Categorie: 2019

Preek Uitzenddienst Cees en Mery van Duijn op 2 juni 2019 in de Nieuwe Kerk van Delft.

Waarom deze tekst?

Bij de voorbereiding van deze dienst dacht ik aan bemoedigende woorden van Jezus, om die jullie mee te geven. Een tekst als deze: ’Ik heb nog andere schapen die niet van deze schaapskooi zijn; ook die moet Ik binnenbrengen’. Of: ‘Ik heb u ervoor bestemd om heen te gaan en vrucht te dragen’. Op een goede morgen echter sprong dit gedeelte, Jesaja 6 naar me toe als een ‘leeuw uit het bos’, en ik kon ze niet meer kwijtraken. Woorden die ons in verlegenheid brengen. Wat moet je met de opdracht waarmee de profeet op weg gestuurd wordt? ‘Maak het hart van dit volk dik (ongevoelig), stop hun oren toe, doe hun ogen dicht. Dan kunnen ze niet zien, niet horen en zal het in hun hart niet doordringen.’ Een boodschapper van God die zo’n boodschap opgedragen krijgt, dat is toch niet te vatten? En toch worden de woorden van dit gedeelte onze leidraad, met name vers 8.

Ontzagwekkend

Ontzagwekkend, wat de profeet meemaakte in het sterfjaar van koning Uzzia, omstreeks 730 voor Christus. Hoe hij in de tempel oog in oog kwam te staan met de indrukwekkende majesteit en heiligheid van God. Hoe Zijn koninklijke mantel de hele ruimte vulde. Hoe serafs (lichtende engelgestalten), met vleugels die hun gelaat en voeten bedekten voor het licht van God, elkaar toeriepen: ‘Driemaal heilig is de Heer van de hemelse machten. Heel de aarde is vol van zijn heerlijkheid.’ Hoe een stem dreunend als een donderslag, het gebouw op z’n grondvesten deed trillen. Hoe een altaar met gloeiend vuur en een wolk van rook de ruimte vulden. Geen wonder dat hij het moest uitschreeuwen: ‘Wee mij, want ik verga’. ‘Het is met mij gedaan!’

   Is er een menselijke ervaring die daar ergens bij in de buurt komt? De grote brand in de Notre Dame van Parijs misschien, waarbij mensen huilend en biddend op de grond knielden? Of die geweldige storm die je als kind meemaakte waarbij je de golven over de dijk zag slaan? Of wat ik pas iemand hoorde zeggen die op de top van de Mount Everest had gestaan: ‘Het is met geen pen te beschrijven wat er dan door je heen gaat’. Of dat ingrijpende en heilige moment waarop je voor het eerst vader of moeder werd? Te groot om het te begrijpen. Maar ontzagwekkender is het om oog in oog met God staan.

Eerbied voor de Koning

C&M, dat proefde ik vaak bij jullie als we elkaar ontmoetten in Amsterdam, in Gouda of Delft: de diepe eerbied voor Hem die de hemel en de aarde heeft gemaakt. Zoals de kinderen in de boeken van de Engelse schrijver C.S. Lewis die de grote leeuw Aslan ontmoeten in het land Narnia. Ze zijn bang omdat hij zo groot en sterk is, en tegelijk blij omdat ze van Hem houden en bij hem veilig zijn.

   De discipelen, de leerlingen van Jezus, leerden de heerlijkheid van God anders kennen dan Jesaja, en toch was die niet heel anders. Daar bij het kruis waaraan Jezus leed en stierf. Die vreselijke plek op Golgotha werd voor hen een heilige plek. Ze zagen de grootheid van God in hun Meester die was opgestaan uit de dood. Ze waren er getuige van dat Hij veertig dagen later werd omgeven door een wolk, dezelfde rookkolom die Jesaja zag. Jezus kam terug in de hemelse heerlijkheid en aanvaardde zijn koningsambt. Dat vierde de gemeente afgelopen donderdag op Hemelvaartsdag.

   Kent u, ken jij die momenten, of dat misschien dat ene moment. ‘Hier is zoveel groters dan ik kan vatten; hier is de Heere’? Dat je niets anders meer kunt dan als klein mensje uitroepen: ‘U dank ik, want ik was verloren en U hebt mij gevonden. U dank ik want mijn leven was een woestijn, en U bracht leven. U bent de Leeuw die het Lam werd. Want nu zie ik, dat U leed en stierf voor mij. Dat U opstond om mij leven te geven. Dat U een Naam hebt boven alle namen. Dat alle knieën zich voor U zullen buigen.’

‘Opzien’, ‘inzien’ en ‘omzien’

Er zijn eigenlijk drie momenten in Jes. 6, die je met drie kernwoorden zou kunnen weergeven: opzien, inzien en omzien. En alle drie staan die nogal haaks op wat gangbaar is in onze wereld. ‘Opzien’ – onder de indruk komen van de grootheid Gods – staat in contrast met het autonome levensgevoel, het verlangen naar zelfbeschikking en zelfontplooiing, zeker in een stad als Delft met de universiteit, de trots van wetenschap en techniek.

   Maar zo is het ook met het tweede: ‘Inzien’. Dan gaat het om inkeer, schaamte en schuld. ‘Wee mij’, roept de profeet ‘want het is met mij gedaan.’ Bij ‘wee’ moet je maar meteen denken de weeën van een vrouw die een kind ter wereld brengt. In het vorige hoofdstuk (Jes. 5) klinkt het zes keer. ‘Wee hen die huis bij huis, akker bij akker trekken (zich groot maken ten koste van de ander). ‘Wee hen die zich ‘s morgen vroeg al bedrinken’, ‘Wee hen die het kwade goed en het goede kwaad noemen. Die oude profetische woorden over onrecht en uitbuiting zijn zo actueel. ‘We maken deel uit van een samenleving waar leugens voor waarheid worden versleten’, verzuchtte een Vlaamse predikant die me vertelde over de uitslag van de verkiezingen in België.

   Maar de 7^e keer raakt het Jesaja zelf. ‘Wee mij’. De dienaar van God kan zichzelf nooit uitsluiten. Hij draagt de pijn van de heilige God, zijn verontwaardiging over het kwaad en het diepe verdriet mee. Ook jullie dragen het mee, C&M, dat Gods wereld zo uit het lood is geslagen, en wij allemaal als gemeente.

   De profeet worstelt ermee. Vooral: wat je zegt en wat er uit je hart komt, hoe zuiver is dat? Wat een bijzondere genade dat de engel de lippen van de profeet aanraakt met een kooltje van het altaar (vs. 7) ‘Nu zijn uw lippen aangeraakt, nu is uw misdaad van u geweken en uw zonde verzoend.’ Je mag best een lijn trekken van dat altaar naar het kruis van Jezus. Daar ontmoet Gods brandende verontwaardiging zijn vurige, onuitputtelijke liefde.

