Sint Jan, Gouda, voortzetting + dankzegging Heilig Avondmaal 8 dec. ’13
Waar gaat het in het boek Hooglied over?
Het is niet zo makkelijk om uit het Hooglied te preken. Want je beseft wel: het is niet zomaar een liefdeslied. Ja dat is het natuurlijk ook: een prachtige songtekst, waarin een jongen en een meisje beurtelings over de liefde voor elkaar zingen. Mijn lief, je bent zo mooi, je bent zo aantrekkelijk! Prachtig dat erotiek in de Bijbel een plek heeft. Dat over lichamelijke aantrekkingskracht en overgave aan elkaar in liefde en trouw niet geheimzinnig gedaan wordt. Dat maakt Hooglied wel actueel in een tijd van verwarrende relaties en vluchtige seksualiteit.
Dit liefdeslied van koning Salomo voor zijn donkere bruid Sulamit wordt meestal uitgelegd als een allegorie. Er zit een diepe symboliek achter. De Rabbijnse uitleg is dan ook dat het niet over een man en een vrouw gaat, niet over Salomo en zijn bruid, maar over God die de minnaar is en over zijn volk Israël die de Geliefde is. En Hij heeft haar uit haar oude huis (het huis van de slavernij) gebracht en haar door de Rode zee, door de woestijn en over de bergen geleid naar Zijn huis, het beloofde land.
De christelijke kerk heeft die symboliek overgenomen. Maar dan gaat het om Christus en zijn bruid die voor elkaar bestemd zijn. Ze zijn in ondertrouw en alles wacht op de grote bruiloft. Daar ging het ook over bij de voorbereiding vorige week (die 10 meisjes die de bruidegom opwachtten) en ook vanmorgen: Jezus die aan de deur van de gemeente staat en verlangt met zijn gemeente de maaltijd te houden die Hij gereed gemaakt heeft.
Wat hij heeft gedaan en hoe zij reageert
In de tekst (begin van het hoofdstuk) is eerst de jongen, de bruidegom, aan het woord. Hij zingt lyrisch dat hij alles heeft meegebracht, heerlijke kruiden, parfum. En de heerlijkste honing, wijn en melk. Hij heeft geproefd dat het goed is en hij wil al zijn vrienden erop trakteren. Want hij gaat naar het meisje toe, zijn aanstaande vrouw om haar te halen voor het feest, om altijd bij haar te zijn. Zij weet dat hij komt. Ze hoort hem zelfs aan de deur staan (vs 2). Eigenlijk was dat vandaag ook zo! De Geliefde kwam en Hij had alles meegebracht voor de maaltijd. Je hoefde zelf niets mee te nemen. Je mocht bij Hem aan tafel zitten en van zijn gastvrijheid genieten. Daar had Hij zich helemaal voor gegeven. Soms halen vrienden alles uit de kast halen als je een keer bij hen komt eten. Dat is nog helemaal niets bij Hem!
Het loopt echter uit op een pijnlijke teleurstelling. Daar heft zij een lied over aan. Ze zingt hoe hij bij haar aanklopte. Na de nacht waarin hij buiten was geweest en alles had voorbereid. Maar ze had geen zin om uit bed te komen. Ze had ineens allerlei bezwaren: ze moest zich weer aankleden, ze moest haar voeten vies maken. Daar had ze geen zin. Hoe kon dat nu gebeuren, terwijl ze van hem hield? Hij was er de hele nacht voor in touw geweest. De dauwdruppels van de vroege morgen zaten op zijn haar. Hij moest toch heel aantrekkelijk voor haar geweest zijn. Maar ze had hem ijskoud laten staan. Ze had hem laten lopen. Heel vernederend, heel beschamend voor hem.
Het is als een akelige droom. Toen hij zijn hand had teruggetrokken uit de opening van de deur (een soort luikje waardoor je van buitenaf ook bij de grendel kon), drong het tot haar door wat ze had gedaan. Dat ze hem gekwetst had door haar onverschilligheid en gemakzucht. Het begon ineens door te dringen wat hij had gezégd. Maar híj was weg. Ze had geen rust meer, overal ging ze hem zoeken. Ze ging er op den duur zelf onderdoor (vs. 6). Ze kreeg van de mensen om haar heen ook nog de volle laag te verduren. Ze werd geslagen, haar sluier afgepakt, onteerd. Maar híj liet zich niet vinden.
Wat Christus heeft gedaan
Ik wil in deze dienst van dankzegging voor het HA de stap wel wagen naar Jezus en de gemeente. Christus, de Geliefde, heeft de nacht buiten gewacht. Udemans, een van de meest bekende 17e eeuwse predikanten, zei dat dit nu precies Christus’ lijden symboliseert. Hij heeft buiten geleden. Met zijn gebroken lichaam en zijn vergoten bloed heeft Hij alles voorbereid. En Hij roept, en klopt en wacht, nee Hij dwingt niet en Hij forceert niet. Hij is voorzichtig net als de man bij de deur van zijn bruid. Maar hoe komt het dat er dan zulke dingen gebeuren zoals het meisje hier vertelt? Dat zij hem laat staan, en dat hij zich dan niet meer laat zien.
