk om te horen wat God haar zegt, de woorden van vrede die de wijde wereld niet kan vatten omdat ze er geen antenne voor heeft. De gemeente heeft de belofte van de Trooster gekregen (Joh. 14). Dat is de rijkdom van de gemeente, die voor geen geld te koop is en met geen macht te bereiken. Het slot van de psalm is een indrukwekkend visioen van ‘nabijheid’. In deze tijd van polarisatie, verwijdering, klinken hier woorden van nabijheid: omhelzing, begroeting met een kus. Er wordt een tipje van de sluier opgelicht. Het nieuwe testament neemt dat profetische vergezicht over. Hij die zich overgaf in de dood, Jezus, onze Heer, ontsloot een nieuwe toekomst. Door Zijn overgave aan het kruis behaalde Hij de overwinning. In Hem, de opgestane Here, is Gods heil nabij gekomen. Het Evangelie zegt dat Gods tijd komt en het Rijk van Christus.

3. Uitzien naar een woonplaats voor Gods eer (vs 10).

De oorlog die ver achter ons ligt, was een verschrikkelijke tijd, en er zijn maar weinig getuigen meer over. Herdenken van bevrijding betekent ook uit bevrijding leven. Zoals onze koning eens zei. Niet wegkijken, Niet goedpraten. Niet uitwissen. Niet apart zetten. Niet ‘normaal’ maken wat niet normaal is.’ Je mag het nooit vergeten. Het juk van de bezetter week, maar langzamerhand kwamen er andere machten voor in de plaats: het juk van de tijdgeest, van verslaving, de ongebreidelde consumptiedrang. We zien de houdgreep van de goden van nu scherper dan anders (een god is datgene waar je al je vertrouwen op stelt, kan gewoon je mobiel zijn, of de sociale media, of je werk, of je kinderen). Je kunt zomaar weer vervallen in die dwaasheid! (vs. 9). Hoe kan het dat spanning en stress lijken te zijn toegenomen terwijl we door alle kennis en techniek veel meer tijd over hebben. Hoe is het mogelijk dat er gebrek is aan wat kostbaar is in een mensenleven: liefde, een veilig thuis, zorg en onderwijs, terwijl er buitengewoon veel geld in omloop is, terwijl bijna alles is te koop, terwijl we bijna alles voor elkaar krijgen?

Psalm 85 viert de bevrijding niet als een podium waarop je feest kunt vieren, als een jubileum waarbij je doet alsof er niets aan de hand is. Dan is vrijheid een vrijbrief om los te kunnen gaan, of om zoveel mogelijk op aarde bij elkaar te schrapen. Het is een lied van bevrijding om telkens weer bevrijd te worden. Een lied van terugkeer om steeds weer terug te keren. Israël werd geroepen uit de slavernij, en werd verlost door het water van de Rode Zee heen, om een woonplaats te worden voor de glorie van God. Daarom gaf God Zijn geboden, om de navolging te leren, om in gehoorzaamheid de God van de bevrijding te dienen. Daarom bouwden de Joden een tabernakel. Daarom kwam Christus, en zijn lichaam werd een woonplaats voor de eer.

Zoals elke zondag, worden we ook vandaag geroepen om stil te worden en te luisteren, om met ontzag te horen wat God ons zegt. Juist dan gaan we oog en oor en hart krijgen voor de eer van God. De eer zoekt een woonplaats. Dat woordje ‘wonen’ hangt nauw samen met het Joodse woord ‘shekinah’ – de heerlijke aanwezigheid van God die je aan alles merkt. Aan de trouw en waarheid die elkaar als zusters omhelzen. De vrede en recht die elkaar begroeten met een kus. Het recht dat voor God uit en achter Hem aan komt. Het kan niet anders, het ontzag voor Gods goedheid en grootheid brengen dat mee.

We kunnen de samenleving niet verwijten dat die eer er niet is. Maar het valt de volgelingen van Christus wel aan te rekenen als ze daar geen pijn over voelen. Als je bidt om herleving, om de terugkeer van Gods eer, dan snijdt het diep in je ziel als je ziet wat er gebeurt. Je kunt het gewoon niet meer hebben dat iemand zijn gezin en zijn eigen gezondheid verwaarloost om z’n zaak groot te maken. Of dat misbruik wordt bedekt met vrome woorden. Dat er leugens worden verspreid in de media, terwijl niemand iets doet. Dat mensen worden uitgesloten en gediscrimineerd en vervolgd. Of dat vluchtelingen jaren opeengepakt zitten in mensonwaardige kampen omdat niemand het voor hen opneemt. Of dat de rijkdom van de schepping wordt opgeofferd aan onze begeerte naar meer… Dat zijn ook geestelijke dingen, zaken die over recht en waarheid gaan. De naam van God is in het geding.

Danken- bidden – hopen

Deze bevrijdingspsalm spoort mij ons aan om een lied van dankbaarheid te zingen over Gods goedheid, mij, u, en u en u..en jou. Hij heeft ons uit de ellende gered. Maar dat lied zingen we ingetogen en met berouw. Want die redding hadden we niet verdiend.

De psalm roept ons ook toe: houd vol in het gebed, blijf dicht bij je Bevrijder, want zo alleen ga je er oog voor krijgen, waar het nu echt omgaat in dit leven.

En terwijl je wacht op Gods tijd, doe wat van je gevraagd wordt. Om een woning te maken voor de eer van God en de liefde van Christus, elke dag, in je gezin, in de gemeente, op school, op je werk, in je studie, op het land. Waar je ook bent.

Eer aan God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, Amen

Lezing Beraad van kerken, Wijk bij Duurstede Ds. ir. Niek Tramper, Cothen

Het boek ‘Onrustig is ons hart’ heb ik geschreven tijdens de Coronacrisis. De tijd die ik er vanwege de crisis voor kreeg, was een geschenk. Het boek is vooral geschreven voor jonge mensen die hun leven op de kaart moeten zetten in een competitieve, veeleisende en fragmentarische wereld. In dit boek daag ik hen uit om op te staan in een ‘kalm verzet tegen de geest van de tijd’.

I Aanzet tot diagnose

(1) Intro – spiegel van het landschap

In een van de afgelopen zomers brachten mijn vrouw en ik onze vakantie door langs de Oostzeekust, ergens tussen Wismar en Rostock. We fietsten veel door het heuvelachtige landschap met graan- en bietenakkers en houtwallen eromheen. Het landschap trof me door vriendelijkheid. Er schuilde intimiteit achter oude linden langs de rijkswegen, en vrolijkheid in ontzagwekkende populieren langs de akkers, in huis- en boerenzwaluwen, hoog zingende leeuweriken en kleurige bermen met pastinaak, slangenkruid en hondsroos.

