Lezing Beraad van kerken, Wijk bij Duurstede Ds. ir. Niek Tramper, Cothen
Het boek ‘Onrustig is ons hart’ heb ik geschreven tijdens de Coronacrisis. De tijd die ik er vanwege de crisis voor kreeg, was een geschenk. Het boek is vooral geschreven voor jonge mensen die hun leven op de kaart moeten zetten in een competitieve, veeleisende en fragmentarische wereld. In dit boek daag ik hen uit om op te staan in een ‘kalm verzet tegen de geest van de tijd’.
I Aanzet tot diagnose
(1) Intro – spiegel van het landschap
In een van de afgelopen zomers brachten mijn vrouw en ik onze vakantie door langs de Oostzeekust, ergens tussen Wismar en Rostock. We fietsten veel door het heuvelachtige landschap met graan- en bietenakkers en houtwallen eromheen. Het landschap trof me door vriendelijkheid. Er schuilde intimiteit achter oude linden langs de rijkswegen, en vrolijkheid in ontzagwekkende populieren langs de akkers, in huis- en boerenzwaluwen, hoog zingende leeuweriken en kleurige bermen met pastinaak, slangenkruid en hondsroos.
Weer terug in Nederland fietsten we nog een paar dagen in de buurt van het Veluwemeer, langs stukgemaaide bermen, kaarsrechte akkers, vies-grijze sloten, gifgroene, overbemeste weiden, leeg en kaal. Het gaf mij een diep gevoel van heimwee. Ik weet dat boeren soms niet anders kunnen door de houdgreep van de agrarische industrie en de supermarkten. Maar dat neemt de pijn niet weg dat zo’n landschap vol onrust is, gericht op efficiëntie en productie. Het mist genade, vriendelijkheid, generositeit.
Eeuwenlang was het landschap rondom Wijk, Langbroek en Cothen vol kleur en geur van grassen en kruiden, vol weidevogels en kleine zangers, hermelijnen en hazen. Vol vlinders en hommels.. Natuurlijk het was, net als het Duitse landschap langs de Oostzee, kleinschalig cultuurlandschap. Een halve eeuw geleden kon ook dit landschap niet ontsnappen aan de efficiëntieslag, schaalvergroting, productieverhoging, intensieve bemesting en het gebruik van pesticiden. Gaandeweg werd het land opgeofferd aan de agro- en de tuinbouw industrie. Het werd hoogproductief, maar feitelijk ging het dood.
Ik noem deze ontwikkeling een spiegel van de onrust die de samenleving beheerst. De haast waarmee wat wild is, wordt gecontroleerd, wat onproductief is wordt gesnoeid en omgehakt, wat wildgroei dreigt te worden, onder betontegels wordt bedolven.
<<Ondanks de inzet voor een positief groenbeleid in de gemeente, zie ik veel tuinen bestraat worden, bomen zinloos gekapt of hoog opgesnoeid door groenbeheerders. In enkele wijken van ons dorp Cothen is geen boom te vinden.
Je hoeft niet lang meer te wachten op het moment dat elke spoortje wildernis in onze burgerlijke gemeente verdwenen is. De rivier, ja die lijkt vooralsnog ontembaar! Helaas worden ook de uiterwaarden en de oevers langs het Amsterdam-Rijnkanaal, niet met rust gelaten. Als Wijk aan de provinciale eis wat betreft schone energie zal voldoen, zal het landschap helemaal ontsierd worden. Onvermijdelijk, omdat wij allen geen stap terug willen doen in ons verlangen naar welvaart.
Ik noem dit alles een spiegel van de secularisatie. Kortweg gezegd: het ontzag is weggesijpeld uit onze relaties, uit de publieke ruimte, uit de natuur en het landschap, opgeofferd aan onrustige begeerten. Wij leven in overvloed en onze ziel verhongert.
(2) Paradoxen in onze samenleving
Het paradoxale van onze (Westerse) cultuur houdt me al heel lang bezig, vooral de merkwaardige tegenstrijdigheid tussen overvloed en schaarste. Om een paar voorbeelden te noemen. Er zou een overvloed van tijd moeten zijn – door alle tijdsbesparende instrumenten en machines – toch ervaren veel mensen tekort aan tijd en voelen ze zich opgejaagd.
