Trouwdienst Gerard Palm en Liesbeth van der Zwan, Wilnis, 9 sept ‘23
G&L, en om jullie heen, ouders, broers en zussen, grootouders, vrienden en collega’s, gemeente van Christus, het was mooi om jullie een tijdje geleden bezig te zien in je toekomstige huis in Harmelen; de vloer was net gelegd, muren hadden een frisse kleur gekregen, kasten werden in elkaar gezet. Jullie waren er druk mee, het inrichten van je eigen plek, je eigen thuis. Je ziet uit naar die plek van veiligheid en liefde, van intimiteit en gastvrijheid. Je eigen burcht, een toevluchtsoord, een tempel, midden in de wereld!
Mooi ook om te merken hoeveel jullie bezig waren met het inrichten van je huwelijk. Werken aan een veilig dak boven je relatie, aan muren van verbondenheid, en aan een fundament van de trouw. Veel gesprekken hebben jullie eraan gewijd, een WB weekend, prachtige, handgeschreven brieven aan elkaar. De gesprekken die wij hadden in de afgelopen jaren. Op een integere en enthousiaste manier hebben jullie toegewerkt naar deze dag!
Wat houden jullie veel van elkaar, echt, jullie hart stroomt over van liefde, dankbaarheid en blijdschap! ‘Dans met mij, mijn liefste, zolang ik dansen mag, dan lach ik met jouw tranen, dan huil ik met jouw lach, en wij dansen tot de weemoed, en wij dansen tot voorbij de jongste dag’, dat lied haalde je aan in je brief aan Liesbeth, Gerard. Jullie liefde heeft jullie naar het huwelijk gedragen. Nu draagt het huwelijk jullie liefde. En waar liefde woont, daar woont de Heere zelf. Dat hoorden we in de woorden van de apostel Johannes.
Pas stuitte ik op een tekst van de Duitse predikant Dietrich Bonhoeffer over trouwen.
‘Een bruidspaar heeft er recht op de dag van het huwelijk tegemoet te treden…en te beleven met een onvergelijkelijk overwinningsgevoel. Als alle…weerstanden, hindernissen, twijfels en bedenkingen niet in de wind zijn geslagen maar eerlijk doorleefd en overwonnen zijn, dan hebben zij inderdaad alle twee de beslissende overwinning van hun leven behaald…zij hebben aan alle moeilijkheden en bezwaren, waarmee het leven zich verzet tegen iedere blijvende verbintenis tussen twee mensen, in blijde zekerheid het hoofd geboden en (…) zich een nieuwe levensruimte veroverd. Dat mensen tot zoiets groots in staat zijn…is een reden tot grote vreugde en iets van deze vreugde moet doorklinken op ieder huwelijksfeest.’
Als trouwtekst heb ik voor jullie uitgezocht Ps. 84 vers 6 ‘Gelukkig, gezegend is de mens voor wie de toevlucht (de vluchtweg) bij de levende God is en in wiens hart gebaande wegen zijn.’
In Ps. 84 proef je de spanning van onderweg zijn, van verlangen om thuis te komen op de plek waar de grote en heilige God, die ook de Verborgene is, wil verkeren met mensen. ‘Hoe lieflijk is Uw woning, Heer van de hemelse machten!’ De dichter zingt net als in Psalm 42 zijn diepe heimwee uit naar de levende God, naar de heilige plek waar Hij wil wonen. Hij voelt het gemis in heel zijn lichaam: ‘Mijn hart en mijn lijf roepen uit naar de levende God’. Juist in het zoeken, in het gemis kan de liefde sterk worden. Toen jij, Liesbeth, een tijdje in Malawi was (waar ook een stukje van je hart ligt) en jullie ver weg waren van elkaar. Juist toen begon je te beseffen wie de ander voor je was en hoe je elkaar mist.
De dichter is een pelgrim en hij verlangt hartstochtelijk naar het huis waar verzoening en hoop worden uitgesproken over een gebroken en verloren leven. Waar de schepping bloeit, waar de mus en de zwaluw een veilige plek vinden. Die vogels kunnen zomaar onbezorgd vlak bij hun Schepper en Onderhouder hun nest maken!
Nu, jullie huwelijk is een stukje van de pelgrimsweg, hopelijk een langs stuk. En het gemis van de dichter kennen jullie, de Sehnsucht van jullie samen, het verlangen naar Hem die in jullie leven heeft gesproken, en naar Zijn liefde die Hij tastbaar heeft gemaakt in Christus (1 Joh. 4:9 ‘Hierin is Gods liefde ons geopenbaard: God heeft Zijn enige Zoon in de wereld gezonden opdat wij door Hem zouden leven’).