Weer terug in Nederland fietsten we nog een paar dagen in de buurt van het Veluwemeer, langs stukgemaaide bermen, kaarsrechte akkers, vies-grijze sloten, gifgroene, overbemeste weiden, leeg en kaal. Het gaf mij een diep gevoel van heimwee. Ik weet dat boeren soms niet anders kunnen door de houdgreep van de agrarische industrie en de supermarkten. Maar dat neemt de pijn niet weg dat zo’n landschap vol onrust is, gericht op efficiëntie en productie. Het mist genade, vriendelijkheid, generositeit.

Eeuwenlang was het landschap rondom Wijk, Langbroek en Cothen vol kleur en geur van grassen en kruiden, vol weidevogels en kleine zangers, hermelijnen en hazen. Vol vlinders en hommels.. Natuurlijk het was, net als het Duitse landschap langs de Oostzee, kleinschalig cultuurlandschap. Een halve eeuw geleden kon ook dit landschap niet ontsnappen aan de efficiëntieslag, schaalvergroting, productieverhoging, intensieve bemesting en het gebruik van pesticiden. Gaandeweg werd het land opgeofferd aan de agro- en de tuinbouw industrie. Het werd hoogproductief, maar feitelijk ging het dood.

Ik noem deze ontwikkeling een spiegel van de onrust die de samenleving beheerst. De haast waarmee wat wild is, wordt gecontroleerd, wat onproductief is wordt gesnoeid en omgehakt, wat wildgroei dreigt te worden, onder betontegels wordt bedolven.

<<Ondanks de inzet voor een positief groenbeleid in de gemeente, zie ik veel tuinen bestraat worden, bomen zinloos gekapt of hoog opgesnoeid door groenbeheerders. In enkele wijken van ons dorp Cothen is geen boom te vinden.

Je hoeft niet lang meer te wachten op het moment dat elke spoortje wildernis in onze burgerlijke gemeente verdwenen is. De rivier, ja die lijkt vooralsnog ontembaar! Helaas worden ook de uiterwaarden en de oevers langs het Amsterdam-Rijnkanaal, niet met rust gelaten. Als Wijk aan de provinciale eis wat betreft schone energie zal voldoen, zal het landschap helemaal ontsierd worden. Onvermijdelijk, omdat wij allen geen stap terug willen doen in ons verlangen naar welvaart.

Ik noem dit alles een spiegel van de secularisatie. Kortweg gezegd: het ontzag is weggesijpeld uit onze relaties, uit de publieke ruimte, uit de natuur en het landschap, opgeofferd aan onrustige begeerten. Wij leven in overvloed en onze ziel verhongert.

(2) Paradoxen in onze samenleving

Het paradoxale van onze (Westerse) cultuur houdt me al heel lang bezig, vooral de merkwaardige tegenstrijdigheid tussen overvloed en schaarste. Om een paar voorbeelden te noemen. Er zou een overvloed van tijd moeten zijn – door alle tijdsbesparende instrumenten en machines – toch ervaren veel mensen tekort aan tijd en voelen ze zich opgejaagd.

Er is heel veel geld in omloop in de samenleving, toch hebben we tekort aan fundamentele zaken: goed onderwijs, goede zorg (jeugdzorg!), stille plekken, een veilig thuis, een betrouwbaar klimaat… Er is een overload aan informatie en toch ervaren veel mensen gebrek aan verbondenheid en zijn wantrouwen en polarisatie sterk toegenomen.

Onze (Nederlandse) cultuur is efficiënt, maar mist een hart. Daarom zou ik haar ruwweg als veeleisend of genadeloos willen typeren. Omdat ik veel met jonge mensen heb gewerkt, wil ik iets over hen zeggen.

Er ligt veel druk op mensen, vooral jonge mensen, door de eisen van de tijd: de spanning om in alle rollen perfect te zijn, om te voldoen aan de verwachtingen, om competitief te zijn. Je bent zelf verantwoordelijk voor het ontwerpen van je leven, en je draagt de angst mee dat je het niet redt, dat je een looser wordt. Een promotieonderzoek van Jolien Doopmeijer uit 2021 wees uit dat 50% van de Nederlandse studenten regelmatig last heeft van angst- en somberheidklachten, 40% voelt zich eenzaam en 70% ervaart druk om te presteren.

Dat heeft alles te maken met verborgen eisen: ik ben geliefd – of word afgeschreven – om wat ik presteer, om hoe ik me presenteer, om hoe ik me onderscheid, om wat ik bezit (nationaliteit, huidskleur, status…) of juist niet bezit. Niemand zegt het hardop, maar het beheerst de samenleving.

Tegelijkertijd maakt juist verveling ons onrustig. Verveling is – net als stress – van alle tijden, zegt de Vlaamse filosoof Ignaas de Visch in zijn boek Rusteloosheid, maar in onze tijd gaat het niet om het ‘doden’ van een saaie tijd; het gaat om: onproductief zijn, het gevoel je niet kwijt te kunnen, de kick van een nieuw avontuur missen. Heel wat jonge mensen worden er cynisch of apathisch onder en isoleren zich in hun (internet)wereld, waar ouders of vrienden geen vat meer op hen krijgen.

(3) Zorg voor de ziel

Maar hiermee is niet alles gezegd! Ik zie signalen van omkeer, van revival, vooral bij jonge mensen. De media berichten erover, en het Centraal Planbureau in haar nieuwste onderzoek naar religie in de Nederlandse samenleving. Zie ook: NRC, 24 mrt ’25, ND 14 april ‘25; onderzoek Radboud Universiteit en de VU, symposium 25 april ‘25). Het lijkt een Europa-breed verschijnsel te zijn. Jongeren zijn de onrust moe, de verhalen over geweld, een wereld die naar oorlog ruikt, de verleiding van het nepnieuws en de machocultuur van rechtse influencers.