   Je draagt het mee: de pijn, onmacht, de vervreemding en het zuchten van de wereld hier en daar. Je draagt Gods pijn, het ontbreken van Zijn eer in de wereld, de woede over leugen en onrecht mee. Tegelijkertijd draagt je de brandende liefde mee van God die de wereld in haar schuld heeft omarmd, in Jezus, het Lam Gods dat de zonde der wereld wegdraagt.

‘Zie, hier ben ik’

Van ‘opzien’ naar ‘inzien’, van ‘inzien’ naar ‘omzien’. Zulke verrassende woorden. ‘Wie zal Ik zenden. Wie kan namens ons gaan?’ Toen antwoordde ik: ‘Zie hier ben ik, stuur mij.’ Het gaat er hier niet om Gods aarzeling, maar om Gods uitnodiging. De heilige, heerlijke, ontzagwekkende God neemt zich voor om nietige mensenkinderen in te schakelen in Zijn plan van redding. Wie zal Ik zenden? Het antwoord was er al van voor het begin van de tijd. ‘Zie hier ben Ik’, sprak de Zoon tot de Vader. Zending komt voort uit Gods hart. Hij wilde de wereld betrekken in Zijn vreugde en liefde. Als je Gods bewogen hart wilt zien, kijk dan naar Jezus! Jezus is zelf ook de Zender. ‘Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zo zend Ik ook u.’ De Geest is een zendende Geest. En vandaag is de gemeente opnieuw zendende gemeente, gehoorzaam aan Christus opdracht om de volken tot Zijn leerlingen te maken.

    ‘Here I am’. Diezelfde beschikbaarheid van Jesaja sprak Mozes uit bij de brandende braambos, en Maria nadat ze de woorden van de engel had gehoord. En de opgejaagde Hugenoten elke morgen voor de grotten waar ze zich hadden verborgen: ‘Ton serviteur, mon Dieu’. En de belijdeniscatechisanten dit voorjaar en zij die binnen de ICF-gemeente tot geloof gekomen zijn. Zij spreken het uit bij hun doop, schuchter, maar toch ook vastberaden: ‘Hier ben ik, Heer, stuur U mij.’ 

   Zou jij dat willen zeggen: Hier ben ik? Misschien wel voor de eerste keer. Of opnieuw, omdat de Heere God jou te sterk is geworden, omdat Hij je tot inkeer heeft gebracht, omdat je ogen opengingen voor Jezus die Zijn leven gaf, om je terug te brengen in de gemeenschap van de Vader. Wil je het meenemen; het aan de Heere God teruggeven in een eenvoudig gebed? ‘Hier ben ik, ik ben het niet waard, maar Uw liefde werd mij te sterk. Ik ben beschikbaar om die liefde van U verder te brengen in een wereld die daar niets van weet. ‘

Ambassadeur

C&M jullie ‘hier ben ik’  werd vaak herhaald: naar Hei- en Boeicop toe, naar Krimpen en Amsterdam, naar Gouda en Delft, en nu opnieuw naar Afrika. Jullie worden gezonden als ambassadeur van Christus. Een ambassadeur brengt niet zijn eigen overtuiging, maar die van zijn opdrachtgever. Gezonden zijn betekent de woorden spreken die je hebt ontvangen, en de daden doen die je hebt gezien.

    Maar dat kan een grote spanning geven. Voor Jesaja was het haast letterlijk een last. Niet bepaald een wervende boodschap waarmee hij op weg werd gestuurd! (vs. 9 en 10). Een vriend vertelde me eens over zijn jeugd. Als tiener zette hij de bloemetjes vaak buiten tot verdriet van zijn ouders. Vooral op zaterdagnacht. ‘Als ik zaterdag diep in de nacht thuis kwam, soms halfdronken, was m’n moeder altijd wakker. Ze zei weinig, maakte wat soep voor mij warm.’ Mijn ouders voerden geen heftige discussies met me. Op een gegeven moment zeiden ze zelfs: ‘Ga, maar, doe maar wat je hart vindt om te doen.’ Eerlijk gezegd juist in die woorden hoorde ik de ergste waarschuwing. Juist daardoor begon ik te merken hoe leeg mijn leven was, begon de liefdevolle waarheid van mijn opvoeding tot me door te dringen. Zag ik hoe heilig en vol liefde de God van mijn ouders was hoe hopeloos ik aan het verdwalen was.’ 

   ‘Ga je gang, maak het maar erger…’ moet de profeet tegen de mensen zeggen. Hoe lang moet dat duren? Ja het kan ver gaan. Totdat de steden in puin liggen en het land braak ligt. Dat is realiteit op veel plekken in Afrika en het MO. En toch, en toch komt weer een scheutje aan de afgehouwen stam. Die hoop houdt de kerk vast in landen die door de crisis van oorlog en verwoesting heen zijn gegaan. Uit de as schieten weer nieuwe plantjes op, overal, beloften van een nieuwe oogst. Let op, het is vol wonderen om u heen.

Waarom vertelde Jezus verhalen?

De Heere Jezus sprak daar vaak over. Hij vertelde verhalen, gelijkenissen over Gods Rijk van vrede en gerechtigheid dat spoedig komt. Zoals het verhaal van de zaaier. Overal viel het zaad. Op veel plekken kon het niet opschieten; de bodem was te hard; doorns en distels verstikten het gewas. Zo is het met het Evangelie en met de kerk. Op veel plekken lijkt de vrucht uit te blijven. Toch komt er ook een uitbundige oogst op. De opbrengst is buitengewoon  – 30-, 60- of 100- voud.

   Verhalen! C&M het vertellen van verhalen, de verhalen van Jezus en het Koninkrijk, is ook voor jullie een belangrijk deel van je opdracht.  Maar Jezus vertelt ze óók om te verbergen. Het geheim van het Koninkrijk is niet zomaar geschikt voor onze ogen en oren. Die zijn zwaar en ze zitten dicht. Ze landen niet in ons hart, omdat het te ongevoelig is. Jezus haalt die lastige woorden uit Jesaja 6 aan. Hoelang blijft het verborgen? Totdat, ja totdat er mensen zijn die gaan vragen, totdat de Geest hen voorbereidt om te gaan geloven, totdat hun ogen en oren opengaan. En reken maar dat de Geest dat doet. Het is zijn liefste werk. Over een week viert de gemeente Pinksteren. De Geest wordt overvloedig uitgegoten als water op de dorre vlakte. En zij zal bloeien.

Indonesisch kerkje

C&M, jullie zullen straks woorden gebruiken, taal, verhalen om je werk te doen (niet veel anders dan in Nederland). Maar jullie overkomst zelf, en jullie dagelijks leven is al een verhaal waarover mensen verwonderd vragen stellen. Om te weten wat jullie drijft, wie jullie heeft gestuurd. Ga in volhardend geloof, ga in de vaste hoop en ga met vurige liefde. Maar de volgorde die je daar in praktijk brengt, zal meestal omgekeerd zijn: eerst de liefde, die hoop wekt en dan komt het geloof.

