Preek Uitzenddienst Cees en Mery van Duijn op 2 juni 2019 in de Nieuwe Kerk van Delft.
Waarom deze tekst?
Bij de voorbereiding van deze dienst dacht ik aan bemoedigende woorden van Jezus, om die jullie mee te geven. Een tekst als deze: ’Ik heb nog andere schapen die niet van deze schaapskooi zijn; ook die moet Ik binnenbrengen’. Of: ‘Ik heb u ervoor bestemd om heen te gaan en vrucht te dragen’. Op een goede morgen echter sprong dit gedeelte, Jesaja 6 naar me toe als een ‘leeuw uit het bos’, en ik kon ze niet meer kwijtraken. Woorden die ons in verlegenheid brengen. Wat moet je met de opdracht waarmee de profeet op weg gestuurd wordt? ‘Maak het hart van dit volk dik (ongevoelig), stop hun oren toe, doe hun ogen dicht. Dan kunnen ze niet zien, niet horen en zal het in hun hart niet doordringen.’ Een boodschapper van God die zo’n boodschap opgedragen krijgt, dat is toch niet te vatten? En toch worden de woorden van dit gedeelte onze leidraad, met name vers 8.
Ontzagwekkend
Ontzagwekkend, wat de profeet meemaakte in het sterfjaar van koning Uzzia, omstreeks 730 voor Christus. Hoe hij in de tempel oog in oog kwam te staan met de indrukwekkende majesteit en heiligheid van God. Hoe Zijn koninklijke mantel de hele ruimte vulde. Hoe serafs (lichtende engelgestalten), met vleugels die hun gelaat en voeten bedekten voor het licht van God, elkaar toeriepen: ‘Driemaal heilig is de Heer van de hemelse machten. Heel de aarde is vol van zijn heerlijkheid.’ Hoe een stem dreunend als een donderslag, het gebouw op z’n grondvesten deed trillen. Hoe een altaar met gloeiend vuur en een wolk van rook de ruimte vulden. Geen wonder dat hij het moest uitschreeuwen: ‘Wee mij, want ik verga’. ‘Het is met mij gedaan!’
Is er een menselijke ervaring die daar ergens bij in de buurt komt? De grote brand in de Notre Dame van Parijs misschien, waarbij mensen huilend en biddend op de grond knielden? Of die geweldige storm die je als kind meemaakte waarbij je de golven over de dijk zag slaan? Of wat ik pas iemand hoorde zeggen die op de top van de Mount Everest had gestaan: ‘Het is met geen pen te beschrijven wat er dan door je heen gaat’. Of dat ingrijpende en heilige moment waarop je voor het eerst vader of moeder werd? Te groot om het te begrijpen. Maar ontzagwekkender is het om oog in oog met God staan.
Eerbied voor de Koning
C&M, dat proefde ik vaak bij jullie als we elkaar ontmoetten in Amsterdam, in Gouda of Delft: de diepe eerbied voor Hem die de hemel en de aarde heeft gemaakt. Zoals de kinderen in de boeken van de Engelse schrijver C.S. Lewis die de grote leeuw Aslan ontmoeten in het land Narnia. Ze zijn bang omdat hij zo groot en sterk is, en tegelijk blij omdat ze van Hem houden en bij hem veilig zijn.
De discipelen, de leerlingen van Jezus, leerden de heerlijkheid van God anders kennen dan Jesaja, en toch was die niet heel anders. Daar bij het kruis waaraan Jezus leed en stierf. Die vreselijke plek op Golgotha werd voor hen een heilige plek. Ze zagen de grootheid van God in hun Meester die was opgestaan uit de dood. Ze waren er getuige van dat Hij veertig dagen later werd omgeven door een wolk, dezelfde rookkolom die Jesaja zag. Jezus kam terug in de hemelse heerlijkheid en aanvaardde zijn koningsambt. Dat vierde de gemeente afgelopen donderdag op Hemelvaartsdag.
Kent u, ken jij die momenten, of dat misschien dat ene moment. ‘Hier is zoveel groters dan ik kan vatten; hier is de Heere’? Dat je niets anders meer kunt dan als klein mensje uitroepen: ‘U dank ik, want ik was verloren en U hebt mij gevonden. U dank ik want mijn leven was een woestijn, en U bracht leven. U bent de Leeuw die het Lam werd. Want nu zie ik, dat U leed en stierf voor mij. Dat U opstond om mij leven te geven. Dat U een Naam hebt boven alle namen. Dat alle knieën zich voor U zullen buigen.’
