De weg die woest is?

Artikel ‘De Waarheidsvriend’ april 2009

Met Pasen worden in de Grote Kerk van Vlaardingen vier volwassenen gedoopt, mensen met een niet-christelijke achtergrond die Jezus willen volgen. Enkele jaren geleden werden in dezelfde kerk vijf volwassenen gedoopt, ook uit een volstrekt buitenkerkelijk milieu. Heel verschillende mensen. De een was zwerver, levend van wat op straat was gedumpt, een ander universitair geschoold, de een voor in de twintig, een ander de zestig al gepasseerd. Nu zit er soms een hele rij ´toetreders´ in de kerk. Wonderlijk hoe de Geest hen trok en bracht tot het geloof Christus´ Naam.  Dit gebeurt terwijl de secularisatiestorm rond de kerk giert. Ook onze stadsgemeente staat in die kille wind. In dit artikel vertel ik hoe het mij als predikant bezig hield. In het volgende artikel komen ´toetreders´ aan het woord. Hun komst is een bemoediging, maar legt ook nieuwe vragen neer bij de gemeente. 

Had u me niet gemist?

´Had u me niet gemist?´, vroeg ze. Haar afwezigheid was me niet opgevallen in de appèldienst op Tweede Paasdag. De dag ervoor was ze gedoopt, de dag van haar leven. Dat ze het had gedurfd, zó voorin de kerk staan! ´Ik was er al heel vroeg´, zei ze toen ik haar wat later de doopkaart bracht, ´ik verlangde zo naar de dienst. Er was nog bijna niemand. Ik hoorde de kinderen zingen die aan het oefenen waren. Plotseling moest ik huilen. Het hield niet op. De koster nam me mee. Ik heb in het zaaltje gezeten. Ik wilde niet dat de mensen het zagen. Zo kon ik het ook volgen´. ´Maar waarom moest u dan huilen?´, vroeg ik. ´O, u zult het wel raar vinden, het was alleen maar van blijdschap. Nooit was er zoveel goeds in al die zestig jaar van mijn leven. Ik kan er niet bij, wat er met mij is gebeurd, daarom bleef ik maar huilen´. Het is één van de vele opmerkelijke verhalen die te vertellen zijn. In deze gewone, ´traditionele´ gemeente, die duidelijk het stempel van de Ger. Bond draagt, zijn de afgelopen drie jaar meer volwassenen dan kinderen gedoopt.

Schijnbare afbraak

Recentelijk heeft een herstructurering het aantal wijkgemeentes binnen de Protestantse Kerk hier teruggebracht van 10 naar 4 (grote). Als lid van de commissie herstructurering heb ik het proces van nabij meegemaakt. Je denkt het tij nog wel te kunnen keren als naïeve, beginnende stadsdominee, je denkt dat ´onze kring´ en onze traditie in de vuurlinie wel overeind blijft. Je gaat er met hart en ziel tegenaan, en kijkt spoedig in het grimmige gelaat van lauwheid, en verkilling. Hoe blijf je overeind, hoe blijf je dicht bij Gods roeping, samen met de gemeente? Midden in een verwarrend proces van inkrimpen, kerkgebouwen afstoten, gemeenten samenvoegen, in pijn van onbegrip, van hakken in het zand, van woorden die teveel zijn.

´Sta op, en ga heen tegen het zuiden, naar een weg..die woest is.´ (Hand. 8:26). Zes jaar geleden hoorde ik in die woorden Gods stem  om het dynamische werk bij de GZB te verlaten, en naar de industriestad Vlaardingen te gaan. Filippus hoort dit midden in zijn vruchtbare bediening in Samaria. Het is onbegrijpelijk dat hij deze weg op moet, maar hij gehoorzaamt aan het woord Gods. 

Na twee jaar doemde de woestijn voor mij op. De herstructurering kwam als een storm over de wijkgemeenten. Drie jaar waarin van alle ambtsdragers het uiterste werd gevraagd. Het was alsof ik helemaal van voren af aan moest beginnen.  Daarbij moest ik vanwege ziekte, een ernstige vorm van tinnitus, een tijdlang alles uit handen geven. Wat beteken je dan nog? Je (ambtelijk) werk lijkt een onvruchtbare akker, waar alleen wat distels groeien. Heimwee naar het florissante werk van weleer schiet op. Je worstelt met de levende God om Zijn weg met jezelf en met de gemeente.

Gods ongekende gang

Dan moet je een andere akker betreden, waarvoor je eerst te weinig oog had. Het is alsof de Heere je apart neemt. De omgang met Hem en het gebed bloeien op. Ineens zijn er mensen op je weg voor wie je meer tijd hebt dan anders. God bracht me dicht bij Hem, maar ook dicht bij zoekende mensen Ze kwamen via het Alpha-werk, het Open Huis, via internet, verrassend langs velerlei wegen. Het was alsof de Geest sprak: ´Voeg je bij deze wagen.´ Hartverwarmend was hun verlangen om te leren, hun honger naar het Woord, naderhand hun betrokkenheid bij de Catechismus, die op de belijdeniscatechisatie besproken werd.

De ´woeste weg´ wordt onverwachts een vruchtbare plaats. Je herkent het eerst niet, omdat de kaalslag ontstaat door zonde, verwarring, afbrekende factoren in kerk en samenleving. Voeg daarbij je eigen zonde: God voor de voeten lopen met je plannen en gedachten, je eigengereidheid en hoogmoed. Een nieuwe akker bloeit op als je leert buigen, loslaten, nieuwe identiteit vinden, niet in je werk of ambt, maar in de levende God zelf. Ik vat het samen met drie ´woestijnlessen´.

1. De hart van het werk in Gods wijngaard is: de dienst van het Woord en het gebed (Hand. 6: 4). Het predikantswerk is gevuld met talloze regeldingen en besognes, die daaraan afbreuk doen. Het is niet vanzelfsprekend dat een dominee dienaar van het Woord is. Hoe kan hij het verkondigen als hij het eerst zelf niet heeft ontvangen? Het is niet vanzelfsprekend dat een dominee bidt. Hoe kan hij bidden als de Geest zelf hem daarin niet leidt? De kerk groeit niet door kunstige preken of organisatietalent, maar door volhardende liefde en aanhoudend gebed.
2. ´Compassion´ kan gemakkelijk plaatsmaken voor ´concern´. Marcus 6: 34-36 beschrijft Jezus´ ontferming over de schare, terwijl de discipelen zich zorgen maken over het eten. Het is voor te stellen dat ze tegen elkaar fluisteren: ´Jezus gaat maar door´. Wij kunnen ons in de kerk bezig houden met 1001 ´concerns´, dingen die geregeld moeten worden. Daarmee verliezen we de ´compassion´, de ontferming over de schare. Zou het een sluwe list van satan zijn om ons zoet te houden met belangrijke dingen, maar net niet met hét belangrijkste? 
3. Zoek de zoekers. In de gelijkenis van het verloren schaap laat de herder de 99 achter voor het ene. Durven we als predikant de zoekers te zoeken? Dat betekent een keuze. Je kunt niet alles, je moet soms een groot deel van de kudde loslaten. Misschien hebben die 99 ons minder nodig dan we denken. Filippus moest zijn bediening in Samaria verlaten voor de ene die van ver kwam. De predikant kan een beslissende rol spelen in het begeleiden van ´toetreders´ in de verkondiging en de catechese. De Heere heeft ook nu ´volk in de stad´. Hij is bezig mensen voor te bereiden, mensen die Híj verkiest en roept, zelfs daar waar de weg onvindbaar scheen. 

Ds. N.M. Tramper, Vlaardingen