In Indonesië is een kerkje met aan elke lange zijde ervan drie ramen. Vanaf de preekstoel zie je eerst het raam van het geloof (symbool van het kruis), dan het raam van de hoop (met het anker) en dan het raam van de liefde (het hart). Zo is de volgorde. Het geloof leeft van wat Jezus heeft gedaan, daaruit put zij hoop op het herstel van alle dingen en ze krijgt handen en voeten in de liefde. Maar als je van buiten komt, en het licht is aan in de kerk (je zou kunnen zeggen: als het vuur van de Geest er brandt). Dan zie je eerst het raam van de liefde, daar word je door aangetrokken En vanuit de liefde krijg je het anker in het oog, ga je hoop vatten: er moet meer zijn dan alleen dit tijdelijke leven. En vanuit de hoop kom je bij de bron: het kruis. Het is door U, door U alleen om het eeuwig welbehagen, om Uw eeuwige liefde, die U hebt getoond in Jezus Christus, onze Heere. Alle eer aan Hem, alle eer aan God, Vader, Zoon en Heilige Geest. Amen

Als de wereld meer van dit ontzag voor haar Schepper kende, zouden er minder baasjes zijn die hun eigen haan koning laten kraaien. 

God maakt gebruik van mensen in het brengen van de goede boodschap. Getuige zijn is een ambt voor iedere volgeling van Christus. Hij zegt: ‘Volg Mij na en Ik zal u visser van mensen maken.’ God maakt gebruik van ‘zwakke schakels’. Had Hij niet beter engelen kun sturen? Nee, in die beweging van God, in die vraag: ‘wie zal ik zenden?’ zit diezelfde beweging als in de zending van Jezus. Hij kwam bij ons heel gewoon, Gods Zoon als Mensenkind, als de lijdende Knecht. Zie je die wonden zo diep? De hand die aard’ en hemel schiep, vergaf de hand die hem sloeg. De Man die onze zonden droeg.

Jullie worden gezonden in het voetspoor van Christus om bij mensen te zijn, Hem te vertegenwoordigen in de ontmoeting, in geven en ontvangen, in helpen en leren, in dragen en lijden. ‘Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zo zend Ik ook u’, zegt Hij.

In onze tijd wordt zuiverheid verbonden met authenticiteit. Als je maar echt, authentiek bent. Als je je eigen individuele persoonlijkheid maar ontplooit! In het land en op de plek waar jullie heengaan is zuiverheid veel meer verbonden met gemeenschap, met de eer van de familie of de dorpsgemeenschap. Noch authenticiteit, nog gemeenschapszin kan ons zuiver maken, alleen het heilige vuur van Gods waarheid.

Geen fijne boodschap. Jesaja kondigt de crisis en het oordeel aan. Je zou vandaag hetzelfde kunnen opmerken in de publicaties die gevolgen van de klimaatcrisis in beeld brengen: de vervuiling van de oceanen, de verzengende droogtes en de brandende bossen, de orkanen en stormvloeden. Een beschrijving van wat ons te wachten staat. De beelden staan nu al op ons netvlies gebrand. Ze zijn ons niet zomaar getoond. Het zijn hartekreten om ons tot bezinning en omkeer te brengen. Maar of we bereid zijn te luisteren? Het zou zo maar kunnen dat we de verhalen van voorspoed, veiligheid, vertier blijven herhalen terwijl die ons uiteindelijk bedriegen.

20 Sept 2019  Bethlehemkerk Delft – afscheid van ICF-Delft

1. Three voices

(1) Have you seen the movies ‘Les hommes et les Dieux’ about a monastery in the Algerian mountains – It is a dramatic story; in the end the monks are killed because they are taken hostage by radical islamists. Why do they decide not to flee when danger increases? One of the monks explains it to a young girl in the village who consults him about her arranged marriage. She asks him if he never fell in love with a girl when he was young (yes he did, several times). But why did you decide for the monastery in this dangerous country? His answer: ‘A greater love and a greater joy have entered my life. Far greater than the longing to save my own life.’ That’s why he wants to stay and help the people in the village with their daily needs and diseases.’ 

(2) Recently a book has been published with the theme ‘The coddling of the American mind’. The authors are worried about the growing separation – segregation – in the society, and the describe three dominant convictions/emotions.

• ‘We want to be safe or secure – so we will try to banish dangers and threats as much as possible’ – behind is fear.
• ‘There are two types of people: the bad and the good ones’ (and the bad ones are the others) – behind is isolation or stigmatization.
• ‘It is not important if it is true, it is more important that we feel good’ – behind is a corruption of joy.

(3) When reading/hearing the gospels we cannot escape the touch of joy, in particular the gospel of Luke and the gospel of John. ‘I announce you great joy that will reach all nations.’ (what the shepherds heard). ‘They began to celebrate’ after the lost son returned home. One of the most striking points is the secret of joy and love within God, this holy intimacy, that is revealed to people. Jesus heard the joy of the Father expressed to Him in the words: you are my beloved Son, in You is all my pleasure, my joy. The intimacy in Jesus’ prayer: ‘You are in me and I am in You’. It is not an isolated intimacy, but an inviting and embracing intimacy (John 17:21). ‘I have told you this’, said Jesus, ‘so that my joy be in you and your joy may be complete.’ (John 15: 11). The gospels show the celebration of joy.

2. Intimacy of joy and intimacy of pain

My cautious proposition is: the lack of solidarity in our society is closely connected with the lack of intimacy. I mean not only sincere and deep human relationships, but in particular intimacy with the Source of our existence, with the One who created us. Loneliness, isolation, fear to be forgotten, stress, hunger for meaning, for power, for satisfaction of greed…this all seem to indicate the absence of God, or at least the intimate relationship with Him. And there is reason why it is so difficult.

Because the intimacy of joy in God involves the intimacy of pain. The presence of joyful love can’t tolerate the absence of it. It cannot endure injustice, crookedness, lies, evil, hate. The opposite of love is not indignation or anger, no, it is indifference. God didn’t want to separate from what caused Him pain; He didn’t exclude himself; He didn’t use his power to destroy, but He embraced it in full solidarity. And we are included in it. We cannot simply say: we are at God’s side; we are the good guys. We are included in the pain, suffering, lack of righteousness and truth.

So, the reality of joy in God brings about solidarity, which includes the reality of pain, and indignation, the need for forgiveness, the humility and confession of our brokenness and sinfulness. Such a joyful intimacy cannot maintain indifference, or egoism, or exclusion.

3. What does it mean for us today? What does it mean for Christian ministry?

The promise of a new community

One of the most striking points in the Good News is the promise of a new community, a fellowship, not based on preferences, interests, hobbies or sympathies. Not on intelligence, achievements, productivity. Not on social background, culture, national, language. It surpasses all the barriers made by people. It is a community of people that seems to be rather poor than rich, rather mourning than joyful, rather longing for righteousness than perfect people. Why? Because a greater joy has entered their life, greater than all the dominant goods around.. It isn’t a ‘fellowship of the ring’ (symbol of ultimate power in Tolkiens ‘The Lord of the Rings’), but a fellowship of the cross, the sign of ultimate love, ultimate solidarity and ultimate pain.