Er is heel veel geld in omloop in de samenleving, toch hebben we tekort aan fundamentele zaken: goed onderwijs, goede zorg (jeugdzorg!), stille plekken, een veilig thuis, een betrouwbaar klimaat… Er is een overload aan informatie en toch ervaren veel mensen gebrek aan verbondenheid en zijn wantrouwen en polarisatie sterk toegenomen.
Onze (Nederlandse) cultuur is efficiënt, maar mist een hart. Daarom zou ik haar ruwweg als veeleisend of genadeloos willen typeren. Omdat ik veel met jonge mensen heb gewerkt, wil ik iets over hen zeggen.
Er ligt veel druk op mensen, vooral jonge mensen, door de eisen van de tijd: de spanning om in alle rollen perfect te zijn, om te voldoen aan de verwachtingen, om competitief te zijn. Je bent zelf verantwoordelijk voor het ontwerpen van je leven, en je draagt de angst mee dat je het niet redt, dat je een looser wordt. Een promotieonderzoek van Jolien Doopmeijer uit 2021 wees uit dat 50% van de Nederlandse studenten regelmatig last heeft van angst- en somberheidklachten, 40% voelt zich eenzaam en 70% ervaart druk om te presteren.
Dat heeft alles te maken met verborgen eisen: ik ben geliefd – of word afgeschreven – om wat ik presteer, om hoe ik me presenteer, om hoe ik me onderscheid, om wat ik bezit (nationaliteit, huidskleur, status…) of juist niet bezit. Niemand zegt het hardop, maar het beheerst de samenleving.
Tegelijkertijd maakt juist verveling ons onrustig. Verveling is – net als stress – van alle tijden, zegt de Vlaamse filosoof Ignaas de Visch in zijn boek Rusteloosheid, maar in onze tijd gaat het niet om het ‘doden’ van een saaie tijd; het gaat om: onproductief zijn, het gevoel je niet kwijt te kunnen, de kick van een nieuw avontuur missen. Heel wat jonge mensen worden er cynisch of apathisch onder en isoleren zich in hun (internet)wereld, waar ouders of vrienden geen vat meer op hen krijgen.
(3) Zorg voor de ziel
Maar hiermee is niet alles gezegd! Ik zie signalen van omkeer, van revival, vooral bij jonge mensen. De media berichten erover, en het Centraal Planbureau in haar nieuwste onderzoek naar religie in de Nederlandse samenleving. Zie ook: NRC, 24 mrt ’25, ND 14 april ‘25; onderzoek Radboud Universiteit en de VU, symposium 25 april ‘25). Het lijkt een Europa-breed verschijnsel te zijn. Jongeren zijn de onrust moe, de verhalen over geweld, een wereld die naar oorlog ruikt, de verleiding van het nepnieuws en de machocultuur van rechtse influencers.
De vorige maand overleden paus Franciscus sprak enorm veel jongeren aan. Hij heeft zich een jaar of wat geleden in een uitvoerige brief (125 p’s!) ‘Christus vivit’ tot hen gericht. ‘Christus leeft en Hij wil dat je leeft.’ (p. 62 – 64 ‘Onrustig is ons hart’). In een genadeloze tijd zoeken jonge mensen voedsel voor hun ziel, wenden ze zich tot de kerk en tot Christus. ‘Niet om wat ik ben, maar om wat U deed. Niet om wat ik deed, maar om wie U bent’ (Casting Crowns, Who Am I)
Waar vindt een mens rust? Jezus zag de mensen, dat ze vermoeid en belast waren en Hij riep hen om naar Hem toe te komen: ‘Ik zal u rust geven’. We moeten die rust overigens niet verwarren met een ‘prettige ongestoordheid’. De rust bij Christus kan juist grote onrust meebrengen. Omdat je gaat zien wat ertoe doet in het leven, en je in opstand komt tegen de ‘thepersuasive form of actualviolence’, het doordringende geweld van verborgen eisen.
OK, huiveringwekkende influencers als Andrew Tate lijken massa’s jonge mensen aan te spreken. Toch gaat er een tegenbeweging komen van jonge mensen die opkomen voor waarheid, vrede en recht, omdat ze opnieuw gegrepen zijn door het evangelie, de stem van Christus, de Levende. Jonge mensen die zich verzetten tegen de tirannie van een veeleisende wereld en van een veeleisend zelf! Die niet meer alle kaarten zetten op welvaart en spulletjes, maar zorg koesteren voor geestelijk leven, voor verbinding en voor de aarde.
