Ds.Niek Tramper
Wakkere studenten, een slapende reus en een kostbaar geheim.
Had u me niet gemist?
´Had u me niet gemist?´, vroeg ze. Haar afwezigheid was me niet opgevallen in de appèldienst op Tweede Paasdag. De dag ervoor was ze gedoopt, de dag van haar leven. Dat ze het had gedurfd, zó voorin de kerk staan! ´Ik was er al heel vroeg´, zei ze toen ik haar wat later de doopkaart bracht, ´ik verlangde zo naar de dienst. Er was nog bijna niemand. Ik hoorde de kinderen zingen die aan het oefenen waren. Plotseling moest ik huilen. Het hield niet op. De koster nam me mee. Ik heb in het zaaltje gezeten. Ik wilde niet dat de mensen het zagen. Zo kon ik het ook volgen´. ´Maar waarom moest u dan huilen?´, vroeg ik. ´O, u zult het wel raar vinden, het was alleen maar van blijdschap. Nooit was er zoveel goeds in al die zestig jaar van mijn leven. Ik kan er niet bij, wat er met mij is gebeurd, daarom bleef ik maar huilen´.
Henk, veel water nodig
´Ook nog bedankt voor de grote hoeveelheid doopwater die u over mij heeft uitgestort. Dat had ik zeker wel nodig´, mailde Henk me na zijn doop, ´alleen ik doe er nog lang over om het geestelijke water in mij op te nemen. Of de aarde is te hard of de wortels zijn te kort! Aan de hoeveelheid zal echter het niet liggen´. Henk, die uit een ´rood nest´ kwam, werd stilgezet na een hartaanval. In het ziekenhuis begon hij voor het eerst echt te bidden. Hij beloofde God anders te gaan leven. Drie jaar ging er over heen, voordat hij contact zocht via de website van de gemeente. ´Ik zoek een gemeente met de Bijbel als uitgangspunt en niet een leer of regeltjes verzonnen door mensen´. Zijn ´geestelijke antenne´ was opmerkelijk. Hij dronk het onderwijs in, had aan één woord genoeg; de Geest was al voorgegaan. Na Alpha, belijdeniscatechisatie en doop, ontplooide hij zich als een actief gemeentelid.
De afgelopen jaren hebben tien mensen zich laten dopen in de Grote kerk van Vlaardingen, uit een volstrekt buitenkerkelijk milieu. Heel verschillende mensen. De een was zwerver, levend van wat op straat was gedumpt, een ander universitair geschoold, de een voor in de twintig, een ander de zestig al gepasseerd. Nu zit er soms een hele rij ´toetreders´ in de kerk. Wonderlijk hoe de Geest hen trok en bracht tot het geloof Christus´ Naam. Dit gebeurt terwijl de secularisatiestorm rond de kerk giert, terwijl we in de centrale gemeente door een groot reorganisatietraject zijn gegaan, een verwarrend proces van inkrimpen, kerkgebouwen afstoten, gemeenten samenvoegen, in pijn van onbegrip, van hakken in het zand, van woorden die teveel zijn.
De kerk is een slapende reus, die nu en dan wel in haar slaap verrast wordt, niet omdat we zo hard aan vernieuwing werken. Daar zit het geheim van de Heilige Geest wel tussen.
´Sta op, en ga heen tegen het zuiden, naar een weg..die woest is.´ (Hand. 8:26). Filippus hoort dit midden in zijn vruchtbare bediening in Samaria. Het is onbegrijpelijk dat hij deze weg op moet, maar hij gehoorzaamt aan het woord Gods. Zes jaar geleden hoorde ik in die woorden Gods stem om het dynamische werk dat ik deed te verlaten, en naar de industriestad Vlaardingen te gaan.
Na twee jaar doemde de woestijn voor mij op. Een herstructurering kwam als een storm over de wijkgemeenten. Drie jaar waarin van alle ambtsdragers het uiterste werd gevraagd. Het was alsof ik helemaal van voren af aan moest beginnen. Daarbij moest ik vanwege ziekte een tijdlang alles uit handen geven. Wat beteken je dan nog? Je werk lijkt een onvruchtbare akker, waar alleen wat distels groeien. Je worstelt met de levende God om Zijn weg met jezelf en met de gemeente.