De vorige maand overleden paus Franciscus sprak enorm veel jongeren aan. Hij heeft zich een jaar of wat geleden in een uitvoerige brief (125 p’s!) ‘Christus vivit’ tot hen gericht. ‘Christus leeft en Hij wil dat je leeft.’ (p. 62 – 64 ‘Onrustig is ons hart’). In een genadeloze tijd zoeken jonge mensen voedsel voor hun ziel, wenden ze zich tot de kerk en tot Christus. ‘Niet om wat ik ben, maar om wat U deed. Niet om wat ik deed, maar om wie U bent’ (Casting Crowns, Who Am I)

Waar vindt een mens rust? Jezus zag de mensen, dat ze vermoeid en belast waren en Hij riep hen om naar Hem toe te komen: ‘Ik zal u rust geven’. We moeten die rust overigens niet verwarren met een ‘prettige ongestoordheid’. De rust bij Christus kan juist grote onrust meebrengen. Omdat je gaat zien wat ertoe doet in het leven, en je in opstand komt tegen de ‘thepersuasive form of actualviolence’, het doordringende geweld van verborgen eisen.

OK, huiveringwekkende influencers als Andrew Tate lijken massa’s jonge mensen aan te spreken. Toch gaat er een tegenbeweging komen van jonge mensen die opkomen voor waarheid, vrede en recht, omdat ze opnieuw gegrepen zijn door het evangelie, de stem van Christus, de Levende. Jonge mensen die zich verzetten tegen de tirannie van een veeleisende wereld en van een veeleisend zelf! Die niet meer alle kaarten zetten op welvaart en spulletjes, maar zorg koesteren voor geestelijk leven, voor verbinding en voor de aarde.

(4) Wijsheid gevraagd

Wat we in onze samenleving nodig hebben is wijsheid. Ik vond het een tijdje geleden terug in een interview van de NRC met Arjan Broers, pastor in Amsterdam. Hij pleit voor een wijsheidscultuur in plaats van een kenniseconomie. De pastor stoft oude woorden uit de katholieke biecht af: ‘Ego te absolvo’, ik ontsla je van de last om het leven zin te moeten geven. Het hééft het al!’ Wijsheid heb je nodig in de dilemma’s die je tegenkomt als boer, als docent, als rechter, als hoofd van een unit in het ziekenhuis, medewerker aan de universiteit, als burgemeester, wethouders of raadslid, als lid van een kerkenraad met spanningen, als moeder in een gezin die ook buitenshuis werkt… Geraakt, misschien gevangen in groepsdruk, integriteitvragen, loyaliteitskwesties, en botsende overtuigingen.

Wijsheid is nodig om de denkschema’s die onze cultuur bepalen door te krijgen. ‘Word niet aan deze wereld gelijkvormig (aan haar denkschema’s), maar word innerlijk veranderd door de vernieuwing van uw gezindheid’, zegt de apostel Paulus (Rom. 12:2). Dat raakt ons ieder persoonlijk of je nu christen bent, of religieus, of dat allemaal niet. Wijsheid onderkent de symptomen van de druk en de haast die onze samenleving ziek maken. Let eens op jezelf. Herken je..

* Geïrriteerdheid – je merkt dat je makkelijk boos of gefrustreerd raakt? 

* Of rusteloosheid – het lukt gewoon niet om te ontspannen? 

* Of werkverslaving – je kunt gewoon niet stoppen? 

* Of ontsnappingsgedrag – je bent te moe om te doen wat leven geeft aan je ziel en je zoekt je toevlucht bij favoriete afleiding: te veel eten, drinken, sociale media, Netflix, porno…? 

Wie eigenlijk niet?

Een bevriende assistent professor aan de TU in Delft hield een tijdje geleden een lezing voor een internationaal gezelschap, een lezing waar nogal wat van afhing. Hij voelde de emotionele druk om iets goeds neer te zetten, zich te onderscheiden, alle wetenschappelijke kwaliteiten van stal te halen. Hij begon met juist dat maar eens open in het midden te leggen – de peer pressure, de verwachtingspatronen, de competitiedrang. Dat je daar soms niet van slaapt, dat je er onderdoor kan gaan, dat je gezin eronder lijdt. Hij durfde het te benoemen. Nog nooit had hij zoveel reacties gehad na zijn referaat: herkenning, verhalen over spanning, eenzaamheid en depressie. En het bijzondere – sommige medewerkers werden vrienden in plaats van rivalen.

II Poging tot therapie –Een kalm verzet tegen de geest van de tijd

We hebben een kalm verzet nodig tegen de geest van de tijd die ons oud maakt. 

Laat ik eerlijk zijn: ik voel me vaak als een dokter met een hoop adviezen die zichzelf niet kan genezen. En ik denk dat we het al lang weten. Toch waag ik het erop: iets te zeggen over wijs leven, dankbaar leven en leven met genoeg. En m.i. raakt dat ons allemaal persoonlijk, wie we ook zijn, wat onze overtuiging ook is. En het raakt allerlei samenlevingsverbanden, bedrijven, scholen, burgemeester en wethouders en de gemeenteraad, en niet in de laatste plaats kerken, zorginstellingen en familieverbanden.

Welk medicijn hebben we nodig? Ik noem vier aspecten van dat ‘kalme verzet’, een viervoudig pleidooi voor een aandachtiger leven.

* 1 De kunst van het vertragen

Wie haast heeft kan niet luisteren en aandachtig zijn. Hij kan zich niet verwonderen en daarom leeft hij niet echt. Hij leeft alleen een reactief of instinctief leven. Bij hem (of haar) ontbreekt wat de Duitse filosoof Hartmut Rosa resonantie noemt, een vorm van diepe herkenning en van thuiskomen. Als je iets moois ziet, adembenemend…ineens lééf je. En in de kerk weten we daar iets van: als je oog hebt gekregen voor de schoonheid en de waarheid van Christus, begin je werkelijk te leven.

Vaak lijkt dat adembenemende er niet te zijn in het ritme van de dag, in de sleur van de week, in bezorgdheid over de toekomst, in angst voor gezichtsverlies. De kunst van het vertragen, is de kunst van het onderbreken: ineens een moment van onderbreking – van aandacht voor wat je verwondert, de genade dat je er bent en dat de wereld er is.

Op de Wittenberg in Zeist, een bijzondere woon- en werkgemeenschap van jonge mensen, waar we hebben gewoond en gewerkt voordat we naar Cothen kwamen, onderbreekt het ritme van de dagelijkse morgen-, middag- en avondgebeden studie en werk: een voortdurende herinnering waar het nu ten diepste om gaat in het leven. Een ritme dat de weerbarstigheid, het taaie patroon van produceren en consumeren, probeert te ontmaskeren. 
 

