Preek over 1 Tim. 4 : 6 – 8  De goede strijd

(1) De slag om het hart

J&M dat doen jullie vast wel eens – een potje stoeien om te kijken wie de sterkste is. En wie onder ligt, moet ‘genade’ roepen. Zo gaat dat toch? Als je wat groter bent, stoei je misschien met een van je ouders. Mijn zoon deed dat graag: kijken of-ie al even sterk was dan zijn vader. Dat viel natuurlijk tegen…

Het wordt anders als het menens is. Als iemand gemeen doet, gemeen gaat schoppen of slaan, of nog erger als er bloed vloeit. Dan wordt het ruzie. Er wordt gevochten met scheldwoorden of met vuisten of met hardnekkig zwijgen. Of nog erger …

Oorlogstaal hoorden we ook vanwege de Corona crisis. De Franse president zei in maart van dit jaar: ‘Wij zijn in oorlog, de vijand is hier, maar hij is onzichtbaar.’ En langs de snelwegen in ons land kon je lezen ‘Samen krijgen wij Corona eronder’. Oorlogstaal klinkt door in de woorden van de tekst. ‘Ik heb de goede strijd gestreden’. Woorden van de apostel Paulus aan het adres van zijn zoon Tim. Hij is zo vertrouwd met zijn jonge medewerker en vriend dat hij hem aanspreekt als zijn zoon. Tim. had last van de angst dat hij niet goed genoeg was, dat hij niet opgewassen was tegen de problemen in de gemeente van Efeze waar hij werkte als evangelist. De apostel geeft zijn zoon positieve aanmoedigingen. ‘Tim. laat de kwaliteiten niet liggen die je hebt gekregen – ‘verzuim de gave niet die in u is’ (1 T. 4: 14 en 2 Tim 1:6). Maar hij maakt hem ook alert op de gevaren. Hij heeft een ‘frontwaarschuwing’ nodig. Strijd de goede strijd! (zie bijv. 3: 1, 2).

Misschien zijn we dat besef van het front kwijtgeraakt in de gemeente, bij de opvoeding en in het gezin. Dat er een slag woedt om ons hart. Als je een zorgzame ouder bent, doe je moeite om je kind tegen gevaren te beschermen. Daarom laat je een fles met gevaarlijke stof niet op de aanrecht staan. Maar hoe alert zijn we wat betreft geestelijke risico’s? Wat onze jonge mensen –wij allemaal- indrinken van de tijdgeest. Het virus dat niet onze longen aantast, maar ons hart verlamt. Net als Tim. staan we in de frontlinie.Maar voordat ik daar op in ga, eerst nog wat anders

(2) De dood ter sprake

Als Paulus deze woorden schrijft, zit hij gevangen. Er is een vonnis over hem geveld; hij weet dat het einde van zijn leven niet lang meer zal duren. (Volgens de overlevering heeft keizer Nero Paulus laten onthoofden in het jaar 64). Nu brengt de apostel zijn dood ter sprake en gebruikt twee bijzondere beelden. (1) Het beeld van het plengoffer. Het plengoffer of drinkoffer was een beker wijn die maandelijks bij het brandoffer (spijsoffer) werd uitgegoten op het altaar (Num. 28: 7 en 14). Pas was ik bij een oude oom, die ontzettend veel heeft meegemaakt in zijn leven, en ik wist niet dat hij nog maar een paar dagen zou leven. ‘De strijd is gestreden’ zei hij, en je merkte aan alles dat hij zijn levensbeker uit handen had gegeven. Zo ziet de apostel zijn leven: als een beker uitgegoten, als een offer voor de Heere. (2) Het beeld van een schip dat losgemaakt wordt van de kade. ‘De tijd van mijn heengaan is aanstaande’. Letterlijk: de tijd van losgemaakt worden. De apostel ziet dat zijn levensschip losgemaakt wordt en koers zet naar de horizon van de eeuwigheid.

De dood ter sprake brengen; zullen wij het voorbeeld van de apostel ter harte nemen? Juist als je een beetje op adem mag komen in de vakantie, als de druk van het werk of van de studie even wat minder is. Juist midden in je huwelijk en midden in het leven. Laten we het niet uitstellen. Hoe zou het zijn als we uit dit leven worden geroepen, zou het dan kunnen? Ach, je weet het niet; wie kan daar iets over zeggen? Maar heb je met de kring van je familie of je vrienden besproken wat er moet gebeuren? Want straks moeten zij zonder ons verder. Treffend dat bij het doopgebed in het klassieke doopformulier gebeden wordt: ‘..dat hij/zij (dit kind) dit leven, hetwelk toch niet anders is dan een gestadige dood, om Uwentwil getroost zal verlaten…’ Dat is heel realistisch.

In deze tijd proberen we alles op alles te zetten om verlies van gezondheid en dood te voorkomen. Alles wordt in het werk gesteld om het Corona virus eronder te krijgen, en mensen zijn moe van dat gevecht om de controle te houden, want het vraagt veel. Maar is het wel een goede strijd? Betekent het soms dat we de dood niet onder ogen willen zien? Dat de crisis ons niet brengt bij waar het nu werkelijk om gaat in leven en sterven.