Gods ongekende gang
Ik kwam daardoor op een andere akker, waarvoor ik eerst te weinig oog had. Het is alsof God me apart nam. De omgang met Hem en het gebed bloeien op. Plotseling kwamen er ook mensen op mijn weg voor wie ik alle tijd had. God bracht me dicht bij Hem, maar ook dicht bij zoekende mensen Ze kwamen via het Alpha-werk, het Open Huis, via internet, verrassend langs velerlei wegen. Het was alsof de Geest sprak: ´Voeg je bij deze wagen.´ Hartverwarmend was hun verlangen om te leren, hun honger naar het Woord.
Een tijdje geleden was één van onze zendingswerkers uit Nepal op bezoek. Zij vertelde hoe de kerk daar leeft en groeit. De gemeente in Kathmandu waartoe zij behoorde ontvangt jaarlijks tussen 200 en 300 nieuwe leden die (meestal vanuit het Hindoeïsme) tot geloof komen in Jezus en gedoopt worden. De dominee van die gemeente was trouwens ook naar Korea geweest, want daar was de groeiveel sterker en het gebed vuriger dan in Nepal. Als je dat hoort zeg je: mooi die toetreders, maar het lijkt er toch op dat we de kracht en de zegen van God missen vergeleken met Nepal.
Kan zoiets niet meer in Europa, omdat we in een zogenaamde post-christelijke samenleving wonen? Of moeten we misschien niet wachten tot de storm over is, tot er weer verlangen naar het Woord groeit?
Woestijnlessen
- Wat opvalt is de grote aandacht voor het gebed in de kerk in Kathmandu, net als je dat in het boek Handelingen aantreft, trouwens. Er zijn maar weinig dingen die daar gebeuren zonder dat er intens en vooral ook eendrachtig voor gebeden wordt. Maar het gaat hier vooral om het bidden om Gods leiding, om datgene te kunnen zeggen en te doen, dat ook echt van God is. De gemeente onderneemt geen dingen zonder dat ze weet dat God hierin voorgaat. Dat is nu precies kenmerkend voor de oprichtingsjaren van de IFES.
- Er is veel aandacht voor het werk van de Heilige Geest. Het is de Geest die overtuigt, die motiveert en bemoedigt. Hij neemt het uit Christus en verkondigt het de gemeente. Zonder de doop en de vervulling met de Geest kan er geen kracht zijn, geen zegen, geen uitwerking. Bij ons ontaardt zoiets meteen in een theologische discussie, waarin de Geest zelf al spoedig geweken is. De kaasstolp van traditie en dogma gaat erover. Wij zijn vast beter in praten, overleggen, organiseren dan de kerk in Nepal, maar waarschijnlijk minder goed in luisteren, gehoorzamen, gaan.
- ´Compassion´ kan gemakkelijk plaatsmaken voor ´concern´. Marcus 6: 34-36 beschrijft Jezus´ ontferming over de schare, terwijl de discipelen zich zorgen maken over het eten. Het is voor te stellen dat ze tegen elkaar fluisteren: ´Jezus gaat maar door´. Wij kunnen ons in de kerk bezighouden met 1001 ´concerns´, dingen die geregeld moeten worden. Daarmee verliezen we de ´compassion´, de ontferming over de schare. Zou het een sluwe list van satan zijn om ons zoet te houden met belangrijke dingen, maar net niet met hét belangrijkste? De kerk groeit niet door kunstige preken of organisatietalent, maar door volhardende liefde en aanhoudend gebed. De geschiedenis van de christelijke studentenbeweging die helemaal opgaat in christelijke actie is wat dat betreft onthullend.
De gevestigde kerk (RK, Protestants, Baptist etc.) is een slapende reus. Nog steeds een reus en nog steeds slaperig. Slaperigheid verdrijf je niet met een groot aantal activiteiten. Er wordt enorm veel gedacht, geschreven en georganiseerd (meer dan ooit!). Toch lijkt er een stolp over alles heen te zitten. Mensen blijven vastzitten in denkpatronen, komen niet tot geestelijke ruimte. Er ligt een deken van lauwheid en secularisatie op de samenleving en op de kerk. Het verlangen naar vernieuwing gaat gepaard met onmacht en angst. Het valt niet mee om het oude vertrouwde patroon los te laten. Dat zie je al in Hand. 10 (Petrus en Cornelius).