<<In de regel van Benedictus van Nursia (geb. 480) is obedientia essentieel. Letterlijk gaat het dan om stil worden en aandachtig luisteren midden in het leven. Je kunt dat toepassen op allerlei situaties waarin leiding wordt gegeven: een directeur die zich op de werkvloer laat zien, oog en oor heeft voor zijn personeel. Een docent die hart heeft voor zijn/haar leerlingen, luister en ziet wat hen bezighoudt. >>

* 2 De oefening van de stilte

Stilte is een schaars goed in onze wereld. Als het buiten stil is, is het binnen in ons nog niet zomaar stil. In de stilte breekt het innerlijke lawaai pas goed los. Vandaar dat veel mensen vluchten in lawaai om hun innerlijke ruis te onderdrukken. Ik wil pleiten voor meer momenten van stilte in ons leven en in ons samenleven.

Moeder Theresa van Calcutta zei het zo: ‘Veel mensen willen vrede, maar wat ze nodig hebben is stilte’. Want de vrucht van stilte is gebed (de plek waar een mens aandacht krijgt voor het niet-materiële, voor Gods stem), de vrucht van gebed is geloof (vertrouwen dat Hij de wereld tot Zijn doel brengt, dat ons leven zinvol is), de vrucht van geloof is liefde (jezelf vergeten door van jezelf te houden, aandacht hebben voor de ander, de schepping, God), de vrucht van liefde is dienstbaarheid (liefde die handen en voeten krijgt) en de vrucht van dienstbaarheid is vrede (omdat er verbondenheid groeit met mensen om je heen, met je Schepper en met Zijn schepping, en ook met jezelf).

Maar stilte kan niet gedijen in een luidruchtige samenleving. Wij lijden aan de alomtegenwoordigheid van herrie. Is de verstoring niet van vliegtuigen of de snelweg, dan zijn het wel de sportauto’s of motoren die ons op warme dagen, tot diep in de nacht, rechtop in ons bed zetten. Of het zijn veegauto’s, maaimachines, pesticidensproeiers, takkenversnipperaars, bladblazers, hogedrukreinigers die het laatste beetje stilte uit ons leven wegblazen.

De overheid is terughoudend om in bedrijven of persoonlijke keuzes van burgers in te grijpen. Toch moeten wij met elkaar niet willen dat het lawaai in de samenleving toeneemt. Onze burgerlijke gemeente blinkt bepaald niet uit door stilte. Ik realiseer me dat ik in een bedrijvige gemeente woon. Ik pleit voor stilte bevorderende verkeersmaatregelen én handhaving (Het moet me even van het hart dat op de rijksweg bij de rotonde Cothen veel te hard gereden wordt en het dorp er 24 hours/7days last van heeft). Ik pleit voor een campagne om burgers bewust te maken dat we stilte weer een kans geven in onze gemeente.

* 3 Het gebod om te stoppen

‘Er is genade voor nodig om werk te beginnen en nog grotere genade om werk te stoppen’ zei Benedictus van Nursia. ‘Ophouden’ is letterlijk de betekenis van het Hebreeuwse woordje ‘sabbat’. Wat Genesis 2 ons vertelt over de rustdag is niet een innemende toevoeging over een vermoeide Schepper die aan rust toe is. Nee, God schiep de rustdag door op te houden met Zijn werk. De Heer rustte op die dag en heiligde die. Dat wil zeggen Hij gaf aan die dag een exclusief karakter: dit is geen dag als andere dagen, maar deze is gewijd, heilig en feestelijk. Het Joodse volk verwelkomt de sabbat op vrijdagavond als de bruid. Na alle voorbereidingen, is de bruiloft daar. De bruid is er, nu wordt er niet meer gewerkt maar gevierd! Iedere week weer.

Op de rustdag (die in de christelijke traditie verschoven is van de zaterdag naar de zondag) wordt ons ruimte geboden voor ontzag voor wat ver boven ons uitgaat. Het chaotische leven krijgt even de kans om tot stilstand te komen. We parkeren de dagelijkse angsten en beslommeringen die ons oud maken worden. Er komt iets van de eeuwigheid in de tijd, en nieuwe adem.

Kom daar nu eens om in een samenleving waar schaalvergroting, automatisering en productieverhoging het ritme van de wekelijkse rustdag verder uitbannen! 

In de Thora is de sabbat gegrond zowel in de schepping (Ex. 20) als de verlossing (Deut. 5) – ‘U mag het niet vergeten waarvan Gods krachtige arm u heeft bevrijd. Laat je dan ook geen nieuw juk opleggen door de goden van de tijd.’ God Haast bijvoorbeeld (‘Je bent niet op tijd’), godin Perfectie (‘Je bent niet goed genoeg’), godin Reputatie (‘Je bent niet in beeld’), godin Consumptie (‘Je mist iets, koop het’), godin Vrijheid (‘Laat je door niemand hinderen’), of god Werk (‘Je hebt niet genoeg gedaan’).

Op de rustdag staan we stil en komen we op adem bij alles wat ons overgeleverd is aan waarheid, goedheid en schoonheid. En krijgen er oog voor welke machten ons bedreigen. Het is de taak van ouders tegenover hun kinderen, van directeuren t.o. hun werknemers, van de overheid t.o. haar onderdanen: de rustdag niet op te offeren aan de commercialisering en de festivalisering van de samenleving.

Ademruimte bieden, tijden en plekken om te herademen. Zoals het planten van een bos (mooi initiatief in Wijk!). Door niet te bezuinigen op een stadspark, of een museum of de bibliotheek. Je moet als overheid dubbel beseffen wat je doet als je van plan bent de winkeltijdenwet of de horecawet te verruimen. Een wijze overheid belast de samenleving niet nog meer met het juk van de consumptiedrang die niet van ophouden weet.

* 4 De weg van de eenvoud

Dit is misschien het meest uitdagende onderdeel uit de medicijnkast. Onze samenleving voedt de verslaving aan spullen. C.S. Lewis zegt in ‘Screwtape letters’: de belangrijkste list om mensen van God (en van een humaan leven) af te houden bestaat niet in het sturen van pijn of twijfel, maar drukte. ‘Druk zijn met consumeren, shopping is de vijand van de menselijke ziel en reclame is zijn profeet’ (J.M. Comer, dr. Herman Paul).