Dat maakt je overigens niet wereldvreemd. Jullie weten samen te genieten van het goede van het leven. Wat is er veel om dankbaar voor te zijn: de natuur, de vriendschap, de maaltijd, de studie en het werk, de intimiteit en seksualiteit, het huwelijk zelf als gave van de Schepper! Daar kiezen jullie heel moedig voor in een wereld vol onzekerheid en onveiligheid, vol machtswellust en vol crises. Bij alle bedreigingen en risico’s die dagelijks in het nieuws zijn gaan jullie een huwelijk aan, vorm je een gezin en neem je de verantwoordelijkheden van het leven op je. En weet je nog, dat doe je op drie manieren (Samuel Wells):
* met de rug naar elkaar (want ieder heeft ook het eigen leven, en werk, en vrienden – het huwelijk wist de individualiteit, de eigen persoon niet uit!)
* zij aan zij, want je werkt samen in vriendschap, als maatjes en je helpt elkaar bij allerlei taken en plichten.
* naar elkaar toe gekeerd, als man en vrouw, die elkaar in liefde in de ogen kijken en niet vergeten tijd voor elkaar te nemen, tijden en plekken waar niemand anders toegang heeft.
En toch – kijk naar de trouwtekst – blijft je huwelijk een deel van de pelgrimsroute, hopelijk een lang stuk, maar niet eindeloos. Het huwelijk is niet de eindbestemming. Een Joodse bruidegom weet dat heel goed. Hij staat met zijn bruid onder de baldakijn (de trouwhemel) en ze worden luid toegejuicht. Maar onder zijn nette pak draagt hij het hemd, dat altijd in de kast blijft liggen, totdat hij het zal dragen als hij gestorven is. Dat doodshemd herinnert hem aan de eindigheid van het leven, ook het getrouwde leven. Dat besef helpt hem om zijn levensdagen te genieten van het goede samen met de vrouw die hij liefheeft.
Terug naar de trouwtekst! De Hebreeuwse grondtekst is niet eens zo makkelijk te vertalen. Allereerst gaat het over een vluchtweg, of liever een ‘toevlucht-weg’. Gelukkig, zalig, eeuwig gelukkig ben je wanneer je de goede weg zoekt, de veilige schuilplaats (eigenlijk burcht of versterking) bij de God van het leven, zegt de tekst.
Dat zingen de geloofsgenoten elkaar toe, die de reis hebben ondernomen naar het huis van God, de tempel in Jeruzalem. Hun weg is niet zonder beproevingen en gevaren. Ze trekken door een dal van dorheid, Baca, ook wel tranendal genoemd, of het dal van de moerbeien, maar het gaat hier eerder om woestijnstruiken, of scherpe cactussen. Als jullie huwelijk vergeleken kan worden met een weg, dan zul je Baca niet kunnen vermijden. Perioden in je leven waarin je geestelijk opdroogt omdat je zoveel omhanden hebt, omdat je moe bent, waarin je verliefdheid niet meer tot in de toppen van je tenen voelt, waarin je merkt dat de ander niet zo ideaal is als je dacht, tijden van verlies van kracht en gezondheid. Tijden, waarin je uit de hand van de Heere niet alleen het goede, maar ook verdriet en tegenslag ontvangt. Ja, ik moet het toch zeggen, hoor!
Wat is het dan een wonder dat Hij je daar doorheen draagt, dat Hij het zelf is die je honger en dorst geeft naar Hem, naar het leven dat Hij geeft, en de vreugde. Dan zoek je telkens je kracht, niet in heimwee naar goede dagen, maar in het gebed, om bij Hem te zijn, om je lege hand op te houden en te ontvangen uit Zijn volheid. Nu en straks en alle dagen van je leven.
De psalm zingt: in het dal van dorheid maken zij Hem tot een fontein. Dan komt de grote God die de Verborgene is in zijn heilige woning, waar geen mens toegang heeft, zelf naar je toe op de weg en maakt zich bekend in Zijn liefde, als een oase, als de regen in een dor en droog land. Als je Zijn geboden en beloften spelt bij het lezen van Zijn Woord, lest Hij je dorst en voedt je met het levende brood, met Christus zelf! (Vb van de wind en de golfsurfer, Jacoby, muzikale leider van de Australische band Songs of Korah)
Het huwelijk is een plek (een soort sportschool) om te oefenen in de toevlucht. Jullie zijn er niet onbekend mee want op de Wittenberg, de grote christelijke leefgemeenschap waar jullie lang woonden, was het samenleven een constante oefening in liefde, geduld en aanvaarding.
Maken jullie wel eens ruzie trouwens? Ik heb me dat afgevraagd. Jullie zijn zulke gevoelige en vriendelijke mensen. Maar jullie zijn mensen en geen engelen. Ook geen softies, en jullie spelen ook geen mooi weer. Dus vroeg of laat zal er wel eens een deur slaan! Dat is niet erg als je kunt vergeven en zeggen: ‘Ik wil dat jij er bent’. Omdat Christus ons vergeven heeft en omdat Hij wil dat wij er zijn. Want het huwelijk is een spiegel van de band tussen Christus en Zijn gemeente.