The ‘economy of abundance’

A second characteristic of this community is the ‘economy of abundance’. This abundance is everywhere in the Gospels. Jesus changed water into wine, brought back the joy de vivre in a wedding party. He multiplied bred so that there was more than enough for everybody. He tells the parable of the sower, and despite all the problems in the soil there will be a full harvest. And not only the New Testament, also the prophet Isaiah announced the full presence of God in a big celebration, a festival, a big meal for all the nations with excellent food and good wine. You immediately begin to long for it!

This ‘economy of abundance is completely different from the economy of scarcity in our world. That is marked by ‘concerns’, by ‘calculation’, by ‘solving problems’ (that’s why we are here in Delft). This all can give us wealth, certain security, entertainment, even happiness, but scarcity remains in what is most important in human life: sincere friendship, a safe home, attention, care, love, affirmation, joy. Goods that we cannot buy, and we cannot produce or make.

Places of exercise

How can the new fellowship of the cross be such a fellowship of joy? To be honest, the church in many places has become a club of like minded, an inward looking society, suffering from oppositions, rivalry, loneliness, stress. A society without joy. The church seems to have forgotten the real meaning of grace (‘charis’ which is in Greek nearly the same word: ‘chara’). She has forgotten the joyful intimacy with God and the vulnerable intimacy with others.

So what we need: places of exercise, where Jesus’ ‘economy of abundance’ is practised. Where there is celebration, meal, time for one another, fellowship, generosity, acceptance, affirmation, affection. These are places of ‘connection’, where we begin to understand what really matters in life, where we need one another, where we need forgiveness and healing from our egoism, greed and fear. And where it is granted, freely given to us.

Sometimes I feel that we have this exercise in our service, especially in Holy Communion. Seeing, tasting Christ’s generosity binds us together in deep joy (often not without tears, if we realize what it has cost Him), but it generates a love to share what has been given to us.

The small group around an open Bible

Maybe the best place is the small group around an open Bible. In Andreas course (like Alpha course) we invite others to partake in the joy of sharing a meal (often abundant and colourful), and sharing life issues: often deep and personal (digging up the joy and pain of life). But then there is the moment to explore who He is, who brought us around the table, to read words that He has spoken or that have been spoken about Him. That is why we need an open Bible.

The joy of intimate relationships, of sacrificial love in this world, is not a privilege for Christians only. But I believe, even if we don’t believe in God, that we still, unknowingly, draw from the source that is in Him. If people are honest in their search for joy (which is very different from entertainment, or even sheer happiness), let them be invited to this intimate relationship with the Source of their life. Let them find the One, in Whom is the source of all what is real. Let them experience real friendship, time, the sound of silence, love, attention, acceptance, prayer and praise. Let them be invited to exercise with us. Like the exercise in a music team or orchestra. It is the joy of exercise, of playing together and producing a song, a melody in a world that is full of sounds, isolated screams of information, hurry, stress, success, relevance, coercion, time pressure.  

Isn’t that what we need, these places of exercise? What Martha needed to exercise when she was busy with what she felt as her responsibility, rebuking her sister who took time to sit with Jesus. And Jesus said to her and to us all: ‘Few things are needed – or indeed only one’.  

Jaarthema Face to face

I Ten dans gevraagd – Oog in oog met God en de ander

Genesis 1 Waarom wij er zijn en waarom de wereld er is

Genesis 1 vertelt ons het ontstaan van het universum door het machtige spreken van God. De kiem van de theologie van Gods Drievuldigheid is erin aanwezig

De vroege kerk heeft de eenheid van God, Vader, Zoon en Heilige Geest diep doordacht. God is niet een statische, maar dynamische God: Vader, Zoon en Heilige Geest zijn op elkaar betrokken in liefde. Ze vinden diepe vreugde in elkaar. Hoewel God in zichzelf genoeg was, besloot Hij toch om zijn vreugde nog groter te maken door die te delen met een wereld buiten zichzelf. Hij verlangde naar een universum waarin Hij zich zou verheugen en waaraan Hij zich zou verbinden. Hierin ligt misschien de sleutel tot het geheim, de diepste reden van ons bestaan: Gods vreugde in ons, die het verlangen wekt naar de ontmoeting met Hem die de bron van vreugde is. Dat is de essentie van het chr. geloof: ‘Ik geloof in God de Vader, Schepper van de hemel en van de aarde, en in Jezus Christus, Zijn eniggeboren Zoon, en in de Heilige Geest. Nergens komen we méér tot onze bestemming: glorie vinden in God en ons in Hem verheugen. ‘The chief end of man is to glorify God and to enjoy Him forever’ (Westminster Cat.).

God schiep de mens naar (in) zijn beeld en gelijkenis. De eigentijdse uitleg van het beeld van God legt de nadruk op verbinding. Zoals God communiceert, een relatie onderhoudt, zo is de mens aangelegd op verbinding, op ontmoeting.

Genesis 2: 18 – 23 De ander geeft ons een gezicht

‘Het is niet goed…dat de mens alleen is.’  Adam vindt zichzelf in de ontmoeting met zijn ‘Tegenover’. In de ander herkent hij zichzelf. Die spiegel, zo helder en transparant, raakt spoedig beslagen en gebroken. Transparantie verdwijnt, de spiegel vertroebelt door ontevredenheid, wantrouwen, schaamte, zelfgerichtheid. Het verlangen dat God in de mens heeft gelegd, richt zich meer op alle dingen van de Schepper dan de Schepper van alle dingen. Zo groeit de eenzaamheid, het gebrek aan verbinding met onszelf, met de ander en met de wereld. Alleen de ontmoeting met de Geliefde, Christus, kan de oorzaak van onze eenzaamheid opheffen. (1 Kor. 13:12 – C.S. Lewis ‘Till we have faces’).  Face to face met Hem, krijgen we zelf een gezicht.

Onszelf vinden en met anderen verbonden zijn: niet vanzelfsprekend

In ieder mens sluimert het verlangen naar gemeenschap, en naar de vervulling daarvan in de ontmoeting.

We hebben de ‘attendance’, ‘acceptance’, ‘affirmation’ en ‘acception’ van mensen om ons heen nodig, zeker als we opgroeien. Ouders, grootouders, leraren, vrienden, collega’s vormen de spiegels om ons heen die ons helpen onszelf te vinden en met anderen verbonden te zijn. Spiegels die ‘goed nieuws’ weerspiegelen helpen ons onze identiteit en verbondenheid met de wereld te ontwikkelen.

Vaak lezen we echter geen goed nieuws in de ogen van anderen: door voortdurende kritiek, in het moeten ‘verdienen’ van liefde, in het verleid worden tot prestatiedrang om minderwaardigheid te compenseren, etc.

Het gevolg is dat onze ‘truth-box’ (hoe we over onszelf, anderen en God denken) gevuld is met wat waar, half-waar en leugen is, en dat we misschien twee manieren vinden om daarmee te ‘dealen’: (1) We zetten alles in om de ander aan ons te onderwerpen – zelf realisering ten koste van de ander; (2) We verschansen ons achter een muur van zelfverwerping. Beiden leiden tot een diepe vorm van eenzaamheid.