Wie thuis is in de Bijbel herkent de woorden van de profeet Jesaja, die spreekt namens de Eeuwige God (Jesaja 55): ‘Waarom geld geven aan wat niet verzadigen kan? Luister en je ziel zal leven.’ (‘Onrustig’, p. 104). Dat lijkt me nog steeds uiterst relevant. In de Bergrede (Matth. 6) noemt Jezus drie zaken die het leven het leven waard maken. En Hij zegt dat vooral met het oog op de Joodse leiders die de kwaliteit van leven ophingen aan een openlijk opgetuigd bouwwerk van regels en wetten. Als zij maar in beeld waren! In onze samenleving gaat het om een verborgen moreel systeem, maar even dwingend: ‘Gij zult de betekenis van uw leven ontlenen aan je prestaties, aan uw reputatie en aan uw bezit’.

Jezus zegt daarentegen: jouw geluk hangt samen met (1) solidariteit (dat je kunt geven, dat je genereus bent), (2) met spiritualiteit (dat je je afhankelijk weet van Degene die je geschapen heeft en vertrouwelijk met Hem omgaat. (3) soberheid (dat je tevreden bent met genoeg, dat je niet méér wil). Kortweg gezegd: geven, bidden, vasten.

Het paradoxale van onze ‘affluent society’ bestaat hierin, dat we in overvloed baden en tegelijkertijd steeds armer worden, arm in tijd, arm in geest, arm in solidariteit, arm in verbondenheid.

Kunnen wij als ouders onze kinderen nog een vorm van soberheid leren en hen overtuigen dat je rijker wordt door vrijgevig te zijn? Kan de kerk of de burgerlijke gemeente bezitters van grote huizen aanmoedigen om een deel van hun woning ter beschikking te stellen aan woningzoekers? 

En als de landelijke overheid ons in de steek laat, kan de lokale overheid ons helpen? Misschien door de weg begaanbaar te maken voor boeren in de omgeving om kleinschaliger te werken, en voortaan ruwe mest uit te rijden in plaats van drijfmest, ja toch! Door repaircafés een kans te geven. Door initiatieven van ondernemers te stimuleren om de Wijkse en Cothense bedrijventerreinen te vergroenen met bomen en struiken die insecten trekken. De nieuwe gemeentewerf als icoon van biobased bouwen is een prachtig initiatief en kan een stimulans worden in circulair handelen (wethouder Jeroen Brouwer).

Onlangs sprak ik bij twee verschillende gelegenheden ondernemers die betrokken zijn projecten die inzetten op de economie van genoeg en van vrijgevigheid. De eerste is het prachtige project, ‘Steck’ in Utrecht-Overvecht, bedoeld om een stadswijk helemaal self-supporting te maken, ecologisch en energiezuinig (Bob Scherrenberg). De andere is ondernemer in Schiedam (Pieter Sneep). Samen met andere ondernemers op het bedrijventerrein Vijfsluizen is hij bezig natuurwaarden te herstellen; langzaam verandert het kale, troosteloze terrein in een park dat fascinerend veel vogels en insecten aantrekt.

Opstaan en verbinding zoeken

Laten we ons niet vergissen: mede door de sociale media, door nepnieuws en slinkse beïnvloeding van buitenlandse desinformatie is onze samenleving vatbaar voor polarisatie, stigmatisering en uitsluiting. De verbeten politieke strijd die de VS tot op het bot verdeelt, kennen wij nog niet. Als ik me niet vergis gaat het die kant wel op. Een nieuw soort boosheid wordt aangewakkerd.

Een paradoxale samenleving die het geestelijk leven bedreigt, vraagt nieuwe, ingrijpende keuzes. De vijand van leven van genoeg, van solidariteit en spiritualiteit is het onverzadigbare verlangen naar méér, naar materie, naar macht en naar maakbaarheid.  Daaraan toegeven betekent een gevaarlijk spel spelen en ons leven en dat van de hele aarde in ernstig gevaar brengen.

De christelijke gemeenschap heeft de sleutel daarvan in handen. Tegenover de genadeloosheid van de wereld is zij de drager en de verkondiger van de genade, van gemeenschap, van verbonden en verbodenheid. Zij is een bijzondere gemeenschap die rijk en arm, jong en oud, geletterd en ongeletterd samenbrengt in één hoopvolle gemeenschap.

Zij mag niet lauw zijn, maar wordt geroepen als drager van vertrouwen, van verwachting en van liefde. Zij is om Christus’ wil een voorbeeld voor alle mensen.

Maar ze is niet de enige gemeenschap die er is. Er zijn talloze verbanden in onze burgerlijke gemeente, van jeugd- en vrouwenvereniging, projectkoor tot theater, brassband, carnavalsvereniging. In Cothen zullen ze de kracht van de JV in Langbroek niet kennen of waarderen, en omgekeerd in Langbroek de carnavalsvereniging van Cothen of Wijk niet op haar merites beoordelen. De burgerlijke gemeente heeft de taak om dit allemaal een plek te geven, een podium te bieden, aan te moedigen en aan te wakkeren. Onze burgemeester geeft m.i. daarin een goed voorbeeld. Ik ben benieuwd waar zij kansen ziet om die ‘verbinding’ op te schalen.

Wij moeten allen verbinders zijn omwille van het humane leven, omwille van Gods schepping, omwille van het Evangelie dat ons vertelt hoe de eeuwige God zich aan een wereld, die verloren dreigt te gaan, verbonden heeft. De Schepper van hemel en aarde kwam in onze tijd. Daarom geven we de moed niet op in deze chaotische tijd en houden we in Christus’ naam de liefde vol die alles bedekt, alles gelooft, alles hoopt, en alles verdraagt.

Dank u wel.

Onrustig is ons hart

Benedictus van Nursia, de stichter van de Benedictijner kloosterorde, zei ooit dat het een grote genade is om aan iets te kunnen beginnen, en dat het een nog veel grotere genade is om met iets te kunnen ophouden. Je herkent dat misschien bij je kinderen. Ze willen nog even blijven spelen. Of bij jezelf: nog even iets afmaken achter de computer. Nog even doorgaan ’s avonds. Er is altijd méér te doen, méér te praten, méér te spelen.

De genade van het ophouden hebben we hard nodig in onze cultuur, waarin we voortdurend uitgenodigd worden om te presteren en om te consumeren.