(4) Wijsheid gevraagd
Wat we in onze samenleving nodig hebben is wijsheid. Ik vond het een tijdje geleden terug in een interview van de NRC met Arjan Broers, pastor in Amsterdam. Hij pleit voor een wijsheidscultuur in plaats van een kenniseconomie. De pastor stoft oude woorden uit de katholieke biecht af: ‘Ego te absolvo’, ik ontsla je van de last om het leven zin te moeten geven. Het hééft het al!’ Wijsheid heb je nodig in de dilemma’s die je tegenkomt als boer, als docent, als rechter, als hoofd van een unit in het ziekenhuis, medewerker aan de universiteit, als burgemeester, wethouders of raadslid, als lid van een kerkenraad met spanningen, als moeder in een gezin die ook buitenshuis werkt… Geraakt, misschien gevangen in groepsdruk, integriteitvragen, loyaliteitskwesties, en botsende overtuigingen.
Wijsheid is nodig om de denkschema’s die onze cultuur bepalen door te krijgen. ‘Word niet aan deze wereld gelijkvormig (aan haar denkschema’s), maar word innerlijk veranderd door de vernieuwing van uw gezindheid’, zegt de apostel Paulus (Rom. 12:2). Dat raakt ons ieder persoonlijk of je nu christen bent, of religieus, of dat allemaal niet. Wijsheid onderkent de symptomen van de druk en de haast die onze samenleving ziek maken. Let eens op jezelf. Herken je..
* Geïrriteerdheid – je merkt dat je makkelijk boos of gefrustreerd raakt?
* Of rusteloosheid – het lukt gewoon niet om te ontspannen?
* Of werkverslaving – je kunt gewoon niet stoppen?
* Of ontsnappingsgedrag – je bent te moe om te doen wat leven geeft aan je ziel en je zoekt je toevlucht bij favoriete afleiding: te veel eten, drinken, sociale media, Netflix, porno…?
Wie eigenlijk niet?
Een bevriende assistent professor aan de TU in Delft hield een tijdje geleden een lezing voor een internationaal gezelschap, een lezing waar nogal wat van afhing. Hij voelde de emotionele druk om iets goeds neer te zetten, zich te onderscheiden, alle wetenschappelijke kwaliteiten van stal te halen. Hij begon met juist dat maar eens open in het midden te leggen – de peer pressure, de verwachtingspatronen, de competitiedrang. Dat je daar soms niet van slaapt, dat je er onderdoor kan gaan, dat je gezin eronder lijdt. Hij durfde het te benoemen. Nog nooit had hij zoveel reacties gehad na zijn referaat: herkenning, verhalen over spanning, eenzaamheid en depressie. En het bijzondere – sommige medewerkers werden vrienden in plaats van rivalen.
II Poging tot therapie –Een kalm verzet tegen de geest van de tijd
We hebben een kalm verzet nodig tegen de geest van de tijd die ons oud maakt.
Laat ik eerlijk zijn: ik voel me vaak als een dokter met een hoop adviezen die zichzelf niet kan genezen. En ik denk dat we het al lang weten. Toch waag ik het erop: iets te zeggen over wijs leven, dankbaar leven en leven met genoeg. En m.i. raakt dat ons allemaal persoonlijk, wie we ook zijn, wat onze overtuiging ook is. En het raakt allerlei samenlevingsverbanden, bedrijven, scholen, burgemeester en wethouders en de gemeenteraad, en niet in de laatste plaats kerken, zorginstellingen en familieverbanden.
Welk medicijn hebben we nodig? Ik noem vier aspecten van dat ‘kalme verzet’, een viervoudig pleidooi voor een aandachtiger leven.
* 1 De kunst van het vertragen
Wie haast heeft kan niet luisteren en aandachtig zijn. Hij kan zich niet verwonderen en daarom leeft hij niet echt. Hij leeft alleen een reactief of instinctief leven. Bij hem (of haar) ontbreekt wat de Duitse filosoof Hartmut Rosa resonantie noemt, een vorm van diepe herkenning en van thuiskomen. Als je iets moois ziet, adembenemend…ineens lééf je. En in de kerk weten we daar iets van: als je oog hebt gekregen voor de schoonheid en de waarheid van Christus, begin je werkelijk te leven.