Alles draait om een liefdesrelatie

Het goede nieuws van het Evangelie is dat het ons face-to-face brengt met onze Schepper. Via evangelisten, apostelen, en actuele getuigen komen we oog-in-oog met Jezus, die ons laat zien: 1) Je draagt meer mee aan eenzaamheid, gebrokenheid, aan verwijdering van jezelf en van God dan je ooit had beseft; (2) Je bent meer geliefd dan je ooit had durven geloven.

Jezus, die gezegd heeft ‘Ik ben het Licht der wereld; wie Mij volgt, zal beslist niet in duisternis wandelen, maar zal het licht van het leven hebben’ is Degene die ons toegang geeft tot het ‘licht van de kennis van Gods glorie’ (2 Kor. 4:6). Daarvoor kwam Hij in de onvoorstelbare duisternis van het verlaten zijn door God en door mensen.

Alles draait tenslotte om een liefdesrelatie. Hij schiep ons, niet om van ons vreugde te ontvangen, maar om ons vreugde te geven. In Jezus krijgen we een uitnodiging van de Drie-enige God, ‘zwart op wit’ – Hij vraagt ons ten dans.

II Diepte roept om diepte Als God zijn gezicht verbergt

Als we met elkaar het gesprek aangaan over het ervaren van God, zullen de meesten van ons dat omschrijven als een liefdesrelatie. Het is goed om die relatie eerlijk onder ogen te zien. Hoe goed gaat het? Is het echt zo dat we God kennen op de manier van een relatie. Lijkt het soms meer op een uitgesleten huwelijk, waarin de verwachtingen omlaag zijn bijgesteld? Is het geloof een soort plicht geworden? Is er een grote spanning tussen ‘belofte’ en realiteit? Wat zeggen we als bijv. niet-christenen ons vragen stellen zoals:

• Hoe kun je er zo zeker van zijn dat God er is?
• Ervaar je zelf de realiteit van Gods aanwezigheid? (Hoe, waarin dan?)

Die vragen zijn voor ons reëel; we worstelen er zelf mee: het verschil tussen ideaal en werkelijkheid. Het snijdt geen hout om het ideaal op te geven. Het punt is echter hoe we de bergtop van vreugde in God bereiken. Daarin zijn de Psalmen en betrouwbare gids. Onze ‘tijd’ zoekt naar geromantiseerde spiritualiteit (de ‘hemel van geluk’). De Psalmen laten ons zien dat zoiets niet bestaat. Dat het altijd begint in het hier en nu, met alle spanning van wat je nu ziet en hoort, van wat onvervuld, gebroken en schuldig is in ons bestaan. De weg naar de berg van vreugde loopt door het dal van de realiteit.

Vragen over Gods aanwezigheid en schijnbare afwezigheid.

In de Psalmen treffen de vragen over Gods aanwezigheid ons. Vaak vinden we in één psalm de hartstochtelijke uiting van gemis van God, de pijn van zijn afwezigheid, én de uitbundige lof om de redding die Hij bracht.

De pijn van Gods afwezigheid merken we ook bij studenten: soms in een intellectuele worsteling (waarom het redelijker zou zijn om te geloven dat Hij er níet is), vaker in een persoonlijk, emotioneel gevecht.

Hoe kunnen we het ‘dal van de realiteit’ ingaan en niet langer toegeven aan ontsnappingspogingen? Hoe beleven we die werkelijkheid ‘voor Gods gelaat’ – de pijn van zijn schijnbare afwezigheid. Bij veel psalmdichters merk je besef van schuld – er is iets kapot gegaan, dat de relatie fundamenteel heeft aangetast. Maar we moeten ons misschien realiseren dat Gods verdriet over ‘onze afwezigheid’ groter is dan ons verdriet over Zijn afwezigheid.

Het is een zee van liefde die tegelijkertijd een zee van pijn is die op ons drukt (M. Jacobi, ‘Deeper Places’). Onze natuurlijk reactie is om ons tegen die druk te wapenen:

• metafoor van de schelp van een weekdier (druk weerstaan door je op te sluiten)
• vergelijking met dissociatie (je verbergen in een andere persoonlijkheid).

Psalm 4 God in de crisis

Ps. 4 verbonden met Psalm 3 – de situatie van David wordt verteld in 1 Sam. 15.

1. Onder ogen zien van de realiteit – tegelijkertijd ‘Gij, God, geef me antwoord’!
2. In Ps. 4: 2 – 6 worden verschillende groepen mensen aangesproken, die op de een of andere manier betrokken waren bij Davids vlucht en die ieder op eigen manier de crisis probeerden te lijf te gaan.
   1. revolutionairen – of activisten
   2. bezorgde en boze religieuze mensen
   3. filosofen

Herkenbare wegen om aan de pressie te ontkomen: actie (‘executioners’), religie (‘influencers’), redenering (‘intellectuals’)

3. Sleutel in Davids gebed – gebed, niet om verandering van de situatie, maar om het zien van God. De psalm beweegt van ‘religie’ naar ‘relatie’ – een relatie is altijd complex, kan niet zonder spanning. De intimiteit in de relatie kan niet zonder de spanning tussen de extremen (als de polen van een accu): de hachelijke situatie enerzijds en de overweldigende genade van God anderzijds. Wie de spanning van één van beide polen schaadt de ontmoeting.
4. Davids gebed verhoord? Ja en nee. De nieuwe ervaring van vrede gaat samen met het blijvende verdriet over een nog onverloste wereld.

Intimiteit en solidariteit

De intimiteit met God brengt ons tot solidariteit met een wereld in nood: onze ‘maximum identiteit’.

De ‘sadness of God’ snijdt schijnoplossingen de pas af. Zie bijv. de recent verschenen publicatie: ‘The Coddling of the American Mind’ over de groeiende polarisatie in de Amerikaanse samenleving. In Nederland: de sceptici tegenover de activisten; de conservatieve boze mensen op rechts tegenover de linkse ‘wereldverbeteraars’.  Drie drogredeneringen die het goed doen in de samenleving:

• ‘Alles moet veilig zijn – ban alle gevaren uit’ (en gevaren signaleer je vooral bij de anderen).
• ‘Ik voel het zo en daarom is het zo.’ 
• ‘Er zijn maar twee soorten mensen: goede en slechte.’

Echte solidariteit begint met het inzicht dat ik zonder de ander niet heel kan worden. 

Geen uitsluiting, maar omarming

Niemand liet dat duidelijker zien dan Jezus zelf. Hij verliet de heilige, heerlijke plek bij de Vader. Hij kwam om te zoeken en te behouden wat verloren was. In plaats van uitsluiting: omarming. Hij zag ons niet in wat we waren, maar in wat we zouden worden door Hem. De sacramentele tekens daarvan in het Evangelie van Johannes: wasbekken en handdoek (Joh. 13 – een verwijzing naar de instelling van de Avondmaal ontbreekt in dit Evangelie).