Want door onze samenleving jaagt onrust. Twintigers en dertigers hebben last van stress als ze op kruispunten staan en bang zijn de verkeerde afslag te nemen. Ouderen hollen van de ene prikkel naar de andere om tot rust te komen. Veel mensen zijn de rust kwijtgeraakt die meekwam in de omgang met God, in de kerkgang, in het vieren en hooghouden van de zondag. Soms door bewust afstand te nemen; vaak in een geleidelijk proces. Een heilzaam ritme heeft plaatsgemaakt voor gejaagdheid, en koortsachtig zoeken naar betekenis. ‘Onrustig is mijn hart’, zei Augustinus, ‘totdat het rust vindt in U mijn God.’ Dat geldt zeker voor ons, mensen van de 21^e eeuw.

De genade van het ophouden

In het evangelie van Markus (6 vers 31) lezen we hoe Jezus zijn discipelen uitnodigt om naar een eenzame plaats te gaan, en op adem te komen. Ze waren er twee aan twee op uitgestuurd voor een ‘missionaire stage’. Onderweg zonder eten en drinken, zonder geld, zonder extra kleren, het Evangelie verkondigen, mensen tot bekering roepen, duivels uitwerpen en zieken genezen (Mark. 6 vs 7-13). Ze komen enthousiast terug en vertellen Jezus alles wat ze gedaan hebben (vs 30). En het blijft maar doorgaan: steeds komen er mensen. Ze hebben geen tijd om te eten (vs 31b). Hoe herkenbaar: dat je soms geen gelegenheid hebt (of neemt…) om te eten, of om te rusten. Dat je tot diep in de avond doorgaat en doodmoe in je bed valt.

Nu is het nodig om te rusten, zegt Jezus, nu is het tijd om ons terug te trekken op een woestijnplek. ´Anapausasthe’, een pauze, een onderbreking nemen. Voor ons is pauze een welkome onderbreking van het dagelijkse werk, vooral de langere pauze die we vakantie noemen. Heerlijk een poosje niet naar school, er niet vroeg uit, je niet haasten naar het kantoor of de winkel. Ook als je geen werk hebt of als je van je pensioen geniet, is vakantie een onderbreking van het dagelijkse leven, of van de stress: je bent er even uit! 

De sabbat en de woestijn

Jezus herinnert de discipelen aan de sabbatsrust. Want het Hebreeuwse woord voor ophouden, rusten is: ´sjabat´. Wie God liefheeft, moet rusten. Gedenk de sabbat, denk erom dat u weet van ophouden! Omdat God rustte van al zijn werken, moet u nu ook rust nemen. De Heere verheugde zich in het werk van zijn handen, toen Hij rustte van zijn werk.

Daarom kun je wel opgaan in je werk, maar mag je niet je waarde, je identiteit eraan ontlenen, door steeds meer te willen presteren. Maar je mag – omgekeerd- ook niet wanhopig zijn als het niet goed gaat, als je faalt. Tijdig stoppen betekent: je werk niet overwaarderen en het niet onderwaarderen. Anders gezegd: niet toegeven aan hoogmoed en niet toegeven aan ontmoediging. 

Jezus zegt hiermee ook dat een discipel niet alleen zichtbaar moet zijn voor de wereld, maar ook ónzichtbaar. De zichtbare kant was er toen zij twee aan twee door de dorpen en steden trokken en in de huizen het Evangelie verkondigden. Maar de verborgen kant van hun leven lag in het alleenzijn met Jezus. De woestijnkant, de eenzaamheid met God, het verborgen leven, waar je, schuldig, nietig mensenkind, je eigen leven onder ogen ziet, waar je Zijn liefde mag proeven, de stille omgang, de afhankelijkheid en het gebed. Daar ligt je kracht, je motivatie: in de momenten waarop de Heere je laat proeven van Zijn liefde voor de wereld.

Geen vakantie van mededogen

Vaak eist de publieke kant van het bestaan alle aandacht op. Daaraan ontkomt zelfs Jezus niet! Kijk maar in vers 33 en 34 van Markus 6. De mensen hebben ontdekt waar Jezus naartoe vaart en ze lopen er snel heen. Ze staan Hem op de oever alweer op te wachten. En dan maakt Hij niet rechtsomkeert. Als Hij de menigte ziet, wordt Hij innerlijk met ontferming over hen bewogen. Dat raakt me telkens weer, deze tekst, deze houding van Jezus. Hij begint hen te onderwijzen en daarmee lest hij de dorst van hun hart.

Het is een zegen als we vakantie mogen houden, als je naar een heerlijke plek kunt trekken. Lang niet iedereen beschikt over die mogelijkheid; veel mensen op de aarde reizen wel, maar dan noodgedwongen, omdat ze vluchten. Vakantie houden is ook lastig. In één van mijn vakanties las ik een boek over Afghaanse vrouwen, in een bittere, uitzichtloze situatie tijdens en na de oorlog in Afghanistan. Vrouwen die geen enkel recht hebben dan alleen het bezit te zijn van hun man. Het boek ging van trauma naar trauma! Jij zit vakantie te vieren en stoort je al aan een beetje herrie in je omgeving en elders in de wereld: schreeuwend, nameloos leed, waarvan je tranen in de ogen krijgt. Wat weet ik zelf van alle ellende die in zo´n boek even dichtbij komt, daar op mijn veilige vakantieadres? Wat doe ik hier, terwijl de wereld in brand staat? 

Dit besef van machteloosheid is niet verkeerd, maar wel onvruchtbaar als het daarbij blijft. Je kunt op je vakantie niets veranderen aan schrijnende situaties in de wereld. Maar de liefde, de bewogenheid houdt niet op, waar je ook bent. Ook op vakantie ontmoet je mensen, kijk je in hun ogen, ontmoet je pijn of verdriet. Jijzelf kunt wel op vakantie zijn, maar je mededogen kan dat niet…

Jezus’ vrije tijd

In Markus 6 lezen we dat Jezus na een lange en vermoeiende dag, bij het vallen van de avond, de berg op gaat om te bidden. Om een moment met de Vader alleen te zijn. Dát was nu Jezus´ werkonderbreking. Daar op de berg, was Hij voor zijn leerlingen en voor de schare verborgen, maar zij waren niet verborgen voor Hem. Terwijl zij zich aftobden op het meer, bad Jezus op de berg. Zo bad Hij ook, wanneer de discipelen sliepen, in de hof van Gethsemané. Zo bidt Hij nu, voor ons verborgen, aan de rechterhand van de Vader.