Hij roept jou als je zegt dat je Hem niet kent
Heb je het vandaag gehoord, heb je het gezien en geproefd? Dat Hij overliep van verlangen om alles te geven wat Hij had voorbereid? Dat Hij daarom is gekomen, gezonden door de Vader naar deze wereld. Dat Hij daarom het kruis heeft verdragen en de schande veracht? Dat Hij die lange en moeilijke weg is gegaan voor jou/u? Heel goed mogelijk dat iemand zegt: ‘ik weet eerlijk gezegd niet over wie u het hebt’, of: ‘ik weet niet wat ik met hem moet over wie het gaat.’ Ook heel goed mogelijk dat je maar één gebed van Hem en zijn liefde verwijderd bent. Want die je niet kent, heb je wel nodig. Al je vragen, al je verlangen naar het aantrekkelijke van wat er op het bord van jouw leven, of op het scherm van jouw dag verschijnt, kan Hij alleen tot rust brengen. Eén knieval, één belijdenis: Heer, Ik ben het niet waard, maar ik belijd dat ik een schijnwereld ophoud in mijn leven. Ik geef alles aan U. Wilt U mij schuldig mens vullen met Uw liefde…’
Als het dan weer mis gaat.
Maar als je Hem kent (voorzichtig zegt dat je van hem houdt), als je aan het avondmaal bent geweest, dan wil je Hem danken. We zeggen Hem niet alleen dank voor alles wat Hij gegeven heeft in onze liederen en gebeden, maar we zijn ook vast van plan (vast voornemen- zoals het formulier zegt) om dat in ons dagelijks leven te laten blijken. Ook aan de mensen om ons heen willen we laten zien dat we grote reden tot dankbaarheid hebben. Dan zullen de mensen, en zelfs ook de dieren en de planten het merken hoe goed God is.
Maar die dankzegging kan ineens ontzettend tegenvallen. Herken je dat? Dat je je toch weer aan iets overgeeft, waarvan je weet dat het verkeerd is. Maar het is alsof er een muur in gedachten oprijst. Herken je dan ook dat Hij zich terugtrekt? Je merkt zijn aanwezigheid niet meer zo. Die tere band tussen Hem en jou heb je door de modder gehaald. Er zijn scheuren in gekomen. Dan zeg je niet zomaar even: ‘o, dat komt wel weer goed, ik probeer wel beter mijn best te doen.
Door wat de bruidegom hier doet (weggaan, en zich voorlopig niet laten zien), laat hij het meisje ontdekken hoe onverschillig ze is, hoe lauw eigenlijk. Dat doet Jezus nog. Dat Hij je laat ontdekken, wat voor een mens je bent. Wat het Hem gekost heeft en hoe weinig dat tot ons doordringt. God laat jou/mij soms door een bodem heen zakken. Hij ontdekt je aan je schuldige bestaan. Dat er in jou en mij helemaal niets goeds woont. Dat al je gerechtigheden nog als een waardeloze en vieze doek zijn. Niet, omdat je fouten hebt gemaakt, maar omdat je tegen de liefde gezondigd hebt. Het is pijnlijk, maar veronachtzaam het niet.
Je denkt misschien wel aan de tijd van je eerste liefde. Dat Hij je zo nabij was gekomen, dat het haast te veel voor je was, dat zijn liefde bijna niet te dragen was, zo groot. Toen kon het niet meer weg, toen was Hij alles voor je en je dacht dat je opgehouden was met zondigen. Maar later kwam er van alles tussen. Je kreeg het ook zo druk. Er kwamen nieuwe vragen op je af. Jezus stond eerst bij de deur. Zijn gestalte was vol liefde. Je hoorde zijn stem, maar je liet Hem staan en toen trok Hij zich terug.
De tijden dat Christus zich verbergt, zijn misschien nog niet de slechtste, want nu worden we ontdekt aan onze slaperigheid en lauwheid (net als het meisje uit Hooglied 5). We dachten dat het nog wel goed zat met het geloof. Maar als de grond onder je voeten wordt weggeslagen, heb je geen rust meer, ga je Hem nodig krijgen, ga je Hem hartstochtelijke zoeken. ‘De verberging van Gods Aangezicht is bitterder dan de dood’ (staat er in één van de belijdenisgeschriften van de kerk).
Als je nu het Avondmaal hebt ontvangen van Hem, de Geliefde, hoe kun je Hem daarvoor danken? Dat doe je in de kerk, in deze dienst, maar dat doe je nog veel meer door in dankbaarheid voor Hem te leven. Hoe moet dat dan?
Het gaat om heel concrete dingen. Laat ik het voorbeeld van een huwelijk of vriendschap nemen.