Vaak lijkt dat adembenemende er niet te zijn in het ritme van de dag, in de sleur van de week, in bezorgdheid over de toekomst, in angst voor gezichtsverlies. De kunst van het vertragen, is de kunst van het onderbreken: ineens een moment van onderbreking – van aandacht voor wat je verwondert, de genade dat je er bent en dat de wereld er is.
Op de Wittenberg in Zeist, een bijzondere woon- en werkgemeenschap van jonge mensen, waar we hebben gewoond en gewerkt voordat we naar Cothen kwamen, onderbreekt het ritme van de dagelijkse morgen-, middag- en avondgebeden studie en werk: een voortdurende herinnering waar het nu ten diepste om gaat in het leven. Een ritme dat de weerbarstigheid, het taaie patroon van produceren en consumeren, probeert te ontmaskeren.
<<In de regel van Benedictus van Nursia (geb. 480) is obedientia essentieel. Letterlijk gaat het dan om stil worden en aandachtig luisteren midden in het leven. Je kunt dat toepassen op allerlei situaties waarin leiding wordt gegeven: een directeur die zich op de werkvloer laat zien, oog en oor heeft voor zijn personeel. Een docent die hart heeft voor zijn/haar leerlingen, luister en ziet wat hen bezighoudt. >>
* 2 De oefening van de stilte
Stilte is een schaars goed in onze wereld. Als het buiten stil is, is het binnen in ons nog niet zomaar stil. In de stilte breekt het innerlijke lawaai pas goed los. Vandaar dat veel mensen vluchten in lawaai om hun innerlijke ruis te onderdrukken. Ik wil pleiten voor meer momenten van stilte in ons leven en in ons samenleven.
Moeder Theresa van Calcutta zei het zo: ‘Veel mensen willen vrede, maar wat ze nodig hebben is stilte’. Want de vrucht van stilte is gebed (de plek waar een mens aandacht krijgt voor het niet-materiële, voor Gods stem), de vrucht van gebed is geloof (vertrouwen dat Hij de wereld tot Zijn doel brengt, dat ons leven zinvol is), de vrucht van geloof is liefde (jezelf vergeten door van jezelf te houden, aandacht hebben voor de ander, de schepping, God), de vrucht van liefde is dienstbaarheid (liefde die handen en voeten krijgt) en de vrucht van dienstbaarheid is vrede (omdat er verbondenheid groeit met mensen om je heen, met je Schepper en met Zijn schepping, en ook met jezelf).
Maar stilte kan niet gedijen in een luidruchtige samenleving. Wij lijden aan de alomtegenwoordigheid van herrie. Is de verstoring niet van vliegtuigen of de snelweg, dan zijn het wel de sportauto’s of motoren die ons op warme dagen, tot diep in de nacht, rechtop in ons bed zetten. Of het zijn veegauto’s, maaimachines, pesticidensproeiers, takkenversnipperaars, bladblazers, hogedrukreinigers die het laatste beetje stilte uit ons leven wegblazen.
De overheid is terughoudend om in bedrijven of persoonlijke keuzes van burgers in te grijpen. Toch moeten wij met elkaar niet willen dat het lawaai in de samenleving toeneemt. Onze burgerlijke gemeente blinkt bepaald niet uit door stilte. Ik realiseer me dat ik in een bedrijvige gemeente woon. Ik pleit voor stilte bevorderende verkeersmaatregelen én handhaving (Het moet me even van het hart dat op de rijksweg bij de rotonde Cothen veel te hard gereden wordt en het dorp er 24 hours/7days last van heeft). Ik pleit voor een campagne om burgers bewust te maken dat we stilte weer een kans geven in onze gemeente.
* 3 Het gebod om te stoppen
‘Er is genade voor nodig om werk te beginnen en nog grotere genade om werk te stoppen’ zei Benedictus van Nursia. ‘Ophouden’ is letterlijk de betekenis van het Hebreeuwse woordje ‘sabbat’. Wat Genesis 2 ons vertelt over de rustdag is niet een innemende toevoeging over een vermoeide Schepper die aan rust toe is. Nee, God schiep de rustdag door op te houden met Zijn werk. De Heer rustte op die dag en heiligde die. Dat wil zeggen Hij gaf aan die dag een exclusief karakter: dit is geen dag als andere dagen, maar deze is gewijd, heilig en feestelijk. Het Joodse volk verwelkomt de sabbat op vrijdagavond als de bruid. Na alle voorbereidingen, is de bruiloft daar. De bruid is er, nu wordt er niet meer gewerkt maar gevierd! Iedere week weer.