(3) In de frontlinie

‘De goede strijd’, zegt de apostel. Uit het leven van Paulus weten we dat hij met veel dingen had te kampen. Lichamelijke zorgen – een doorn in het vlees – tegenslagen, tegenstand van de mensen, verlies van zijn vrijheid… Maar toch lag daar niet de kern van de goede strijd. Daar lag niet het front. Omdat te begrijpen, moet je het verband lezen. Hij noemt de strijd samen met twee andere dingen: het volbrengen van de loop (dan gebruikt hij het beeld van een wedstrijd, een wedloop) en ‘het vasthouden van het geloof’. En waarom heeft hij het volgehouden? Om de erekrans die gereed ligt! Dank zij de genade van God, dank zij Christus zal het niet tevergeefs zijn! Wat is allereerst de strijd die het waard is te strijden? In navolging van Paulus zijn in de traditie van de kerk altijd drie vijanden genoemd – die meestal ook samen optrekken – een driekoppige vijand.

1. De strijd met het eigen ik. Dat kan een trots ‘ik’ zijn of een wanhopig ‘ik’. Ieder mens krijgt een zekere bagage mee in het leven. Mooie dingen zijn. Dat je liefde hebt gekregen, dat mensen om je geven, dat je je mocht ontwikkelen. Maar ook moeilijke dingen. Dat je altijd kritiek kreeg, of werd geplaagd. Dat je moest je presteren om mee te tellen. Dat je angst kreeg om te falen. De apostel is daar zelf ook mee geconfronteerd. Hij was door zijn Joodse opvoeding en door zijn opleiding als Farizeeër een scherpslijper geworden, die zijn oordeel klaar had, die dacht dat hij het beter deed dan een ander. Kende hij ook niet de angst dat hij niet goed genoeg was? Totdat hij verloor wat hij altijd tot zijn bezit had gerekend. Totdat hij ontdekte dat een leven waarin een mens zichzelf bezit en zichzelf handhaaft geen leven is dat het waard is om geleefd te worden. Christus die hij haatte, kwam op zijn weg. Het werd zijn grootste geluk het eigendom van Christus te zijn, gekocht door Zijn bloed.

Ben ik van mezelf of ben van Hem die mij gekocht heeft en uit het geweld van de satan heeft bevrijd? De Heilige Doop vooral brengt ons in de strijd met ons eigen ik. Christus maakt aanspraak op ons, die zo graag aanspraak op onszelf houden. 

2. De geest van de wereld, of de tijdgeest (geïnspireerd door de vorst van de duisternis). Opnieuw: er zijn door Gods goedheid prachtige dingen in het leven, kansen in studie, voldoening in werk, liefde in vriendschappen, de sterrenhemel die je vol verbazing bekijkt op een camping in Frankrijk midden in de nacht! Maar vergeet niet dat er een werelds denkpatroon is, waarover de apostel Paulus al eerder schreef: ‘Wees ervoor op je hoede. Wordt niet gelijkvorming aan deze wereld.’ Neem dat patroon niet over. Het is een verlangen geïnspireerd door Gods Tegenstander. Dat was bij de apostel een godsdienstig leven en status als Farizeeër. Bij ons misschien het verlangen naar een perfecte carrière of een perfect lichaam (‘I want to bleed, I want to fight, I want to be perfect’, zingt de popgroep Radiohead – maar ik weet niet hoe. Misschien kan ik dan maar beter dood zijn). ‘Ik ben het gevecht met hem aangegaan, Tim.’, zegt de apostel. Laat je niet van de wijs brengen. Jij bent niet waardevol door wat je presteert of om je goede reputatie. Je wordt niet afgeschreven als je faalt. Je bent kostbaar, omdat Eén jou al kende voordat je jezelf kende, omdat Hij wist dat je als mens zou falen, dat je de strijd zou verliezen. Maar Hij riep jou. ‘Ik heb je bij je naam geroepen, je bent van Mij.’ Hij heeft gezegd ‘Als je je leven zult verliezen om Mijnentwil dan zul je het behouden, maar als je je leven zoekt vast te houden, zul je het verliezen’.  

3. De derde tegenstander is de zonde. ‘Ik heb ontdekt dat er een wet in mijn leven huist: als ik het goede wil doen, dat het kwade mij nabij is.’ (Rom. 7;23). Zonde is – dat je niet aankomt waar je moet zijn. Zoals ooit een vlucht van Maleysia Air (MH 370), onderweg van Kuala Lumpur naar Peking van de radar verdween, en nooit meer gevonden werd. Compleet verloren geraakt, nooit de bestemming bereikt. Zonde is dat wij mensen het doel niet halen waarvoor God ons heeft bestemd: namelijk te leven tot zijn eer, ons in Hem te verheugen, en eeuwig bij Hem te zijn.

