Hoe bouwen we aan de gemeenschap in Coronatijd?’

Teksten bij de video ‘Hoe bouwen we aan de gemeenschap in Coronatijd?’

(Binnenkomer 1)

Sinds ruim een jaar wonen mijn vrouw en ik op de Wittenberg en maken we deel uit van de leefgemeenschap daar. De crisis van vandaag gaat tegen alles in dat we hier proberen hoog te houden: de drie gezamenlijke gebedsmomenten op een dag, het handen en voeten geven aan christelijke gemeenschap en het ontvangen van gasten. De crisis daagt ons uit, brengt soms pijnlijke oefeningen mee om elkaar te blijven vasthouden, er voor elkaar te zijn, en beschikbaar te blijven voor mensen van buiten die een beroep op ons doen. Maar ik geloof niet dat het toevallig is. Misschien kun je best zeggen dat God zijn kerk in het vuur brengt, om haar weer terug te brengen bij de eerste liefde, bij een nieuwe hoop op de terugkeer van de Koning, en bij het vaste geloof dat Christus in deze wereld gekomen is om haar te redden. De crisis raakt ons allemaal.

à 1 Misschien roept Christus ons nu om niet in oude patronen te blijven steken  (in oude schoenen te blijven lopen), maar op een nieuwe manier handen en voeten te geven aan geloof, hoop en liefde. Het is Zijn liefde die ons dringt!

(Binnenkomer 2)

Zes jaar was ik predikant van de internationale gemeente – verbonden aan de Protestantse kerk van Delft. Geregeld kwamen Chinese studenten en onderzoekers tot geloof in Christus en werden daar gedoopt. Soms waren ze geïnteresseerd in het Christendom en in oude kerken. Soms was eenzaamheid een reden om contact te zoeken. Zeker, het was de Heilige Geest die hun hart opende. Maar wat je bijna altijd hoorde, wat de doorslag gaf: dat ze in de kerk voor het eerst echte liefde hadden ervaren. Natuurlijk wisten zij wel wat liefde was. ‘Maar in onze cultuur zit aan liefde altijd een zekere voorwaarde vast’, zeiden ze. ‘Onze ouders houden van ons, maar ze rekenen er wel op dat wij later voor hen zorgen. Liefde die niets terugvraagt, die leerden we pas kennen in de ontmoeting met christenen. Daardoor begonnen we te beseffen dat er een God moest zijn die de bron is van zo’n liefde. Hij gaf het liefste dat Hij had, Zijn eigen Zoon. Daarom zijn we van Hem gaan houden.

   Ik moet bij hun verhaal denken aan wat de apostel Johannes schrijft: ‘Hierin is de liefde, niet dat wij God lief hebben gekregen, maar dat Hij ons liefhad en Zijn Zoon zond als verzoening voor onze zonden.‘ (1 Joh 4:10).

à 2 ‘Niemand heeft ooit God gezien. Als wij elkaar liefhebben, blijft God in ons en is Zijn liefde in ons volmaakt geworden’, schrijft Johannes. In de onderlinge liefde van christenen wordt iets zichtbaar van God. De christenen zijn de enige Bijbel die niet-christenen lezen!