Op de rustdag (die in de christelijke traditie verschoven is van de zaterdag naar de zondag) wordt ons ruimte geboden voor ontzag voor wat ver boven ons uitgaat. Het chaotische leven krijgt even de kans om tot stilstand te komen. We parkeren de dagelijkse angsten en beslommeringen die ons oud maken worden. Er komt iets van de eeuwigheid in de tijd, en nieuwe adem.
Kom daar nu eens om in een samenleving waar schaalvergroting, automatisering en productieverhoging het ritme van de wekelijkse rustdag verder uitbannen!
In de Thora is de sabbat gegrond zowel in de schepping (Ex. 20) als de verlossing (Deut. 5) – ‘U mag het niet vergeten waarvan Gods krachtige arm u heeft bevrijd. Laat je dan ook geen nieuw juk opleggen door de goden van de tijd.’ God Haast bijvoorbeeld (‘Je bent niet op tijd’), godin Perfectie (‘Je bent niet goed genoeg’), godin Reputatie (‘Je bent niet in beeld’), godin Consumptie (‘Je mist iets, koop het’), godin Vrijheid (‘Laat je door niemand hinderen’), of god Werk (‘Je hebt niet genoeg gedaan’).
Op de rustdag staan we stil en komen we op adem bij alles wat ons overgeleverd is aan waarheid, goedheid en schoonheid. En krijgen er oog voor welke machten ons bedreigen. Het is de taak van ouders tegenover hun kinderen, van directeuren t.o. hun werknemers, van de overheid t.o. haar onderdanen: de rustdag niet op te offeren aan de commercialisering en de festivalisering van de samenleving.
Ademruimte bieden, tijden en plekken om te herademen. Zoals het planten van een bos (mooi initiatief in Wijk!). Door niet te bezuinigen op een stadspark, of een museum of de bibliotheek. Je moet als overheid dubbel beseffen wat je doet als je van plan bent de winkeltijdenwet of de horecawet te verruimen. Een wijze overheid belast de samenleving niet nog meer met het juk van de consumptiedrang die niet van ophouden weet.
* 4 De weg van de eenvoud
Dit is misschien het meest uitdagende onderdeel uit de medicijnkast. Onze samenleving voedt de verslaving aan spullen. C.S. Lewis zegt in ‘Screwtape letters’: de belangrijkste list om mensen van God (en van een humaan leven) af te houden bestaat niet in het sturen van pijn of twijfel, maar drukte. ‘Druk zijn met consumeren, shopping is de vijand van de menselijke ziel en reclame is zijn profeet’ (J.M. Comer, dr. Herman Paul).
Wie thuis is in de Bijbel herkent de woorden van de profeet Jesaja, die spreekt namens de Eeuwige God (Jesaja 55): ‘Waarom geld geven aan wat niet verzadigen kan? Luister en je ziel zal leven.’ (‘Onrustig’, p. 104). Dat lijkt me nog steeds uiterst relevant. In de Bergrede (Matth. 6) noemt Jezus drie zaken die het leven het leven waard maken. En Hij zegt dat vooral met het oog op de Joodse leiders die de kwaliteit van leven ophingen aan een openlijk opgetuigd bouwwerk van regels en wetten. Als zij maar in beeld waren! In onze samenleving gaat het om een verborgen moreel systeem, maar even dwingend: ‘Gij zult de betekenis van uw leven ontlenen aan je prestaties, aan uw reputatie en aan uw bezit’.
Jezus zegt daarentegen: jouw geluk hangt samen met (1) solidariteit (dat je kunt geven, dat je genereus bent), (2) met spiritualiteit (dat je je afhankelijk weet van Degene die je geschapen heeft en vertrouwelijk met Hem omgaat. (3) soberheid (dat je tevreden bent met genoeg, dat je niet méér wil). Kortweg gezegd: geven, bidden, vasten.
Het paradoxale van onze ‘affluent society’ bestaat hierin, dat we in overvloed baden en tegelijkertijd steeds armer worden, arm in tijd, arm in geest, arm in solidariteit, arm in verbondenheid.