‘Opzien’, ‘inzien’ en ‘omzien’
Er zijn eigenlijk drie momenten in Jes. 6, die je met drie kernwoorden zou kunnen weergeven: opzien, inzien en omzien. En alle drie staan die nogal haaks op wat gangbaar is in onze wereld. ‘Opzien’ – onder de indruk komen van de grootheid Gods – staat in contrast met het autonome levensgevoel, het verlangen naar zelfbeschikking en zelfontplooiing, zeker in een stad als Delft met de universiteit, de trots van wetenschap en techniek.
Maar zo is het ook met het tweede: ‘Inzien’. Dan gaat het om inkeer, schaamte en schuld. ‘Wee mij’, roept de profeet ‘want het is met mij gedaan.’ Bij ‘wee’ moet je maar meteen denken de weeën van een vrouw die een kind ter wereld brengt. In het vorige hoofdstuk (Jes. 5) klinkt het zes keer. ‘Wee hen die huis bij huis, akker bij akker trekken (zich groot maken ten koste van de ander). ‘Wee hen die zich ‘s morgen vroeg al bedrinken’, ‘Wee hen die het kwade goed en het goede kwaad noemen. Die oude profetische woorden over onrecht en uitbuiting zijn zo actueel. ‘We maken deel uit van een samenleving waar leugens voor waarheid worden versleten’, verzuchtte een Vlaamse predikant die me vertelde over de uitslag van de verkiezingen in België.
Maar de 7e keer raakt het Jesaja zelf. ‘Wee mij’. De dienaar van God kan zichzelf nooit uitsluiten. Hij draagt de pijn van de heilige God, zijn verontwaardiging over het kwaad en het diepe verdriet mee. Ook jullie dragen het mee, C&M, dat Gods wereld zo uit het lood is geslagen, en wij allemaal als gemeente.
De profeet worstelt ermee. Vooral: wat je zegt en wat er uit je hart komt, hoe zuiver is dat? Wat een bijzondere genade dat de engel de lippen van de profeet aanraakt met een kooltje van het altaar (vs. 7) ‘Nu zijn uw lippen aangeraakt, nu is uw misdaad van u geweken en uw zonde verzoend.’ Je mag best een lijn trekken van dat altaar naar het kruis van Jezus. Daar ontmoet Gods brandende verontwaardiging zijn vurige, onuitputtelijke liefde.
Je draagt het mee: de pijn, onmacht, de vervreemding en het zuchten van de wereld hier en daar. Je draagt Gods pijn, het ontbreken van Zijn eer in de wereld, de woede over leugen en onrecht mee. Tegelijkertijd draagt je de brandende liefde mee van God die de wereld in haar schuld heeft omarmd, in Jezus, het Lam Gods dat de zonde der wereld wegdraagt.
‘Zie, hier ben ik’
Van ‘opzien’ naar ‘inzien’, van ‘inzien’ naar ‘omzien’. Zulke verrassende woorden. ‘Wie zal Ik zenden. Wie kan namens ons gaan?’ Toen antwoordde ik: ‘Zie hier ben ik, stuur mij.’ Het gaat er hier niet om Gods aarzeling, maar om Gods uitnodiging. De heilige, heerlijke, ontzagwekkende God neemt zich voor om nietige mensenkinderen in te schakelen in Zijn plan van redding. Wie zal Ik zenden? Het antwoord was er al van voor het begin van de tijd. ‘Zie hier ben Ik’, sprak de Zoon tot de Vader. Zending komt voort uit Gods hart. Hij wilde de wereld betrekken in Zijn vreugde en liefde. Als je Gods bewogen hart wilt zien, kijk dan naar Jezus! Jezus is zelf ook de Zender. ‘Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zo zend Ik ook u.’ De Geest is een zendende Geest. En vandaag is de gemeente opnieuw zendende gemeente, gehoorzaam aan Christus opdracht om de volken tot Zijn leerlingen te maken.