Zelfs Zijn ´vrije tijd met de Vader´ was met het oog op ons heil, op onze redding. Zo uitnemend heeft Hij ons liefgehad. Onze ziel en zaligheid hangen niet af van ons werk, aan het succes of het falen ervan. Hangen ook niet af van vakantie (terwijl vakantiestress en bucketlists de samenleving geselen). Onze vrije tijdkan zelfs de pijn verergeren dat we geen rust vinden, dat Christus zich verborgen heeft. Is Hij dan niet verborgen om te bidden? Het geeft vrolijkheid en ruimte als we dát mogen geloven. Ons werk, ons leven, zo onaf, zo beperkt, met schuld gemengd, zo getekend door onrust, onze povere gebeden, dat alles wordt gedragen door Zijn gebed, verzoend door het reukwerk van Zijn offer.

Ook voor een artikel geldt: het is makkelijker eraan te beginnen dan ermee te stoppen. Daarom voeg ik bij de woorden van mijn verhaal de daad en rust van mijn woorden.

Ds. N.M. Tramper

Cothen

Psalm 121 vers 7 ‘Hij waakt over je leven’  Preek op 13 oktober 2024 bij het opdragen van Matteo in de Prot, kerk van Nigtevecht. ‘Meditatie’ noemden M&T het!

Geliefde familie en vrienden, geliefde gemeente, geliefde Michiel en Tineke.

De omstandigheden

Geen wonder dat Matteo lang wachtte om geboren te worden. Op de dag dat hij geboren werd, lag zijn overgrootvader (zijn ‘superopa’) op sterven en had de vader van zijn vader net gehoord dat zijn dagen geteld waren. Vijf dagen later werd de lont in het grootste kruidvat van de wereld gestoken door die verschrikkelijke aanslag op Israël. … Toch is Matteo gekomen, terwijl wij bijna de moed hadden verloren. En vandaag dragen we hem met grote vreugde op aan zijn Schepper met de woorden uit Psalm 121 ‘Hij waakt over je leven’.

Gemaakt uit het stof van de aarde om er voor altijd te zijn.

Ooit vroeg Matteo’s tante Hanna, toen ze ongeveer zes was, plotseling aan tafel: ‘Papa, mama, waar was ik voordat ik hier was?’ ‘Je was er al lang in Gods gedachten, lieve kind, voordat wij aan jou konden denken.’ Zoiets zeiden we geloof ik.

Matteo, jij bent prachtig geweven in de moederschoot, gemaakt uit het stof van de aarde. Maar je draagt ook de adem van Gods Geest en je draagt Zijn beeld. Je bent gewild, geliefd, al lang voordat wij je konden omarmen. Nu ben je er, om er voor altijd te zijn.

Als de oude man en het Kind

En ik, zijn grootvader wiens dagen geteld zijn, ik ben er óók. Ja toch! Om Matteo te begroeten en hem te zegenen aan het begin van zijn reis. Net als Simeon die Jezus zag toen Hij in de tempel werd voorgesteld, een baby van veertig dagen. De oude man gaf het Kind en zijn ouders een zegen mee, nam het in zijn armen. ‘Nu heb ik met eigen ogen uw redding gezien, het licht voor de volken en nu laat U, Heer, uw dienaar heengaan in vrede’. Zo voel ik dat wel, het wonder in die ontmoeting van de komende en de gaande! 

Psalm 121 – een lied voor de reis waaraan Matteo is begonnen

Nu moet je je voorstellen dat de psalm die we hoorden onderweg werd gezongen, pakweg zo’n 2500 jaar geleden. Het zijn dus echt oude woorden, en tegelijk springlevend. Je moet ze horen als een persoonlijk lied, van een pelgrim op weg naar de tempel in Jeruzalem. Misschien ging hij (of zij) erheen om God te danken voor genezing, of voor een kind dat geboren was. Of wilde hij voor zich laten bidden om genezing, of een offer brengen en vergeving zoeken voor wat scheef was gegaan. Mind you, de weg was riskant. Je kon in een gat stappen, aangevallen worden door een leeuw. Beroofd worden door bandieten die zich schuilhielden in de bergen langs de route. Overdag voelde je de zon branden op je hoofd brandde en ‘s nachts kon de maan je steken (door zijn duistere krachten). Onvoorstelbaar in onze wereld met asfaltwegen, straatverlichting en google maps. In Kenia woont, Tanzania, Soedan of Botswana zullen ze dit vast beter begrijpen.

Er is Iemand die over je leven waakt

In de psalmen gaat het over de achtbaan van het leven. Het zijn liederen van diepe pijn, van gemis omdat God er niet lijkt te zijn. Het zijn liederen van uitbundige vreugde door de ervaring dat God er is en uitkomst geeft in bange tijden. ‘Als ik naar de bergen kijk, word ik bang’, zegt de reiziger. ‘Wie zal mij beschermen?’ En dan hoort hij de stem van zijn reisgenoot, een broer, of zus, of vriend (wat hebben we die nodig, elkaar, de gemeente!): ‘Hij, die de hemel en de aarde gemaakt heeft, is je bewaarder. Hij behoedt je voor alle kwaad. Hij waakt over je leven.’ Wat heerlijk als er iemand over je waakt! Je kunt dat al voelen bij een dier. Ik denk vaak terug aan het moment dat Cato, de hond van Matteo’s oom en tante, een paar dagen met ons meeging in een vakantiehuisje. De deur van de slaapkamer bleef open en daar lag ze met die mooie bruine ogen en de kop op haar ranke poten bij het voeteneind van het bed. Elke keer als je je hoofd optilde, tilde zij haar kop op. En ’s morgens kwam ze naast je staan en gaf een lik op je neus. ‘Kom op, opstaan, het is tijd!’

   Dat is de waakzaamheid van een dier. Hoe veilig moet je je dan niet weten bij de waakzaamheid van haar Schepper die ook jouw Schepper is!

De Heer houdt de wacht over ons komen en gaan

Matteo’s reis op deze aarde begon ruim een jaar geleden. M & T, met de kring van de familie stonden jullie bij de wieg, en een dag of wat later bij een graf. Wat gaat er dan door je heen? ‘Waarom ben ik er eigenlijk? Waar kom ik vandaag en waar ga ik naar toe?’ Ik denk er vaak over. Elke keer als je wakker wordt en het licht ziet en je erover verbaast dat je er bent en dat de wereld er is. En elke avond geef je je over aan de slaap, geef je je leven weer uit handen. Je komt en je gaat. Maar altijd is God erbij, zegt de psalm. Wees daarom niet bang.

Mooie tekst, maar wat heb je eraan?