Kunnen wij als ouders onze kinderen nog een vorm van soberheid leren en hen overtuigen dat je rijker wordt door vrijgevig te zijn? Kan de kerk of de burgerlijke gemeente bezitters van grote huizen aanmoedigen om een deel van hun woning ter beschikking te stellen aan woningzoekers?
En als de landelijke overheid ons in de steek laat, kan de lokale overheid ons helpen? Misschien door de weg begaanbaar te maken voor boeren in de omgeving om kleinschaliger te werken, en voortaan ruwe mest uit te rijden in plaats van drijfmest, ja toch! Door repaircafés een kans te geven. Door initiatieven van ondernemers te stimuleren om de Wijkse en Cothense bedrijventerreinen te vergroenen met bomen en struiken die insecten trekken. De nieuwe gemeentewerf als icoon van biobased bouwen is een prachtig initiatief en kan een stimulans worden in circulair handelen (wethouder Jeroen Brouwer).
Onlangs sprak ik bij twee verschillende gelegenheden ondernemers die betrokken zijn projecten die inzetten op de economie van genoeg en van vrijgevigheid. De eerste is het prachtige project, ‘Steck’ in Utrecht-Overvecht, bedoeld om een stadswijk helemaal self-supporting te maken, ecologisch en energiezuinig (Bob Scherrenberg). De andere is ondernemer in Schiedam (Pieter Sneep). Samen met andere ondernemers op het bedrijventerrein Vijfsluizen is hij bezig natuurwaarden te herstellen; langzaam verandert het kale, troosteloze terrein in een park dat fascinerend veel vogels en insecten aantrekt.
Opstaan en verbinding zoeken
Laten we ons niet vergissen: mede door de sociale media, door nepnieuws en slinkse beïnvloeding van buitenlandse desinformatie is onze samenleving vatbaar voor polarisatie, stigmatisering en uitsluiting. De verbeten politieke strijd die de VS tot op het bot verdeelt, kennen wij nog niet. Als ik me niet vergis gaat het die kant wel op. Een nieuw soort boosheid wordt aangewakkerd.
Een paradoxale samenleving die het geestelijk leven bedreigt, vraagt nieuwe, ingrijpende keuzes. De vijand van leven van genoeg, van solidariteit en spiritualiteit is het onverzadigbare verlangen naar méér, naar materie, naar macht en naar maakbaarheid. Daaraan toegeven betekent een gevaarlijk spel spelen en ons leven en dat van de hele aarde in ernstig gevaar brengen.
De christelijke gemeenschap heeft de sleutel daarvan in handen. Tegenover de genadeloosheid van de wereld is zij de drager en de verkondiger van de genade, van gemeenschap, van verbonden en verbodenheid. Zij is een bijzondere gemeenschap die rijk en arm, jong en oud, geletterd en ongeletterd samenbrengt in één hoopvolle gemeenschap.
Zij mag niet lauw zijn, maar wordt geroepen als drager van vertrouwen, van verwachting en van liefde. Zij is om Christus’ wil een voorbeeld voor alle mensen.
Maar ze is niet de enige gemeenschap die er is. Er zijn talloze verbanden in onze burgerlijke gemeente, van jeugd- en vrouwenvereniging, projectkoor tot theater, brassband, carnavalsvereniging. In Cothen zullen ze de kracht van de JV in Langbroek niet kennen of waarderen, en omgekeerd in Langbroek de carnavalsvereniging van Cothen of Wijk niet op haar merites beoordelen. De burgerlijke gemeente heeft de taak om dit allemaal een plek te geven, een podium te bieden, aan te moedigen en aan te wakkeren. Onze burgemeester geeft m.i. daarin een goed voorbeeld. Ik ben benieuwd waar zij kansen ziet om die ‘verbinding’ op te schalen.
Wij moeten allen verbinders zijn omwille van het humane leven, omwille van Gods schepping, omwille van het Evangelie dat ons vertelt hoe de eeuwige God zich aan een wereld, die verloren dreigt te gaan, verbonden heeft. De Schepper van hemel en aarde kwam in onze tijd. Daarom geven we de moed niet op in deze chaotische tijd en houden we in Christus’ naam de liefde vol die alles bedekt, alles gelooft, alles hoopt, en alles verdraagt.
Dank u wel.
Geef een reactie