Over Johannes

De apostel Johannes werd door Jezus geroepen om zijn leerling te worden samen met zijn broer Jakobus. Ze kwamen uit een stoere vissersfamilie. Jezus noemde hen ‘zonen van de donder’. Ik denk ik dat er met hen en hun vader Zebedeüs niet te spotten viel. Johannes raakte diep onder de indruk van Jezus. Dat in Hem, het eeuwige Goddelijke woord vlees en bloed werd! Dat Hij mens werd midden in de duisternis, de chaos, de pijn en de schuld van deze wereld! Dat Hij als een lam de zonde van de wereld droeg! Dat is voor Johannes de grond van alles, de waarheid waarom alles draait. Johannes is de apostel van de liefde, de onvoorwaardelijke liefde van God in Christus, dat proef je op bijna elke bladzijde van zijn Evangelie en in elke brief die hij schreef. Maar pas, hij kon ook enorm fel zijn als mensen dat ontkenden. Hij werkte lange tijd in de gemeente van Efeze – daar liepen nogal wat self-made evangelisten rond die heel verheven over Jezus spraken. Jezus was voor hen het heilige licht, de eeuwige vonk, die ook in ons aangestoken moest worden. Dan konden we ontsnappen aan het aardse en menselijke gedoe, zeiden ze. Veel vrome woorden, maar intussen keken ze niet naar een ander om. Dan proef je de felheid van de apostel. Nu staat alles op het spel! Christus kwam juist midden in de modder van het aardse bestaan, in de crisis van ons mens zijn, in chaotische onvoorspelbaarheid van de samenleving. Als je dat ontkent, ben je niet uit God en dan weet je ook niet wat liefde is, zegt de apostel.

(Binnenkomer 3)

In onze samenleving heerst veel angst. Angst voor de ziekte vooral. Misschien is die nog wel een grotere epidemie dan het virus zelf! Daarachter schuilt de angst voor de crisis, het oordeel. Daarom wordt alles op alles gezet. Maar met onzekerheid en angst valt niet te leven. Daarom wordt nu alles op alles gezet om de crisis te beheersen. Angst is bijna altijd angst voor verlies. Verlies van zekerheid, van veiligheid, van gezondheid, van toekomst, van contacten. En voor velen is die vrees werkelijkheid geworden. Schrijnende verhalen van eenzaamheid. Achter de kille cijfers, zitten zoveel hartverscheurende verhalen van mensen die hun stervende geliefden niet konden bijstaan.

Hoe kan angst worden overwonnen? Dat is een belangrijke vraag. Misschien denken we dan aan ‘moed’ of ‘hoop’ of ‘volhouden’, maar Johannes zegt: er is maar één weg: dat we van het huis van de angst overgaan naar het huis van de liefde (1 Joh 4:18). ‘Er is in de liefde geen vrees, maar de volmaakte liefde drijft de vrees uit.’ 

Daarom zijn we kerk!

Daarom zijn we kerk! Om het huis van de liefde in te richten! De crisis raakt de kerk op een heel gevoelige plek. De kerk als gemeenschap van liefde staat onder druk. We zagen elkaar niet tijdens de lockdown en nu maar mondjesmaat. Tegelijk snakken we allemaal naar de kerk als plek van gemeenschap om het vol te houden en elkaar te bemoedigen. Hoe moeilijk is het nu om als jongeren bij elkaar te komen. Hoe moeilijk is het nu om juist dat bijzondere sacrament van de verbondenheid met Christus en met elkaar, het Heilig Avondmaal, te vieren! 

Is het je wel eens opgevallen dat in de eerste drie evangeliën de instelling van het HA beschreven wordt? Maar niet bij Johannes! Als Johannes schrijft over de maaltijd die Jezus met zijn leerlingen viert vlak voor zijn lijden en sterven, vertelt hij iets wat de andere evangelisten niet noemen. Jezus staat tijdens de maaltijd op, doet zijn bovenkleed af, neemt een handdoek en wasbekken en begint de voeten van de discipelen te wassen. Wat het werk van een huisknecht of slaaf was. Niemand van de leerlingen had er zin in gehad, dus lagen ze met vuile voeten aan tafel. Maar Jezus gaat ze stuk voor stuk langs, ook degene die Hem verraden zou. Hij zegt: ‘Ik heb u een voorbeeld gegeven, opdat ook u doen zult zoals Ik voor u gedaan heb.’ (Joh. 13:15).