Dan heb je met elkaar aan de tafel van de Heere gezeten, en het volgende moment doe je elkaar aan de keukentafel vreselijk pijn met verwijten. Je wilde het niet, maar het kwam toch en dan zit je zwijgend aan tafel en je valt jezelf vreselijk tegen. Je merkt ook dat het met het geloof niet zo goed gaat. Christus trekt zich terug. Soms doen mensen elkaar veel pijn, terwijl ze toch van elkaar houden. Gewoon terugkeren naar de oude liefde, gaat zo maar niet. Er moet gepraat worden, er is vergeving nodig en nieuw vertrouwen. Het is niet zo erg als er dan tranen vallen, als dat echt tranen zijn van spijt, van omkeer, als die leiden tot herstel van de liefde.
Denk er maar eens over na, dat het ook in het geloofsleven ver kan gaan, dat je aan Christus toebehoort, maar je geeft je hart aan een ander of aan iets anders. God is een jaloerse minnaar. Hij verdraagt het niet. En wat als op een gegeven moment blijkt dat een van de partners een buitenechtelijke relatie heeft gehad? Dan gaat er een golf van verdriet en pijn door de ander heen. En stel dat de echtgenoot die heeft bedrogen dan zegt: ik heb er spijt van, ik zal mijn leven beteren. Dan weet je: dat gaat zo maar niet, dat kun je niet in een uurtje regelen. Wil dit nog goed kan komen, dan is berouw nodig, erkenning van de schuld, anders is herstel niet mogelijk, of het wordt een schijnvertoning. Zo is het ook in het geloof.
Ik wil iets noemen van het ‘gevecht’ dat ik in de contacten met (jonge) mensen geregeld tegenkwam. Dat je toch weer naar bepaalde sites op internet komt terwijl je Jezus toch echt wel dienen en heilig voor Hem wilt leven. Dat er ineens weer zo’n muur om je gedachten komt, waar niemand bij kan en je geeft je over aan pornografie en aan lust (want het ligt overal voor het grijpen). Jezus stond wel aan je deur, maar je liet Hem staan. Dan zak je weer door een bodem heen en God verbergt zich. En het lijkt niet te helpen als je je voorneemt om het niet meer te doen. Vaak zijn er twee willen in je. Maar dan overlaadt Christus je niet met verwijten. Hij wacht niet tot je een beter mens wordt. Jezus wil je laten zien dat Hij je zo niet bedoeld heeft, dat je Hem zo tekortdoet, en jezelf en misschien je vriendin of je vrouw. Denk niet dat jij dat op kan lossen. Je hebt zijn hulp nodig, maar als je het voor jezelf houdt, niet in het licht brengt, kan Hij het niet wegnemen. Berouw brengt het aan het licht. Je bent niet bestemd om in de duisternis te leven. De zonde kan geen macht meer over je hebben, want Jezus heeft jou voor zijn rekening genomen. Vergeet trouwens niet dat God ook mensen stuurt, die je hierin kunnen helpen. Laat de zonde niet met jezelf alleen blijven. Deel je probleem met iemand die je vertrouwt, die met je kan bidden en die je verder kan helpen.
Heel goed mogelijk dat Christus zich verbergt en je in de crisis brengt en u/jou laat ontdekken hoezeer je altijd bezig geweest bent om geld en goed te verzamelen en hoe weinig je altijd voor een ander over had. Dat kon een ander mens nooit tegen je zeggen, want dan kreeg ie de wind van voren, maar God legt er wel de vinger bij. Wat een genade dat je dat door een crisis heen gaat ontdekken, dat het open komt. Dat is het begin van verandering. Dat is het begin van een leven in dankbaarheid. En zo kun je wel doorgaan.
De slaperigheid en lauwheid van het meisje in Hooglied 5 is niet ver bij ons vandaan, toch? Dan is er geen andere weg dan met onze verlegenheid naar Hem te gaan, Hem te zoeken, telkens weer. Hij moet het zelf weer goedmaken en bevestigen. Met je eigen streven en je eigen wilskracht redden we het nooit. ‘Durf een zondaar te zijn’, zei Luther. Hij bedoelde: probeer je niet schoon te wassen, maar erken het , belijd het. Dat is ook een stukje van het leven in dankbaarheid.
En als nu heel je leven in een boek zou staan geschreven. Als de rekening ervan wordt opgemaakt (zoals mijn vader dat altijd deed aan het einde van het jaar – dan moesten de rekeningen geschreven worden, van alles wat de mensen hadden laten opschrijven. Hij hield het nauwkeurig bij). Stel dat alle goede en slechte dingen opgeteld zijn. Dat de Heere zelf het optelt, wat is dan de uitkomst? Wat denk je, je probeert er nog wat goeds tegenover te zetten, zodat je misschien aanvaard zou kunnen worden? Er komt een groot kruis door: het is te kort. Je staat te boek als schuldige. Je rekening staat in de min. Maar het Evangelie van deze dag (in Woord en sacrament is dit: dat Hij er opnieuw een kruis doorzet, het bloedrode kruis van Zijn Zoon: Jezus, en zegt: het is betaald. Er is voldaan. Het is genoeg, er is een volkomen vergeving voor al uw zonden. Daarom zeggen we in dankbaarheid: Heer, mijn God U wil ik blijven dienen, omdat U alles hebt gedaan. Lof zij U, Vader, Zoon en Heilige Geest, Amen
Geef een reactie