De Oegandese evangelist Festo Kivengere vertelde ooit dat hij soms dacht: ‘Nu moet zij eens een keer over de brug komen; ik heb al zo vaak toegegeven. Nu moet zij maar eens een stap zetten. San blies ik me op als een ballon, en mijn verlangens en eisen werden steeds groter. Totdat er in mijn ballon geprikt werd, een speldenprik van de hemel en al mijn voorwaarden moest ik laten varen. De vreugde kwam terug om de minste te zijn en haar lief te hebben en te dienen.’
De toevlucht-nemende weg is de weg van de liefde, van het geloof en van de hoop. Er komt veel zegen in mee. ‘Ze gaan van kracht tot kracht’, zegt de psalm. ‘Gelukkig, eeuwig gelukkig zijn jullie als je de weg gaat van gebed, van gehoorzaamheid en plicht, van roeping en trouw.’
Maar in de trouwtekst staat méér. ‘Gelukkig zijn jullie, als de weg ook in jullie is. Dat klinkt natuurlijk heel wonderlijk. Je kunt op de weg zijn, de weg zoeken, maar hoe kan de weg in je zijn? De NBV heeft dat ongemakkelijke vertaald als ‘met in hun hart de wegen naar U’. Maar volgens mij staat dat er niet. Letterlijk staat er: ‘in wie gebaande wegen zijn’, de highways. Pelgrims, vergeet niet dat de weg naar jullie toe is gekomen, ja zelfs in jullie gebaand is.
Ik probeer iets van dat mysterie te peilen. Veel uitleggers zeggen: de dichter van deze psalm is David, de koning van Israël, en later hebben de nakomelingen van Korach, die een koor of een ensemble in de tempel vormden, het lied een plek gegeven in de liturgie. Daarmee werd het een psalm van Israël. Het is ook een psalm van de Messias van Israël (in vs 10 wordt de Messias genoemd, de door God gezalfde Redder).
De Heere Jezus Christus heeft deze psalm gekend, gezongen en eruit geleefd. De woorden zijn op Hem van toepassing; ze zijn in Hem vervuld. Hij verliet de hemelse heerlijkheid en kwam in onze aardse werkelijkheid en sterfelijkheid. Als er iemand moest uitroepen ‘Mijn ziel bezwijkt van verlangen’, dan was Hij het. Aan het kruis zocht Hij de toevlucht bij God en vond die niet. Hij riep: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?’ Als wij gekweld worden door besef van godverlatenheid, Christus heeft dat oneindig veel dieper doorleefd.
Door Zijn lijden en sterven, heeft Hij de weg gebaand, de drempel over naar Gods woning, naar God, die in de psalm een zon en schild wordt genoemd, een bron van licht en leven, een bescherming en schuilplaats tegen gevaar. En het Chr. geloof belijdt: Christus, de Lijdende, is de Levende. Hij is opgestaan uit de doden, en Hij wil dat wij leven. In Christus is de weg naar ons toegekomen. Hij is het zelf die de weg baant in ons hart.
Jullie kennen die momenten dat je voor een tweesprong staat. De vragen in jullie ontluikende liefde hoe het verder moest. Toch weer naar Afrika, waar Liesbeths hart lag? Toch de drukte van huwelijk en gezin? Kan het samengaan met het contemplatieve leven dat jullie na aan het hart ligt? Nu wordt het Harmelen en dat is goed, want ook daar zijn jullie pelgrims. Tweesprongen zullen er vast wel weer komen. Vergeet dan niet: de weg is er al! Hij is gebaand; hij heeft ruimte gevonden in jullie hart!
Wie is gelukkig, voorgoed gelukkig? In de psalm gaat het er drie keer over (vs 5, 6 en 13). U allen hier, getuigen van de vreugde op deze trouwdag van Gerard en Liesbeth, niets liever wil ik dan u/jullie jaloers maken op het onvergankelijk geluk in Hem die gezegd heeft: ‘Ik ben zelf de weg, de waarheid en het leven.’ Geen groter geluk dan je gewonnen geven aan Hem. Als Hij in je woont, maakt Hij je jong. Hij maakt je leven nieuw. Hij is het Leven zelf.
Geliefd bruidspaar, Hij, Christus, gaf het voorbeeld hoe we elkaar zullen dienen. Hij wil ook jullie gids zijn, jullie Leidsman die de weg baant. Die jullie vóórgaat, sterker nog, die vóór jullie gaat. Samen mogen jullie achter Hem aangaan, totdat jullie eindelijk thuiskomen bij Hem, en voor Hem, de Geliefde, zullen verschijnen in Sion, het hemelse Jeruzalem.
Alle eer aan Hem, uit Wie en door Wie en tot Wie alle dingen zijn! Amen
Geef een reactie