‘Hij waakt over je leven.’ Krijgt Matteo nu een soort reisverzekering mee, of een levensverzekering, dat hem niets zal overkomen? Dat hij nergens zal struikelen of uitglijden? Dat gelooft niemand hier! Mooie tekst, maar wat heb je eraan op de dagen dat je door de wind en de regen naar school ploegt, of gepest wordt in de klas? Als je je gedeprimeerd voelt omdat je jezelf waardeloos vindt? Als je bang bent dat je niet goed genoeg bent. Of als je je zorgen maakt over wereld, over de harde woorden in de politiek, over de aarde in crisis? 

Weet je niet, dichter, dat leven verliezen is?

‘Kom op, dichter, je wilt toch niet beweren dat je niets meer kan overkomen als God over je waakt. Je weet toch dat verdriet en pijn gasten zijn die ongevraagd bij ons intrekken? Je weet toch leven heel vaak verliezen betekent? Alleen al de poes waar je zielsveel van hield! Waar is de warmte van je kinderjaren als je tiener wordt? Waar zijn de dromen van je tienertijd heengevlogen als je volwassen wordt? Waar is je mooie huid en je prachtige haar en je wilde plannen als je ouder wordt? Weet je dan niet dichter, dat ons leven ‘life is on the edge’ is?

‘Natuurlijk weet ik dat’, zegt de dichter. Luister maar naar andere reispsalmen. Wat hoor je daar? ‘Uit de diepte roep ik tot U.. Als U, Heer, de zonde blijft gedenken, wie houdt dan stand?’ Met dat lied begonnen we de dienst. Niet zomaar! We zongen met de jonge ouders mee over de nacht van de schijnbare afwezigheid van God, hun vragen en pijn, hun twijfel of God hen wel zag.

Het geheim dat je toch het leven aankunt

Als je mag geloven (mag, want geloof is een geschenk, niet een prestatie) dat Hij er is, de Schepper van hemel en aarde, dat Hij ook jou gewild heeft, dat Hij je leven draagt.. dan kun je op de een of andere manier toch het leven aan, wat er ook gebeurt. Waarom? Wat is het geheim? Omdat Hij groter is dan alles, groter dan jouw zorgen en groter dan jouw pijn.

De golfsurfer

Heb je wel eens gehoord van de Australische surfer, die ook de naam Matteo draagt? Matthew Jacobi, leider van de band Sons of Korah. Hij vertelt ergens (in ‘Deep Places’) dat hij enorm houdt van golfsurfen en dat hij ook een tijd in Europa was, o.a. in Nederland om het uit te proberen (Carmel, Lise en Aron weten hoe het werkt!). In Nederland, zegt hij, ben je erg afhankelijk van de wind. Als er geen wind is, zijn er ook geen golven. Vaak kun je hier niet surfen, of een klein beetje. Maar in Australië komen er van die enorme golven diep uit de oceaan of er nu wind is of niet. Je kunt er altijd golfsurfen. Het zegt iets over geloof: niet letten op de wind die heel ongedurig is en onvoorspelbaar, maar wachten op de diepe golf uit de oceaan van de liefde van God. Die zal je dragen! Onze Egyptische vriend Sami die best veel meemaakt in zijn land, zei ooit tegen mij. ‘Niek, niet wáár je bent, is het allerbelangrijkste. Niet wat je meemaakt, want het leven slingert je omhoog en omlaag als in een rollercoaster, maar het belangrijkste is van Wie je bent, Wie jou draagt.’

De psalm wijst naar het evangelie van Kerstfeest

Deze psalm draagt eigenlijk al het geheim van wat later zou gebeuren. Een gebeurtenis die de hele wereldgeschiedenis in een nieuw licht heeft gezet. Wat we met Kerst vieren: de geboorte van Jezus Christus, de lang beloofde Messias. Jozef en Maria droegen Hem op in de tempel, op de veertigste dag van zijn leven, gehoorzaam aan de wet van Mozes. Hij was geen gewoon kind. Zijn leven, vol van Gods wonderen, eindigde aan het kruis. Zijn volgelingen bleven verdrietig en verward achter toen Hij stierf. Het is zo ongekend, zo totaal ongedacht dat God Hem wakker riep uit de dood. Dat vertellen de getuigen. Dat zegt het Evangelie.

Gaandeweg werd duidelijk dat Hij het lam was dat de zonde der wereld wegdroeg. Dat Hij de grote leeuw werd, Aslan uit de Narnia verhalen, die een nieuw rijk van vrede aankondigde. Het evangelie (goede boodschap), vertelt dat de beslissing is gevallen door Jezus overgave aan het kruis. Het evangelie verkondigt ook dat Hij leeft en dat Zijn Koninkrijk definitief zal aanbreken op de grote morgen van Zijn terugkeer. Christus is echt een betrouwbare wachter. Laat Hem waken over je leven. Dan ben je werkelijk veilig wat er ook gebeurt.

De goede boodschap – daar moet je wel iets mee

Als die getuigen betrouwbaar zijn – en volgens mij zijn ze dat – moet je daar wel iets mee. Als dienaar van het evangelie nodig ik je uit om in Hem al je geluk te zoeken, om een burger van Zijn Rijk te worden. Je overgeven aan Christus en een nieuw leven terugontvangen van Hem.

Waarom we Matteo opdragen

En als kind van gelovige ouders krijgt Matteo vandaag de belofte mee, de zegen van Gods nieuwe wereld. Dat zal hem helpen om van God te leren houden met hart en ziel als hij opgroeit. En net zoveel van de mensen te houden als van zichzelf. In de traditionele kerk wordt die belofte onderstreept met de doop. Maar M&T zijn niet traditioneel. Zij zien ernaar uit dat Matteo later, als hij alles goed zal begrijpen, het teken van de doop ontvangt, als symbool van een nieuwe geboorte en van nieuw leven. Dan zal hij opstaan met Jezus, in het licht van Gods liefde.

En daarom zullen we hem zo meteen opdragen, toevertrouwen aan Gods hoede en hem de zegen van Gods waakzaamheid meegeven nu hij zijn voetjes zet in deze wankele wereld!

Amen

‘Wie in de schaduw Gods mag wonen, hoeft niet te vrezen voor de doodt. Zoek je bij Hem een onderkomen, dan wordt zijn vrede jou tot brood. God legt zijn vleugels van genade, beschermend om je heen als vriend. En Hij bevrijdt je van het kwade, opdat je eens geluk zult zien’ (Lied 91a).