‘Here I am’. Diezelfde beschikbaarheid van Jesaja sprak Mozes uit bij de brandende braambos, en Maria nadat ze de woorden van de engel had gehoord. En de opgejaagde Hugenoten elke morgen voor de grotten waar ze zich hadden verborgen: ‘Ton serviteur, mon Dieu’. En de belijdeniscatechisanten dit voorjaar en zij die binnen de ICF-gemeente tot geloof gekomen zijn. Zij spreken het uit bij hun doop, schuchter, maar toch ook vastberaden: ‘Hier ben ik, Heer, stuur U mij.’
Zou jij dat willen zeggen: Hier ben ik? Misschien wel voor de eerste keer. Of opnieuw, omdat de Heere God jou te sterk is geworden, omdat Hij je tot inkeer heeft gebracht, omdat je ogen opengingen voor Jezus die Zijn leven gaf, om je terug te brengen in de gemeenschap van de Vader. Wil je het meenemen; het aan de Heere God teruggeven in een eenvoudig gebed? ‘Hier ben ik, ik ben het niet waard, maar Uw liefde werd mij te sterk. Ik ben beschikbaar om die liefde van U verder te brengen in een wereld die daar niets van weet. ‘
Ambassadeur
C&M jullie ‘hier ben ik’ werd vaak herhaald: naar Hei- en Boeicop toe, naar Krimpen en Amsterdam, naar Gouda en Delft, en nu opnieuw naar Afrika. Jullie worden gezonden als ambassadeur van Christus. Een ambassadeur brengt niet zijn eigen overtuiging, maar die van zijn opdrachtgever. Gezonden zijn betekent de woorden spreken die je hebt ontvangen, en de daden doen die je hebt gezien.
Maar dat kan een grote spanning geven. Voor Jesaja was het haast letterlijk een last. Niet bepaald een wervende boodschap waarmee hij op weg werd gestuurd! (vs. 9 en 10). Een vriend vertelde me eens over zijn jeugd. Als tiener zette hij de bloemetjes vaak buiten tot verdriet van zijn ouders. Vooral op zaterdagnacht. ‘Als ik zaterdag diep in de nacht thuis kwam, soms halfdronken, was m’n moeder altijd wakker. Ze zei weinig, maakte wat soep voor mij warm.’ Mijn ouders voerden geen heftige discussies met me. Op een gegeven moment zeiden ze zelfs: ‘Ga, maar, doe maar wat je hart vindt om te doen.’ Eerlijk gezegd juist in die woorden hoorde ik de ergste waarschuwing. Juist daardoor begon ik te merken hoe leeg mijn leven was, begon de liefdevolle waarheid van mijn opvoeding tot me door te dringen. Zag ik hoe heilig en vol liefde de God van mijn ouders was hoe hopeloos ik aan het verdwalen was.’
‘Ga je gang, maak het maar erger…’ moet de profeet tegen de mensen zeggen. Hoe lang moet dat duren? Ja het kan ver gaan. Totdat de steden in puin liggen en het land braak ligt. Dat is realiteit op veel plekken in Afrika en het MO. En toch, en toch komt weer een scheutje aan de afgehouwen stam. Die hoop houdt de kerk vast in landen die door de crisis van oorlog en verwoesting heen zijn gegaan. Uit de as schieten weer nieuwe plantjes op, overal, beloften van een nieuwe oogst. Let op, het is vol wonderen om u heen.
Waarom vertelde Jezus verhalen?
De Heere Jezus sprak daar vaak over. Hij vertelde verhalen, gelijkenissen over Gods Rijk van vrede en gerechtigheid dat spoedig komt. Zoals het verhaal van de zaaier. Overal viel het zaad. Op veel plekken kon het niet opschieten; de bodem was te hard; doorns en distels verstikten het gewas. Zo is het met het Evangelie en met de kerk. Op veel plekken lijkt de vrucht uit te blijven. Toch komt er ook een uitbundige oogst op. De opbrengst is buitengewoon – 30-, 60- of 100- voud.
Verhalen! C&M het vertellen van verhalen, de verhalen van Jezus en het Koninkrijk, is ook voor jullie een belangrijk deel van je opdracht. Maar Jezus vertelt ze óók om te verbergen. Het geheim van het Koninkrijk is niet zomaar geschikt voor onze ogen en oren. Die zijn zwaar en ze zitten dicht. Ze landen niet in ons hart, omdat het te ongevoelig is. Jezus haalt die lastige woorden uit Jesaja 6 aan. Hoelang blijft het verborgen? Totdat, ja totdat er mensen zijn die gaan vragen, totdat de Geest hen voorbereidt om te gaan geloven, totdat hun ogen en oren opengaan. En reken maar dat de Geest dat doet. Het is zijn liefste werk. Over een week viert de gemeente Pinksteren. De Geest wordt overvloedig uitgegoten als water op de dorre vlakte. En zij zal bloeien.