Het tekenvan wasbekken enhanddoek

Als het teken van brood en wijn noodgedwongen achterwege moet blijven, is daar nog altijd het teken van wasbekken en handdoek. Wat wil ik daarmee zeggen? We moeten ons niet blind staren op wat we (voorlopig) niet kunnen, maar zien we wél kunnen en ook moeten doen als gemeente van Christus. In navolging van Jezus het wasbekken en de handdoek nemen. En dan snap je wel dat je dat heel ruim kunt nemen. Misschien eerst in de kleine kring om je heen kijken wie je aandacht en zorg nodig heeft, de kleine kring van de mensen in je wijk, je bijbelkring, je buren. Wat zou je voor hen kunnen doen uit naam van Christus? Met het ‘wasbekken en de handdoek’ naar een paar ouderen in je omgeving omdat ze eenzaam zijn. Naar iemand die pas een geliefde heeft verloren. Misschien is jouw aandacht, jouw luisterend oor genoeg. Nu het applaus voor de artsen, verpleegkundigen en verzorgenden uitgestorven is, hebben zij op hun beurt onze aandacht nodig. De gemeenschap met Christus, de liefde van Christus brengt ons op nieuwe wegen.

Wat kunnen we doen om de gemeenschap vast te houden? Elkaar lijfelijk ontmoeten lukt haast niet. Toch kunnen we met kleine kring bij elkaar komen in Christus naam, om te bidden, om met elkaar te zien wat we kunt doen voor een ander. Al is het maar met twee of drie. Dat zwicht je niet voor cynisme, of zelfbeklag, of angst dat het helemaal niet goed gaat met de kerk. De kerk is niet van ons, maar van Christus. Hij is de Eigenaar en Hij heeft zijn leven ervoor gegeven. Hij zorgt voor Zijn gemeente. Maar onze zorg moet zijn dat Zijn liefde niet halt houdt bij onze voordeur. Misschien zijn het studenten die vooral nu geplaagd worden door eenzaamheid, of middelbare scholieren die het zwaar hebben. Kunnen we gezinnen iets uit handen nemen, of ouderen helpen? Voor hen koken, hen te eten vragen. Of onze hulp aanbieden bij catechisatie, nu dat misschien alleen maar in kleine groepjes kan,

Misschien hebben we het zelf zwaar, maar als we iets geven van onze tijd, aandacht, bezit, komt er iets mee van de vreugde van de eerste liefde. Juist nu het moeilijk wordt, nu het chaotischer wordt, nu we meer in de modder komen te staan. Het is om Christus wil! En in hen die ons nodig hebben, ontmoeten we Hem. ‘In zoverre u het aan een van mijn minste broeders hebt gedaan, hebt u het aan Mij gedaan’, zegt Hij.

Vragen

(1) Welke andere gemeenteleden kun je –gezien de maatregelen – nog steeds ontmoeten of met wie kun je in ieder geval geregeld contact houden? Zou je in die kleine kring willen overleggen wat je voor elkaar kunt doen, al is het alleen al met en voor elkaar bidden? En wat je misschien voor anderen kunt doen, of ze nu bij de gemeente horen of niet?

(2) Nu het moeilijk is om de gemeenschap van de gemeente, en de onderlinge band te ervaren in de kerkdienst, op de JV of in een vergadering. Wil je erover na denken wie jij (misschien samen met een of twee andere gemeenteleden) de komende weken zou kunnen dienen met je ‘wasbekken en handdoek’ in naam van Christus? Wil je er de tijd voor nemen om hierover na te denken en te bidden?

à3Nu contact en gemeenschap op grote schaal niet mogelijk is, moeten we (naast de digitale en mobiele mogelijkheden) de christelijke gemeenschap zoeken in kleine kring, een huiskring, waar we naar elkaar omzien, voor elkaar bidden en elkaar bemoedigen vanuit de Schrift, en waar we besluiten om te zorgen voor mensen om ons heen wie ze ook zijn –  want de liefde van Christus dringt ons.

(Ds. Niek Tramper – Zeist)