Je ziet het in de ´traditionele kerk´ op de drie gebieden die Jezus noemt in de Bergrede (Matth. 6): bidden, geven, vasten. Eigentijds gezegd: spiritualiteit, solidariteit en soberheid. Op al die terreinen is de ´kerk´ te omschrijven als een ´moderne organisatie´ midden in een ´postmoderne samenleving´. Modern = formeel, institutioneel, zakelijk, een regelsysteem dus. Postmodern= emotioneel, gevoelig, intuïtief, charismatisch, spontaan. Als ik het goed zie, is dé discussie in christelijk Nederland die tussen een moderne en een postmoderne benadering. Maar die discussie levert niets op. Het gaat om de kernwaarden van het Koninkrijk, ´Kingdom values´, en die vallen m.i. niet samen met één van beide benaderingen. Zie bijvoorbeeld wat Jezus zegt over bidden. Niet een programma afwerken zoals de Farizeeën, maar komen in de intimiteit van de Vader. Tegelijkertijd geeft Jezus niet alles prijs aan het spontane. Door het Onze Vader brengt Hij een stilering aan. Er is een volgorde: Gods eer gaat aan onze behoeften vooraf. Je zou dit ook kunnen doortrekken naar de liturgie. De ´gevestigde´ liturgie doet veel kerkgangers weinig. Maar op pure spontaniteit waarbij niets meer vastligt raak je ook gauw uitgekeken. Bovendien is de scheidslijn tussen de Heilige Geest en de groepsgeest niet eenvoudig te trekken.
Je moet de ´kingdom values´ in de liturgie weer opnieuw ontdekken. Waar gaat het nu precies om? Toetreders merken het als er in de eredienst ontzag is voor God, als de vorm doorleefd en de inhoud doordacht is. Zij hebben minder problemen met traditie, het zingen van psalmen, een stevige preek, dan wij denken. Het is mogelijk om de (protestantse) wortels van onze liturgie te behouden én te zoeken naar nieuwe vormen. Onder leiding van één van onze diakenen, een musicoloog, proberen we het hier uit. Een paar opwekkingsliederen erbij, snijdt geen hout. We proberen een eerbiedige stijl, goede inhoudelijke verkondiging en een meer eigentijdse liturgische vorm bijeen te brengen. Jongeren met muzikaal talent werken mee.
Zonder de vernieuwing van mensen, komt er geen vernieuwing van de kerk. Drie groepen zijn heel belangrijk voor de ´gevestigde kerk´: nieuwkomers (toetreders), allochtonen, jongeren, omdat die veel minder vastzitten in een oud denkpatroon of wereldbeeld. Wakkere (IFES-) studenten horen bij de laatste groep. Zij helpen de kerk weg te groeien uit een ´sociaal regelsysteem´ (zoals tot in de finesses vastgelegd in de kerkorde kerk als politieke organisatie, beheersingsmodel, met financiën als instrument). Zij hebben veel meer oog voor ´communicatieve zelfsturing´. Geef mensen, groepen mensen de ruimte om zich te ontplooien, maar zorg dat ze goed blijven communiceren. (beeld van de tuin…). Dit vraagt een nieuwe vorm van leiding geven – gericht op het scheppen van ruimte, geworteld in de navolging van Jezus en gericht op het Koninkrijk dat komt..
Stellingen
- Voor de vernieuwing van de kerk kunnen we alleen bidden, we kunnen er niet aan werken.
- Als christenen niet opnieuw soberheid praktiseren (een zekere vorm van vasten: afzien van pretenties, invloed, publiciteit, macht, rijkdom, etc.), is de kerk gedoemd te verdwijnen.
- De Protestantse kerk heeft een nieuwe, gestileerde solidariteit nodig (delen van tijd, ruimte, financiën, zegen, kracht van God, belofte van het Evangelie met mensen om ons heen, etc.). Ze moet leren delen volgens de stijl van het Koninkrijk (niet puur formeel, geregeld, gepland en ook niet puur spontaan, intuïtief).
- Laat de reus maar slapen, je krijgt hem toch niet wakker, gebruik je tijd en energie elders!
- ´Wat je zaait, dat zul je oogsten.´
- ´Als je het onzichtbare gelooft, zal God het onmogelijke doen´ (Mattheus van der Steen)
- ´Problematiseer niet langer, sta op en ga…´
Wat is de leefregel die we willen formuleren? (Voor IFES-Nl en/of de Chr. kerk in Nederland)
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
Wat is het agendapunt dat we willen noemen (voor IFES-Nl/Chr. kerk)?
…………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………….
Geef een reactie