Indonesisch kerkje
C&M, jullie zullen straks woorden gebruiken, taal, verhalen om je werk te doen (niet veel anders dan in Nederland). Maar jullie overkomst zelf, en jullie dagelijks leven is al een verhaal waarover mensen verwonderd vragen stellen. Om te weten wat jullie drijft, wie jullie heeft gestuurd. Ga in volhardend geloof, ga in de vaste hoop en ga met vurige liefde. Maar de volgorde die je daar in praktijk brengt, zal meestal omgekeerd zijn: eerst de liefde, die hoop wekt en dan komt het geloof.
In Indonesië is een kerkje met aan elke lange zijde ervan drie ramen. Vanaf de preekstoel zie je eerst het raam van het geloof (symbool van het kruis), dan het raam van de hoop (met het anker) en dan het raam van de liefde (het hart). Zo is de volgorde. Het geloof leeft van wat Jezus heeft gedaan, daaruit put zij hoop op het herstel van alle dingen en ze krijgt handen en voeten in de liefde. Maar als je van buiten komt, en het licht is aan in de kerk (je zou kunnen zeggen: als het vuur van de Geest er brandt). Dan zie je eerst het raam van de liefde, daar word je door aangetrokken En vanuit de liefde krijg je het anker in het oog, ga je hoop vatten: er moet meer zijn dan alleen dit tijdelijke leven. En vanuit de hoop kom je bij de bron: het kruis. Het is door U, door U alleen om het eeuwig welbehagen, om Uw eeuwige liefde, die U hebt getoond in Jezus Christus, onze Heere. Alle eer aan Hem, alle eer aan God, Vader, Zoon en Heilige Geest. Amen
Als de wereld meer van dit ontzag voor haar Schepper kende, zouden er minder baasjes zijn die hun eigen haan koning laten kraaien.
God maakt gebruik van mensen in het brengen van de goede boodschap. Getuige zijn is een ambt voor iedere volgeling van Christus. Hij zegt: ‘Volg Mij na en Ik zal u visser van mensen maken.’ God maakt gebruik van ‘zwakke schakels’. Had Hij niet beter engelen kun sturen? Nee, in die beweging van God, in die vraag: ‘wie zal ik zenden?’ zit diezelfde beweging als in de zending van Jezus. Hij kwam bij ons heel gewoon, Gods Zoon als Mensenkind, als de lijdende Knecht. Zie je die wonden zo diep? De hand die aard’ en hemel schiep, vergaf de hand die hem sloeg. De Man die onze zonden droeg.
Jullie worden gezonden in het voetspoor van Christus om bij mensen te zijn, Hem te vertegenwoordigen in de ontmoeting, in geven en ontvangen, in helpen en leren, in dragen en lijden. ‘Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zo zend Ik ook u’, zegt Hij.
In onze tijd wordt zuiverheid verbonden met authenticiteit. Als je maar echt, authentiek bent. Als je je eigen individuele persoonlijkheid maar ontplooit! In het land en op de plek waar jullie heengaan is zuiverheid veel meer verbonden met gemeenschap, met de eer van de familie of de dorpsgemeenschap. Noch authenticiteit, nog gemeenschapszin kan ons zuiver maken, alleen het heilige vuur van Gods waarheid.
Geen fijne boodschap. Jesaja kondigt de crisis en het oordeel aan. Je zou vandaag hetzelfde kunnen opmerken in de publicaties die gevolgen van de klimaatcrisis in beeld brengen: de vervuiling van de oceanen, de verzengende droogtes en de brandende bossen, de orkanen en stormvloeden. Een beschrijving van wat ons te wachten staat. De beelden staan nu al op ons netvlies gebrand. Ze zijn ons niet zomaar getoond. Het zijn hartekreten om ons tot bezinning en omkeer te brengen. Maar of we bereid zijn te luisteren? Het zou zo maar kunnen dat we de verhalen van voorspoed, veiligheid, vertier blijven herhalen terwijl die ons uiteindelijk bedriegen.
Geef een reactie