Hebr. 12: 2 ‘de vreugde die voor Hem lag’ is de vreugde dat Hij met een verloste wereld bij de Vader terugkomt. Daarvoor heeft Hij de schande van het kruis verdragen.

De overwinning van de pijn in relaties

Jezus’ vriendschap (Joh. 15: 13-15) is méér dan een vriendschap die gebaseerd is op wederzijds respect en vertrouwen. Zie bijv. de vriendschap van David en Jonathan in 1 Sam. 18: 1-4; 20;16,17. Zij verbinden zich met elkaar met een belofte – de ‘oefening’ in het overwinnen van zelfgerichtheid.

Jezus’ liefde is liefde ‘tot het einde’ (het lijden waarin iedereen Hem verlaat, en Hij wordt verraden door een vriend). Het Evangelie van Christus die ons terugbrengt in de gemeenschap van de Vader is de krachtbron om de pijn in relaties te overwinnen. Tussen ons en de ander staat het kruis.

De belofte van een nieuwe gemeenschap

Daarom: de belofte van de gemeenschap die niet gebaseerd is op sympathie of omdat we rijk bedeeld zijn, of gezond, evenwichtig, intelligent of sterk. ‘Gemeenschap is niet de oogverblindende show van onze gezamenlijke talenten.’ (H. Nouwen). Het is de plek waar we onze armoede en zwakheid kennen en aanvaarden, de gemeenschap die gevoed wordt door Zijn liefde. Het is niet de psychische liefde die ons bindt, maar de pneumatische liefde, de kracht van de Geest. (D. Bonhoeffer ‘Gemeinsames Leben’).

III Geroepen om vrucht te dragen

Intimiteit (met God) leidt tot solidariteit (met de wereld). Gebrek aan intimiteit moet leiden tot eenzaamheid: het missen van verbinding in bloeiende contacten, het missen van verbondenheid met de wereld (‘de-realisering’). Eenzaamheid is een toenemend probleem in de samenleving.

Het paradoxale in onze cultuur

Als ik het goed zie, houdt dit nauw verband met tegenstrijdigheden in onze cultuur

• Re: omgaan met de tijd – we zouden veel meer tijd en rust moeten hebben door alle tijdsbesparende middelen waarover we beschikken, maar de stress lijkt alleen maar toe te nemen, vooral keuzestress vanwege eindeloze mogelijkheden
• Re: financiële en economische armslag: er is veel geld in omloop, toch hebben we gebrek aan essentiële ‘goederen’ zoals zorg, onderwijs en een veilige plek.
• In het godsdienstige leven. Nooit viel er zoveel te lezen en te beleven op het christelijke erf, en toch gaat de kerk achteruit.

Onze cultuur mist een hart. Het is in de kern een ‘genadeloze’ cultuur, omdat ze gebaseerd is op ‘voor wat, hoort wat’ (relaties als ‘handelsbetrekkingen’). In deze wereld zijn we als in navolging van Jezus geroepen vrijgevig te zijn en te vergeven. 

Marcus 6 vers 30 – 41 Jezus’  ‘economie van overvloed’

1. Situatie in vers 30 – 34

De leerlingen brengen verslag uit van hun stage; het is een stressvolle situatie; Jezus stelt voor een eenzame plek te zoeken (rust in de ontmoeting met Hem); de menigte volgt hen langs de oever – Jezus laat zich opnieuw ‘storen’; Jezus geeft onderwijs (levensleiding) en Hij doet dat uitbundig.

2. De bezorgdheid van de leerlingen vs 35, 36. Hun concern in contrast met Jezus’ compassion.

Goed voor te stellen, maar bezorgdheid is het ‘broertje’ van de angst (om te kort te komen, om te verliezen). Angst kan ons verlammen en ons verleiden tot activisme of productiviteit. Op de achtergrond speelt de ‘economie van het tekort’ mee.

3. Jezus’ les in vrucht dragen (wat iets anders is dan ‘productief zijn’)
   • De onmogelijkheid van realistische ‘oplossingen’ (vs. 37)
   • Ontvangen – vorm van kwetsbaarheid die haaks staat op een oplossingsgerichte benadering. Het is nodig dat we eerst leren ontvangen voordat we kunnen geven; dankbaar zijn voor wat er wél is (vs. 38).
   • Gehoorzaam aan Jezus’ opdracht – terwijl er nog geen brood  is (vs. 39, 40)
   • Jezus dankt (‘eucharidzo’) en breekt de broden – onmiskenbaar de verwijzing van de evangelist naar het Avondmaal, naar Jezus’ lichaam dat gebroken zou worden. De weg naar de uitbundige overvloed van het Koninkrijk loopt langs het kruis.
4. Jezus’ ‘economie van de overvloed’ brengt de leerlingen uit het ‘huis van de angst’ naar het ‘huis van de liefde’: van ‘concern’ naar ‘compassion’, van de ‘economie van tekort’ naar de ‘economie van overvloed’, van calculatie naar improvisatie (geen slaafse maar creatieve gehoorzaamheid).

Vrijgevigheid in een genadeloze cultuur

Begrijpen studenten in de IFES studentengroepen wat genade is? Hoe kunnen we hen helpen ‘genade’ opnieuw te begrijpen en eruit te leven?

Genade (begrip dat in de samenleving aan devaluatie onderhevig is) betekent:

• Dat we iets ontvangen wat we zelf nooit konden realiseren, bijv. het geschenk van vergeving;
• Dat we daardoor pas echt vrijgevig kunnen worden. Die ‘genade’ trotseert de handelsgeest (vergelden, vereffenen, het evenwicht herstellen).
• Geven en vergeven: de (vaak lange) weg om het leven van een ander tot bloei en vruchtbaarheid te brengen. Dat houdt in dat we samen met de ander (blijven) zoeken naar wat goed, waar, mooi en rechtvaardig is.

Genade – een onopgeefbare paradox

Genade is zelf ook paradoxaal. Degenen die licht en zout worden genoemd zijn dezelfde die zalig worden gesproken als armen, mensen die treuren en hongerig zijn naar gerechtigheid. De grootste paradox van het evangelie in het kruis van Jezus: de ultieme overwinning door de ultieme overgave. Alleen door te blijven bij die paradox kunnen we vruchtbaar zijn.

Vieren als missionaire opdracht

We zijn niet gekozen/geroepen om productief te zijn, maar om vrucht te dragen (Joh. 15: 16). Dat kan door dicht bij Jezus te blijven: ‘Kom achter Mij en Ik zal u vissers van mensen maken’ (Matth 4:19). Maar maak het niet los van Joh. 15:11 ‘…opdat Mijn blijdschap in u zal blijven en uw blijdschap volkomen zal worden’.