Op een schip kunt je van de voorplecht naar de achterplek lopen en van boven naar beneden – maar het blijft dezelfde koers varen op. En als die koers niet gericht is op de haven van bestemming, zal die daar nooit aanmeren. Er is een koerswending nodig. Het schip van je leven kan zomaar verder van zijn bestemming raken. Haast ongemerkt bij God vandaan varen totdat de doop, de kerk, het geloof een stipje aan de einder wordt. Maar ja, hoe erg is dat? 

Wat is de winst?

Want wat is de winst als je leven eindigt in gevangenschap, als je beloning niet meer is dan als martelaar omgebracht te worden? Is het niet een belachelijke strijd? Kun je niet beter streven naar wat voorspoed of succes? Zorgen voor een beetje aangenaam leven, op zijn minst? Als je ‘t de apostel zou vragen, dan zou hij maar één verklaring geven: het is de liefde. Christus heeft mijn hart gestolen. Het is door Hem, het is ook voor Hem. Christus zelf heeft mij in de arena gebracht, om te lijden moet voor Zijn Naam!’ De strijd, de wonden zijn een teken van Zijn liefde’.

(4) De erekrans

De apostel gebruikt nog een ander beeld: uit de sportwereld. ‘De loop heb ik gelopen’. Je weet dat topsporters zich veel ontzeggen en dagelijks hard oefenen. Denk maar aan die turnsters waarom zo veel te doen was de laatste tijd. Wat een discipline moeten die opbrengen. Waarom doen ze dat? Om uit te blinken, om een medaille te halen. P. heeft zich geoefend als loper in de wedloop om uit te blinken. Ja, waarin dan? Dat ikhet geloof mocht vasthouden. Dat ik het vaste vertrouwen mocht vasthouden dat Hij, Jezus, de weg voor mij is gegaan. Wat ik niet kon, heeft Hij gedaan. Dat ik het geloof heb behouden om Hem te volgen als de Gids, de weg heeft gebaand. De overste Leidsman en Voleinder van het geloof. Het is niet zo dat de apostel zichzelf op de voorgrond zet. Het woordje ‘ik’ staat er niet eens in de grondtaal. Nee, Christus staat voorop. Hij gaat vooraan. Hij heeft de strijd tot een goed einde gebracht, waart wij het al bij voorbaat hadden verloren.

Goed gedaan, trouwe knecht!

En de belangrijke reden om de strijd vol te houden, dat is Hij, die ons tot het einde toe liefhad. Dat is de krans die Hij bewaart voor hen die volharden tot het einde, voor allen die Zijn verschijning liefhebben. Dat is liefdestaal: uitzien naar de komst van je geliefde. Alles in je hunkert naar je geliefde, dat hij er is. De aardse rechter bekroonde Paulus’ leven met martelaarschap, met een onthoofding. Het was een en al verlies. Het afschrapsel van de wereld geworden. Apostel, wat is nu de kroon op uw leven? Dat is Hij, de rechtvaardige Rechter! Dat is vooral dit: dat Hij mij een plek heeft gegeven in de dienst van het Evangelie. Dat Hij dan zal zeggen: ‘Goed gedaan, trouwe dienstknecht, kom binnen in het Koninkrijk van Mijn Vader.’ Mij, grootste van de zondaren. Ik die Christus’ gemeente heb vervolgd. (1 Tim. 1:12).

Aan de Filippenzen schrijft de apostel (Fil 2: 17, 18). ‘Dit zal mijn grootste vreugde zijn. Dat ik voor Christus zal mogen verschijnen en dat ik dan niet beschaamd sta omdat ik er niet alleen sta, maar samen met u! Want daarvoor heb ik de strijd gestreden, de loop tot een einde gebracht, dat u niet zou achterblijven.

De mooiste kroon

Het is mooi als de mensen goed over je spreken, als je gewaardeerd wordt. Dat je hoort: ‘Goed gedaan!’  Maar wat zou de mooiste kroon op uw leven zijn? Is dat niet dat Christus zal zeggen ‘Goed gedaan, trouwe knecht, in het kleine was je getrouw, over veel zal ik je aanstellen’? Ga in, in de vreugde van uw Heer.’ Niet omdat je zoveel tot stand hebt gebracht, maar omdat je het hebt volgehouden om Hem te eren Die je in alles voor Zijn rekening heeft genomen. Hem die je enig en eeuwig Goed is geworden!

En dat we voor Hem staan, zonder schrik, met diep ontzag, maar ook met blijdschap. Want we staan daar niet alleen, nee, samen met onze kinderen, onze buren, onze collega’s die we mochten meenemen op de weg van het geloof. Samen met de schepping die verlost is van de vruchteloosheid en pijn. En dan zingen we ‘Wij steken hoofd omhoog en zullen de eerkroon dragen. Door U, door U om het eeuwig welbehagen’ Amen

Vragen

à Wat is ons enige houvast (troost, verlangen) in dit leven, en bij het naderen van de dood?

à Wat zie je als belangrijkste front in de goede strijd, en hoe kun je daarin volhouden?

à Hoe denk je over het einde van het leven en het einde van de wereld?