Misschien is een van de belangrijkste manieren om onze missionaire taak te vervullen: anderen uitnodigen om met ons te vieren – dwz. de ‘economie van overvloed’ in praktijk brengen. Vieren is vreugde en dankbaarheid delen. Het is ook kwetsbaarheid delen (de pijn om wat nog onvolkomen is). Bij het vieren tonen we onze gastvrijheid en vernieuwen we onze beloften.

Jesaja beschrijft het visioen van de maaltijd voor alle volken (Jes. 25: 6 – 8)  – de Messiaanse maaltijd – de overvloed van gastvrijheid voor alle volken. Dan is ‘face to face’ volstrekt reëel en volkomen transparant geworden. Als ons werk in het perspectief van het komende Koninkrijk staat – wanneer de aarde vol zal zijn van de kennis van God – kunnen we het met gegronde hoop en onverwoestbare blijdschap volhouden, door onze Heer Jezus Christus, die het niet alleen ons heeft voorgedaan, maar het ook voor ons heeft gedaan.

Niek Tramper

Gouda

Postscriptum

Gouda, 6 april 2019

Waarde zusters en broeders van IFES-Nl,

Het was voor mij een voorrecht om met jullie op te trekken. In de drie lezingen die ik bij jullie heb gehouden, ontkom ik niet aan een zekere eenzijdigheid, en deels is dat terug te voeren op de focus op het thema ‘Face-to-face’. Door de studies heen proef je denk ik mijn verlangen duidelijk te maken dat God in Jezus niet uitsluit, maar omarmt (terwijl de stemmen in onze samenleving steeds meer gaan over ‘uitsluiting’ dan over ‘omarming’). Wij zijn daarom geroepen om in navolging van Christus, vanuit de intieme omgang met Hem solidair te zijn met de wereld die alle signalen van gebrokenheid en schuld meedraagt, en hoe we solidair zijn is een punt van voortdurend gesprek, gebed en op weg gaan.

Dank ook voor de soms intense gesprekken en route, mede naar aanleiding van de verhalen. Daardoor werd mij opnieuw helder dat er nogal verschillende beelden over het werk van Jezus en het aanbreken van het Koninkrijk van God leven, en dat die soms behoorlijk tegenover komen te staan. In mijn bijbelstudies lag niet het accent op punten als ‘verzoening door voldoening’, de rechtvaardiging door het geloof zoals de apostel Paulus dat in de brief aan de Romeinen uiteenzet, en de betekenis van het offer (het Lam Gods dat de zonde der wereld draagt). Ook niet op Gods ontzagwekkende heiligheid en zijn oordeel over het kwaad.

Daarvoor zouden we nog zeker een nieuwe vierdaagse nodig hebben: hoe we de genade en vrijgevigheid van de Drie-enige God verbinden met zijn brandende toorn over wat haaks staat op zijn goedheid en heerlijkheid (in en om ons).

De maaltijd voor alle volken kunnen we verbinden met de ‘bruiloft van het Lam’ in Openbaring 19, maar we moeten ook verder lezen en geraakt worden door de duidelijke uitsluiting van alles wat zich tegen Gods liefde en eer verzet (Op. 21:27; 22:15).

In de recente theologische discussie worden verschillende beelden van het werk van Christus steeds meer tegen elkaar uitgespeeld (Abaelardus tegenover Anselmus, Tom Wright en Rowan Williams tegenover Tim Keller en John Piper, ‘Christus Victor’ tegenover ‘Christus Passus’ etc.). Dat is nogal onvruchtbaar en ook riskant, lijkt mij. Belangrijk is de volgorde waarin we het evangelie in onze tijd ter sprake brengen: vanuit de liefde, naar de hoop en van de hoop naar het geloof. In mijn lezingen heb ik het accent gelegd op de liefde en de hoop.

Leslie Newbigin haalt in zijn boek ‘The Open Secret’ (SPCK, Londen, 1978) de missioloog Walter Freytag aan om uit te leggen dat de generositeit in de ontmoeting met de ander, en de pogingen om de ander echt te ontmoeten niet betekenen dat we de dwaasheid en ergernis van het kruis kunnen opheffen. Wat we in ieder geval moeten doen is: alle aanstoot en ergernis wegnemen die wij met onze houding of culturele vooringenomenheid zouden kunnen oproepen.

In een vruchtbare ontmoeting beginnen twee gesprekspartners ver van elkaar, maar naarmate ze elkaar intenser ontmoeten, leggen ze meer van hun eigen vooroordelen af. Ze dalen als het ware tegenover elkaar een trap af, zodat ze vlak bij elkaar komen op een gemeenschappelijke plateau. Newbigin spreekt in dat verband van een bekeringsproces en noemt daarbij de geschiedenis van Petrus en Cornelius in Handelingen 10. Niet alleen Cornelius moest bekeerd worden, ook Petrus!

Pas op de bodem kan het kruis van Christus ter sprake komen. Pas als ik zóver ben gegaan met mijn gesprekspartner, kan ik eventueel tot de conclusie komen dat het kruis (en de opstanding) van Jezus zélf aanstoot geeft en niet de eigen culturele verpakking waarin ik geneigd ben het kruis te presenteren.

Het gesprek hierover moeten we zeker voortzetten en waar het kan doe ik dat graag met jullie.

Groeten, alle goeds, zegen op de weg naar Goede Vrijdag en Pasen!

Niek Tramper

https://www.eo.nl/artikel/ds-niek-tramper-hoort-altijd-geluid?srsltid=AfmBOorUeneBHPav7H1J6TrD5xeDltJzf1XDlLG2i98f9mtO9KFQST2V

‘Wanneer Hij komt, de Geest van de waarheid, zal Hij u de wegwijzen in heel de waarheid’ (Joh.16:13)

De zuchtende Geest

In Romeinen 8 beschrijft de apostel Paulus het zuchten van de schepping. Ze is als een stralende jonge vrouw, die in barensnood is geraakt. Ze lijkt tevergeefs pijn te lijden; de geboorte laat op zich wachten. ‘Maar ook wij zuchten’, zegt de apostel, ‘wij die de eerstelingen van de Geest ontvangen hebben.’ Het is de Geest zelf die in ons zucht, die uitziet naar de verlossing.

   In zijn bekende, later verfilmde, boek ‘In de ban van de ring’ beschrijft J.J.R. Tolkien hoe de bomen lijden onder de geest van uitbuiting. Ze worden gekapt om als brandstof te dienen in een reusachtige ondergrondse fabriek. De kwade vorst Saruman smeedt wapens en maakt monsters uit klei om een verwoestend leger uit de grond te stampen. Dorst naar macht en vijandschap jegens alles wat waar en goed is drijven hem. Tenslotte komen de bomen in opstand. Een kreet van pijn en woede vaart door de bossen tegen de geest van geweld en uitbuiting. Hoewel ‘In de ban van de ring’ niet verwijst naar de Bijbel, beschrijft Tolkien toch op treffende wijze de pijn van de schepping en het zuchten van de Geest.

De geest van deze wereld

Daarmee zitten we midden in het thema van dit artikel: de confrontatie van de Geest van de waarheid, die Jezus bij Zijn afscheid beloofde, met de geest van deze wereld.

   Het gaat er in de wereld waarin wij leven maar zelden zuiver, rechtvaardig en vredelievend toe. Een geest die de leugen liefheeft waart rond en oefent op een verborgen en subtiele manier invloed uit. Grenzen tussen wat waar en onwaar, wat eerlijk en onoprecht is, vervagen. Denk aan de leugengeest die ‘nepnieuws’ vleugels geeft en die zich sterk maakt in de (internationale) samenleving. De samenleving verdwaalt als mensen hun eigen waarheid ontwerpen. Wanneer zij meer aandacht geven aan wat hun een goed gevoel of een gelukkig bestaan geeft dan aan wat waar is.

De Advocaat

Jezus beloofde de Trooster, de ‘paraklètos’. Hij is de advocaat, die erbij geroepen wordt. Hij haalt de waarheid naar boven. Asia Bibi, de christin die 9 jaar in de gevangenis zat in Pakistan, was beschuldigd van godslastering door fanatieke moslims. In de afgelopen jaren kreeg ze een goede advocaat, Saief al Malook, zelf moslim. Hij deed alle moeite om aan te tonen dat de beschuldiging dwaas en ongegrond was. Het nationale gerechtshof luisterde uiteindelijk naar hem. 

   Het conflict tussen het goede en het kwade, de waarheid en de leugen, bevindt zich ook in ons. Wij kampen met een ‘interne’ rechtszaak. Een verborgen aanklager fluistert: ‘Je bent pas waardevol als je iets bereikt’ of ‘Je hebt de verkeerde keuzes gemaakt – je had een beter leven kunnen hebben’ of ‘Als ze ontdekken wie je echt bent, zullen ze zien dat je een hopeloos mens bent.’ Of: ‘Je bent nutteloos, geef toe aan depressie.’ Of: ‘Als je echt bij Jezus hoort, zou je wel een beter mens zijn.’ Of: ‘Veel mensen kunnen prima zonder God leven, waarom zou jij het geloof volhouden?’

   Toen je tot geloof in Jezus kwam, toen je publiekelijk uitsprak dat je bij Hem wilde horen, beloofde Hij jou Zijn Geest. Die spreekt een andere taal: ‘Ik zal je de waarheid vertellen: Jezus gaf Zijn leven voor jou. Hij hield van je, niet omdat je een goed mens bent, maar vanwege Zijn onvoorwaardelijke liefde. Je schiet tekort, zeker. Je kent mislukkingen, vast. Je bent een schuldig mens, méér dan je beseft! Maar Hij betaalde de prijs voor jou. Je bent niet het eigendom van een onbehouwen baas die je opjaagt. Je bent niet eens de eigenaar van jezelf. Je bent het eigendom van Hem die je leven heeft gered.’  Zo werkt de Pleitbezorger – tegen de influistering van de vijand in.

Ontmaskering van de leugen

De Geest begint zijn werk van vernieuwing met het ontmaskeren van leugen. Hij zal bij Zijn komst de wereld overtuigen van zonde, gerechtigheid en oordeel, zegt Jezus (Joh.16:8-11). Drie zaken, waar we in het dagelijks leven niet zo goed raad mee weten, haalt Hij naar boven.

   1. Hij laat zien dat een weg zonder Jezus doodloopt. Waarom? De geest van de wereld zegt: ‘Je bent gemaakt voor geluk, zoek het in de dingen van de Schepper – in meer welvaart, meer productiviteit en omzet, meer invloed, meer vrijheid. Zoek het goede van het leven in vriendschap, genieten of in de wetenschap.’ De Geest van God zegt: ‘Je bent geschapen voor heerlijkheid (een stralend mens worden in de relatie met je Schepper) – zoek daarom de Schepper van de dingen met heel je hart.’ 

   In 1 Korinthe 2 spreekt de apostel Paulus over wereldse wijsheid en wijsheid van God. De wijsheid van de wereld kan veel bereiken, maar ze kan één fundamenteel probleem niet oplossen: zonde. Zonde betekent: het doel missen waarvoor we geschapen zijn; de goede dingen van de schepping het enige voorwerp van ons verlangen maken, en die als heilbrengers, (af)goden te omarmen. Alleen de wijsheid van God, die de apostel omschrijft als de dwaasheid van God in het kruis van Christus, kan ons redden.

2. Ook van gerechtigheid zal de Geest overtuigen – het woordje ‘elenchthein’ betekent: openlijk verklaren en weerleggen wat onwaar is. De geest van de wereld zegt: gerechtigheid is een inspanning; laten we ons inspannen om een betere wereld te maken door techniek en wetenschap, door spiritualiteit en geestelijke therapieën, of door morele herbewapening. Deze geest kan wel iets tot stand brengen, maar maakt ons moe of depressief als we falen. De Geest van God laat zien dat gerechtigheid een geschenk is, gegrond op wat Jezus heeft volbracht. Hij heeft Zijn missie op aarde voltooid. Het geschenk van Zijn gerechtigheid brengt ons tot verwondering, spoort ons aan om te blijven bidden, uit te zien naar Zijn terugkeer en met moed ons werk te doen.

3. De Geest overtuigt tenslotte van oordeel. ‘Oordeel’ moeten we horen als een hoopvol woord. Godsdienstige leiders en een heidense gouverneur spraken het oordeel uit over Jezus, gedreven door de overste van deze wereld. Maar God keerde alles om: het kruis bracht juist het oordeel over Gods vijand mee. De Vader gaf Jezus de overwinning over de hel en de dood door Zijn opstanding uit de doden. De leugen staat een grondige afrekening te wachten. Dat is een van de toekomstige dingen die de Geest zal verkondigen (Joh.17:13). ‘Het oordeel is voor mij een belangrijke reden om in God te geloven’, zei iemand die niet christelijk was opgevoed eens tegen mij. ‘Er is Iemand die het kwaad en de ellende in deze wereld niet ongestraft zal laten, maar ermee zal afrekenen. Dat geeft me hoop.’

De waarheid thuisgebracht

U komt vast wel eens verstokte rokers tegen. Die weten dat roken slecht is en de gezondheid bedreigt. Soms hoesten ze veel door het roken. Waarom veranderen ze hun leefwijze niet? Omdat de waarheid nog niet is thuisgebracht en ze zelf geen kracht hebben om te veranderen. Het is de geest van roken die hen bindt. Zo werkt het met de geest van deze wereld: hij maakt verslaafd en pakt mensen geleidelijk in.

   Wat moeten wij doen? We kunnen alleen aan de leugengeest ontkomen door iemand die sterker is: de Geest van God. Hij werkt onder ons door ons te confronteren met het Evangelie. Zijn liefste werk is het repareren van onze ogen: om ze te openen voor de waarde van de Heere Jezus. Dan wordt helder wat eerst verborgen was. Dan gaan we de wijsheid van God in het kruis van Christus omhelzen. Bid daarom dat Hij de waarheid thuisbrengt, voor het eerst, of opnieuw.

Ds. N.M. Tramper

Gouda